Droździk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Droździk
Turdus iliacus[1]
Linnaeus, 1766
Droździk
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina drozdowate
Podrodzina drozdy
Rodzaj Turdus
Gatunek droździk
Synonimy
  • Turdus musicus
Podgatunki
  • T. i. coburni Sharpe, 1901
  • T. i. iliacus Linnaeus, 1758
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Droździk[3], drozd rdzawoboczny (Turdus iliacus) – gatunek średniej wielkości wędrownego ptaka z rodziny drozdowatych (Turdidae). Występuje w Eurazji i w północnej Afryce (podczas zimowania). Bliski zagrożenia.

Taksonomia[edytuj]

Po raz pierwszy gatunek opisał Karol Linneusz w 1766. Holotyp pochodził ze Szwecji. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Turdus iliacus[4]. Obecnie (2016) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny podtrzymuje tę nazwę. Wyróżnia 2 podgatunki[5].

Podgatunki i zasięg występowania[edytuj]

Zamieszkuje północną Europę i Azję (po Kamczatkę). Skandynawia i północna Rosja to obszary, gdzie ptaki te występują najliczniej. To ptak wędrowny lub częściowo wędrowny na niewielkie i średnie odległości - przylatują w marcu lub kwietniu, a odlatuje od września do grudnia. Migrują w licznych grupach i głównie nocą zatrzymując się na polach, łąkach i w lasach. Na zimę przylatuje do zachodniej i środkowej Europy zatrzymując się tam w tych samych środowiskach co drozd śpiewak. Populacje z Islandii i wysp północnego Atlantyku kierują się do Szkocji, Irlandii, Francji i na Półwysep Iberyjski. Osobniki euroazjatyckie zimą spotyka się w Europie Zachodniej i w basenie Morza Czarnego i Kaspijskiego.

IOC wyróżnia 2 podgatunki T. iliacus[5]:

Przez Polskę przebiega południowo-wschodnia granica zasięgu gniazdowania droździków. Gniazdują w północno-wschodniej Polsce, nielicznie ale regularnie, m.in w Puszczy Białowieskiej i na Bagnach Biebrzańskich[6]. Sporadycznie pary spotyka się w innych regionach Polski[7]. Można go obserwować w Polsce od października do kwietnia[8].

Morfologia[edytuj]

Długość ciała wynosi 20–24 cm; masa ciała 46–80 g[4]. Ogon mierzy około 87 mm długości[9]. Długość czaszki wynosi 45–47 mm, w tym 21–23 przypada na dziób[9].

W upierzeniu dymorfizm płciowy nie występuje[7]. Droździki są nieco mniejsze od śpiewaków (Turdus philomelos). Do charakterystycznych cech tych drozdów należą śmietankowobiała brew i wąsy, czerwonawe boki i spody skrzydeł, brązowy wierzch ciała i białawy spód z ciemnobrązowym kreskowaniem[8]. Pierzenie trwa od połowy czerwca do połowy września[9].

Droździki śpiewają zwykle nocami w czasie migracji

Ekologia i zachowanie[edytuj]

Droździki gniazdują w lasach iglastych strefy borealnej[6], w Polsce na skrajach podmokłych łęgów i olsów. Podczas przelotów pojawiają się na łąkach i skrajach lasów[7], nierzadko w towarzystwie szpaków (Sturnus vulgaris) lub kwiczołów (Turdus pilaris). Zjada owady, dżdżownice, drobne ślimaki[6] i inne drobne bezkręgowce, na jesień także nasiona i owoce[10].

W czasie nocnych przelotów lub przy odlocie wydaje przeciągłe okrzyki. Jest to przenikliwe cij, podczas gdy odgłosy drozdów śpiewaków to wysokie, krótkie cip[8]. Świergocąca melodia zawiera liczne powtórzenia i krótkie, opadające frazy. Najczęściej słychać je w nocy.

Lęgi[edytuj]

W ciągu roku wyprowadzane są 1 lub 2 lęgi, pierwszy na przełomie kwietnia i maja, a drugi w czerwcu[7].

Młode droździki w gnieździe

Umieszczone zazwyczaj ok. 1,5 metra nad ziemią, zatem dość nisko, nad drzewem i krzewem przy pniu i bocznych gałęziach młodych roślin drzewiastych, np. świerków[7]. W optymalnych warunkach droździki mogą gniazdować w małych koloniach[6]. Gniazdo ma kształt czarki, w której można wyodrębnić trzy warstwy. Środkową stanowi muł. Zewnętrzna warstwa utworzona może być z trawy, włosia końskiego, fragmentów liści paproci i innych roślin, kory brzozowej, liści drzew albo z małych gałązek, mchów i porostów (dane dotyczą ptaków z Finlandii). Wyściółkę stanowią głównie delikatne trawy[11]. W zniesieniu znajduje się 5–6 jaj (w powtarzanym lęgu 4[7].

Wysiadywanie trwa 10–14 dni, zwykle 12[11]. Czas gniazdowego rozwoju piskląt i okres karmienia ich przez rodziców po opuszczeniu gniazda trwa około 14 dni. Droździki bronią piskląt w gnieździe przez symulowanie ataków, również wobec człowieka[7].

Status[edytuj]

Do 2015 IUCN uznawało droździka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 2015 klasyfikację zmieniono na gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened). Wahania w liczebności spowodowane są występowaniem na przemian srogich i łagodnych zim. W basenie Morza Śródziemnego nielegalnie odławia się te ptaki[10].

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[12]. Przyczyną zmniejszania liczebności są koty i zderzenia np. samochodami, szybami, liniami energetycznymi, które ptakom pojawiającym się w osiedlach ludzkich podczas przelotów są nieznane[7].

Bibliografia[edytuj]

Przypisy

  1. Turdus iliacus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2015. Turdus iliacus. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-04-27]
  3. P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Turdinae Rafinesque, 1815 - drozdy (wersja: 2016-01-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-04-25].
  4. a b c d Collar, N., de Juana, E. & Sharpe, C.J.: Redwing (Turdus iliacus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 24 września 2016].
  5. a b F. Gill, D. Donsker: Thrushes (ang.). IOC World Bird List: Version 6.2. [dostęp 2016-04-27].
  6. a b c d Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 417. ISBN 9788378459835.
  7. a b c d e f g h Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 207. ISBN 978-83-7073-474-9.
  8. a b c Klaus Richarz & Anne Puchta: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009, s. 298. ISBN 978-83-7495-018-3.
  9. a b c Roy Brown, John Ferguson, Michael Lawrence, David Lees: Tropy i ślady ptaków. MUZA SA, 2006, s. 204, 278. ISBN 83-7319-860-1.
  10. a b Redwing Turdus iliacus. BirdLife International. [dostęp 24 września 2016].
  11. a b Heikki Tyrväinen. The breeding biology of the Redwing (Turdus iliacus L.). „Annales Zoologici Fennici”. 6 (1), s. 1-46, 1969. 
  12. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237