Dzieło Boskie albo Pieśni Wiednia wybawionego i inszych transakcyjej wojny tureckiej w roku 1683 szczęśliwie rozpoczętej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Dzieło Boskie albo Pieśni Wiednia wybawionego i inszych transakcyjej wojny tureckiej w roku 1683 szczęśliwie rozpoczętejbarokowy utwór poetycki autorstwa Wespazjana z Kochowa, wydany w 1684 roku, po zwycięstwie Jana Sobieskiego pod Wiedniem.

Okoliczności powstania dzieła[edytuj | edytuj kod]

Wespazjan Kochowski

Wespazjan Kochowski wziął udział w kampanii wiedeńskiej na prośbę króla. Swoje relacje po zakończeniu wyprawy spisał w Commentarius belli adversum Turcas ad Viennam et in Hungaria. Do wydarzeń z 1683 roku powracał w swoim dziełach Klimakteria (w VI tomie) oraz Psalmodia polska (wątek główny ośmiu psalmów). Uważa się, że zwycięstwo pod Wiedniem wywarło ogromny wpływ na poetę, dlatego przystąpił on do spisania Dzieła Boskiego.... Ponadto w posłowiu Kochowski wskazał na cel, który pragnął osiągnąć swoim poematem. Przy pisaniu kierował się uczuciami patriotycznymi i dążył do upamiętnienia czynów Polaków pod Wiedniem.

Struktura utworu[edytuj | edytuj kod]

Dzieło Boskie... składa się z 110 oktaw. Niemal połowa utworu zawiera inwokację do Matki Boskiej. Pozostała część składa się z opisu przygotowań wojennych, przeplecionego wstawkami mitologicznymi. Relacja na temat przebiegu bitwy, a także poprzedzająca ją uciążliwa przeprawa przez wąwozy Lasu Wiedeńskiego zostały zredukowane do krótkich wzmianek. Sam opis bitwy został ujęty w dziewięciu strofach, tyle samo zajęła relacja ze spotkania monarchów po zakończeniu walki. Dzieło Boskie... kończy się przyrównaniem zwycięstwa pod Wiedniem do czynów Gotfryda z Bouillon.

Wydania[edytuj | edytuj kod]

Pierwodruk Dzieła Boskiego... został wydany po raz pierwszy w 1684 roku przez Wojciecha Goreckiego. Znajduje się obecnie w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich (sygn. XVII-5682-III). Zachował się w klocku, posiada format quarto. Został oprawiony wraz z Commentarius belli adversum Turcas ad Viennam et in Hungaria. Inny egzemplarz pierwodruku także jest przechowywany w Bibliotece Ossolińskich (sygn. XVII-5362-II).

Fragmenty utworu (inwokacja, mowa Tyzyfony i wezwanie Tököly'ego do czynu zbrojnego) zostały opublikowane w Warszawie w 1814 roku w Wyborze różnych gatunków poezji z rytmopisów polskich dla użytku młodzieży w części 2, wydaniu 2. W 1859 roku w Krakowie Kazimierz Józef Turowski wydał pełny tekst bez karty tytułowej w Pismach wierszem i prozą Wespazjana Kochowskiego. To wydanie zawiera wiele błędów, wynikających z modernizacji języka polskiego w XIX wieku. W 1921 roku w Warszawie ukazało się kolejne wydanie Dzieła Boskiego... w opracowaniu Andrzeja Boleskiego. Zostały w nim pominięte dedykacja i 24 oktawy. W 1983 roku ukazało się krytyczne wydanie w opracowaniu Mariana Kaczmarka. Utwór został wydany przez Ossolineum. Za podstawę do publikacji Dzieła Boskiego... posłużyły dwa egzemplarze pierwodruku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kaczmarek M., Posłowie, w: Kochowski W., Dzieło Boskie albo Pieśni Wiednia wybawionego i inszych transakcyjej wojny tureckiej w roku 1683 szczęśliwie rozpoczętej, Wrocław 1983, s. 45-55. ​ISBN 83-04-01331-2​.