Drewniczka różnopora

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Drewniczka różnopora
Ilustracja
Systematyka
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd szczeciniakowce
Rodzina drewniczkowate
Rodzaj drewniczka
Gatunek drewniczka różnopora
Nazwa systematyczna
Schizopora paradoxa (Schrad.) Donk
Persoonia 5(1): 76 (1967)
Mapa zasięgu
zasięg występowania na mapie
Zasięg w Europie
Schizopora paradoxa a1 (1).jpg
Schizopora paradoxa a1 (5).JPG

Drewniczka różnopora (Schizopora paradoxa (Schrad) Donk) – gatunek grzybów z rodziny drewniczkowatych (Schizoporaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji: Schizopora, Schizoporaceae, Hymenochaetales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten opisany został w 1794 przez Schradera jako Hydnum paradoxum, obecną nazwę nadał mu Donk w 1967[1]. Synonimów nazwy naukowej ma około 60. Niektóre z nich: [2]:

  • Hyphodontia paradoxa (Schrad.) Langer & Vesterh. 1996
  • Sistotrema paradoxum (Schrad.) Pers. 1801

Nazwę polską nadali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983[3]. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był także pod nazwami: kolczak palczasty i palczak osobliwy. w 2003 r. W. Wojewoda zaproponował nową nazwę strzępkoząb wielkopory[3], jest ona jednak niespójna z aktualną nazwą naukową.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Owocnik

Rozpostarty, o grubości ok. 0,5 mm, ale osiągający długość nawet 1 m. Na pionowym podłożu tworzy guzki lub zęby. Powierzchnię pokrywa porowaty hymenofor o barwie białawej, słomkowożółtej, koloru jasnego drewna lub brunatnopłowej. Pory drobne, różnych kształtów: koliste, kanciaste, podłużne, nieco labiryntowate lub różnokształtne. Brzegi watowate lub pajęczynowato-filcowate, zazwyczaj płonne (bez hymenoforu), czasami jednak słabo zaznaczone[4][5].

Cechy mikroskopowe;

Rurki mają długość 1–5 mm. Strzępki proste lub faliste, o różnej grubości, od 2–5 μm, mniej lub bardziej rozgałęzione, z zaciskami na wszystkich przegrodach. Są bezbarwne lub żółtawe i osiągają długość 100-350 μm. W hymenium występują w zmiennej ilości główkowate cystydiole. Podstawki są z 4–sterygmami i mają rozmiar 15–20 × 3,5–4 μm. Zarodniki elipsoidalne, gładkie, cienkościenne, zazwyczaj z jedną kroplą. Mają rozmiar 5–6 (–6,5) × 3,5–4 μm[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje na wszystkich kontynentach, z wyjątkiem Antarktydy[7]. W Europie północna granica zasięgu sięga po 70 stopień szerokości geograficznej[8]. W Polsce jest pospolity na całym obszarze, z wyjątkiem wyższych położeń górskich[4]. Rośnie w różnego typu lasach, ogrodach i parkach na martwym drewnie; na pniach lub gałęziach. Zasiedla drewno wielu gatunków, najczęściej jednak buka, dębu, leszczyny i jodły[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Drewniczka różnopora wykazuje dużą zmienność morfologiczną, w zależności od biotopu, w którym występuje, a także od rodzaju podłoża (pionowe czy poziome) i od wieku[6]. Z powodu zmiennego hymenoforu gatunek ten może być pomylony z wieloma innymi, o podobnym, rozpostartym owocniku. Czasami pewne oznaczenie możliwe jest dopiero na podstawie cech mikroskopowych[5]. Bardzo podobny jest np. strzępkoząb drobnopory (Hyphodontia radula). W 1983 Hallenberg badał te dwa gatunki na Półwyspie Skandynawskim i stwierdził, że na północy występują formy bardziej podobne do Schizopora paradoxa, na południu do Hyphodontia radula, często jednak ich odróżnienie nie jest możliwe i prawdopodobnie jest to ten sam gatunek[6]. Podobny makroskopowo jest też porokolczak mleczny (Irpex lacteus) i tzw. strzępkoząb żółtopory (Schizopora flavipora), ten ostatni odróżnia się drobniejszymi porami i barwą (jasno łososiowo-różową)[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum. [dostęp 2014-08-19].
  2. Index Fungorum (gatunki) (ang.). [dostęp 2014-08-19].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. 2008. ISBN 978-83-258-0588-3.
  6. a b c Mycobank. Schizopora paradoxa. [dostęp 2014-08-19].
  7. Discover Life Maps. [dostęp 2014-08-18].
  8. German Josef Krieglsteiner, Armin Kaiser: Allgemeiner Teil. Ständerpilze: Gallert-, Rinden-, Stachel- und Porenpilze. In: G. J. Krieglsteiner (Hrsg.): Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 1, Eugen Ulmer, Stuttgart 2000, ​ISBN 3-8001-3528-0​, s. 313
  9. Hans E. Laux: Der neue Kosmos-Pilzatlas. 1. Auflage. Kosmos, Stuttgart 2002, ​ISBN 3-440-07229-0​, S. 246