Ene Ergma
 | |
| Data i miejsce urodzenia |
29 lutego 1944 |
|---|---|
| Przewodniczący Riigikogu | |
| Okres |
od 2003 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Przewodniczący Riigikogu | |
| Okres |
od 2007 |
| Przynależność polityczna | |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Odznaczenia | |
             | |
Ene Ergma (ur. 29 lutego 1944 w Rakvere) – estońska polityk i astronom, nauczyciel akademicki, dwukrotnie przewodnicząca Riigikogu trzech kadencji.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Po ukończeniu szkoły średniej studiowała fizykę na Uniwersytecie w Tartu. W 1972 została kandydatem nauk w Instytucie Astronomii Uniwersytetu Moskiewskiego. W 1984 w Instytucie Badań Kosmicznych w Moskwie uzyskała stopień doktora fizyki i matematyki.
Zawodowo związana z Uniwersytetem w Tartu, w 1988 została na tej uczelni profesorem astrofizyki. W 1997 przyjęto ją do Estońskiej Akademii Nauk. W latach 1999–2004 była jej wiceprzewodniczącą. W pracy naukowej zajmowała się zjawiskami rozbłysku gamma i obiektami astronomicznymi (w tym białymi karłami i gwiazdami neutronowymi). Należy do licznych organizacji i stowarzyszeń naukowych.
W 2003 uzyskała mandat posłanki do Zgromadzenia Państwowego X kadencji z listy partii Res Publica. Do 2006 pełniła funkcję przewodniczącego parlamentu, później przez rok była jego wiceprzewodniczącą. W wyborach w 2007 uzyskała reelekcję z ramienia współtworzonego przez jej ugrupowanie stronnictwa Isamaa ja Res Publica Liit. Na skutek ustaleń koalicyjnych wybrano ją na przewodniczącą Riigikogu XI kadencji. W 2011 odnowiła mandat, pozostała również przewodniczącą parlamentu (XII kadencji), odwołano ją z tej funkcji w 2014.
Odznaczenia i wyróżnienia
[edytuj | edytuj kod]- Order Gwiazdy Białej IV klasy (2001)[1]
- Order Herbu Państwowego II klasy (2008)[2]
- Krzyż Wielki Orderu Infanta Henryka (Portugalia, 2003)[3]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Włoskiej (Włochy, 2004)[4]
- Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej (Polska, 2005)[5]
- Wielka Złota na Wstędze Odznaka Honorowa za Zasługi dla Republiki Austrii (Austria, 2007)[6]
- Krzyż Wielki Orderu Gwiazdy Polarnej (Szwecja, 2007)[7]
- Krzyż Wielki Orderu Oranje-Nassau (Holandia, 2008)[8]
- Krzyż WIelki Orderu Korony (Belgia, 2008)[9]
- Order Trzech Gwiazd II klasy (Łotwa, 2009)[10]
- Honorary Companion with Breast Star Narodowego Orderu Zasługi (Malta, 2012)[11]
- Krzyż Wielki Orderu Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (Niemcy, 2013)[12]
- Medal Rady Bałtyckiej (Rada Bałtycka, 2008)[13]
- Honorowe obywatelstwo Tartu (2026)[14]
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Bearers of Decorations – Ene Ergma – Valgetähe IV klassi teenetemärk [online], president.ee [dostęp 2025-03-07] (ang.).
- ↑ Bearers of Decorations – Ene Ergma – Riigivapi II klassi teenetemärk [online], president.ee [dostęp 2025-03-07] (ang.).
- ↑ Entidades Estrangeiras Agraciadas com Ordens Portuguesas [online], ordens.presidencia.pt [dostęp 2025-03-07] (port.).
- ↑ Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana [online], quirinale.it, 19 kwietnia 2004 [dostęp 2025-03-07] (wł.).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 marca 2005 r. o nadaniu orderów i odznaczeń (M.P. z 2005 r. Nr 36, poz. 501 (ISAP)).
- ↑ 10542/AB XXIV. GP – Anfragebeantwortung (elektr. übermittelte Version) [online], parlament.gv.at, 23 kwietnia 2012 [dostęp 2025-03-07] (niem.).
- ↑ Välisriigi antud teenetemärk – Ene Ergma – Rootsi Kuningliku Põhjatähe esimese klassi orden [online], president.ee [dostęp 2026-07-20] (est.).
- ↑ Välisriigi antud teenetemärk – Ene Ergma – Madalmaade Oranje-Nassau ordeni suurristi kavaler [online], president.ee [dostęp 2026-07-20] (est.).
- ↑ Välisriigi antud teenetemärk – Ene Ergma – Belgia Kuningriigi Krooni ordeni suurristi kavaler [online], president.ee [dostęp 2026-07-20] (est.).
- ↑ Ordeņu kapitula paziņojums Par Triju Zvaigžņu ordeņa piešķiršanu [online], vestnesis.lv, 7 kwietnia 2009 [dostęp 2025-03-07] (łot.).
- ↑ PAST RECIPIENTS OF HONORARY MEMBERSHIP IN THE NATIONAL ORDERS AND DATE OF CONFERMENT [online], opm.gov.mt, sierpień 2023 [dostęp 2025-10-20] (ang.).
- ↑ Välisriigi antud teenetemärk – Ene Ergma – Saksamaa Liitvabariigi Teeneteordeni Suurrist [online], president.ee [dostęp 2026-07-20] (est.).
- ↑ People Awarded with the Medal of the Baltic Assembly, 2002 to 2023 [online], baltasam.org [dostęp 2025-06-11] (ang.).
- ↑ Ene Ergma and Aare Märtson are honorary citizens of Tartu | University of Tartu [online], ut.ee, 27 stycznia 2026 [dostęp 2026-07-28] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Ene Ergma, riigikogu.ee [zarchiwizowane 2015-04-17] (ang.).
- Absolwenci Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa
- Absolwenci Uniwersytetu w Tartu
- Estońscy astronomowie XX wieku
- Estońscy fizycy XX wieku
- Estońscy fizycy XXI wieku
- Honorowi obywatele Tartu
- Ludzie urodzeni w Rakvere
- Odznaczeni Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej
- Odznaczeni Krzyżem Wielkim Orderu Infanta Henryka (Portugalia)
- Odznaczeni Odznaką Honorową za Zasługi dla Republiki Austrii
- Odznaczeni Orderem Gwiazdy Białej
- Odznaczeni Orderem Gwiazdy Polarnej (Szwecja)
- Odznaczeni Orderem Herbu Państwowego
- Odznaczeni Orderem Korony (Belgia)
- Odznaczeni Orderem Narodowym Zasługi (Malta)
- Odznaczeni Orderem Oranje-Nassau
- Odznaczeni Orderem Trzech Gwiazd
- Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec
- Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Włoskiej
- Politycy Isamaa
- Posłowie do Riigikogu
- Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu w Tartu
- Urodzeni w 1944