Finlandia (nagroda)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy nagrody literackiej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Finlandia (fiń. Finlandia-palkinto): fińska nagroda literacka, przyznawana corocznie od 1984 przez Fińską Fundację Książki (Suomen Kirjasäätiö) za wybitne osiągnięcia w dziedzinie literatury.

Zasady[edytuj | edytuj kod]

Do roku 2008 wartość nagrody wynosiła 26 000 EUR (100 000 marek fińskich przed wejściem Finlandii do strefy euro), później zaś sumę podwyższono do 30 000 euro[1]. Nagroda w tej wysokości jest wypłacana w każdej z 3 kategorii. Początkowo do „Finlandii” mogły być nominowane wszystkie dzieła literackie, jednak od 1993 do konkursu można zgłaszać jedynie powieści.

W każdym roku Fińska Fundacja Książki powołuje trzyosobowy komisję, która nominuje 3-6 powieści oraz osobę, która wybiera nominowanych kandydatów jako finalistów. Udział w konkursie może wziąć utwór napisany w języku fińskim lub szwedzkim[1], który został opublikowany w ostatnim roku przed terminem ogłoszenia konkursu[2].

Pierwotnie zdobywcą „Finlandii” mógł być jedynie obywatel fiński, jednak gdy do finału w 2010 zakwalifikowała się powieść Alexandry Salmeli, mieszkającej w Finlandii obywatelki Słowacji (której obywatelstwo umknęło uwadze komisji kwalifikującej), zmieniono przepisy i od tej pory do nagrody można nominować każdą wybitną powieść napisaną w języku fińskim lub szwedzkim bez względu na narodowość czy obywatelstwo autora[3].

Nagroda jest przyznawana w trzech kategoriach:

  • literatury pięknej
  • literatury faktu ( od 1989 roku). Do 2016 roku używano nazwy Tieto Finlandia. Zmieniono ją na Finlandia literatura faktu[4]
  • literatury dla dzieci i młodzieży (przyznawana od 1997). Do 2016 roku nosiła nazwę Finlandia-Junior. Zmieniono ją na Finlandia literatura dla dzieci i młodzieży aby było większe podobieństwo między typem literatury a nagrodą[4].

Laureaci „Finlandii” - literatura piękna[edytuj | edytuj kod]

Rok Laureat Tytuł Język Juror
1984 Erno Paasilinna Yksinäisyys ja uhma fiński
1985 Jörn Donner Far och son szwedzki
1986 Sirkka Turkka Tule takaisin, pikku Sheba fiński
1987 Helvi Hämäläinen Sukupolveni unta fiński
1988 Gösta Ågren Jär szwedzki
1989 Markku Envall Samurai nukkuu fiński
1990 Olli Jalonen Isäksi ja tyttäreksi fiński
1991 Arto Melleri Elävien kirjoissa fiński
1992 Leena Krohn Matemaattisia olioita tai jaettuja unia fiński
1993 Bo Carpelan Urwind szwedzki Kai Laitinen
1994 Eeva Joenpelto Tuomari Müller, hieno mies fiński Tellervo Koivisto[5]
1995 Hannu Mäkelä Mestari fiński Maria-Liisa Nevala
1996 Irja Rane 'Naurava neitsyt fiński Aki Kaurismäki[6]
1997 Antti Tuuri Lakeuden kutsu fiński Lassi Nummi[7]
1998 Pentti Holappa Ystävän muotokuva fiński Liisamaija Laaksonen[8]
1999 Kristina Carlson Maan ääreen fiński Erkki Liikanen[9]
2000 Johanna Sinisalo Ennen päivänlaskua ei voi

(wyd. polskie: Nie przed zachodem słońca,

słowo/obraz terytoria 2005, tłum. Sebastian Musielak)

fiński Auli Viikari[10]
2001 Hannu Raittila Canal Grande fiński Claes Andersson[11]
2002 Kari Hotakainen Juoksuhaudantie fiński Lasse Pöysti[12]
2003 Pirkko Saisio Punainen erokirja fiński Mervi Kantokorpi[13]
2004 Helena Sinervo Runoilijan talossa fiński Jukka Sarjala[14]
2005 Bo Carpelan Berg szwedzki Paavo Lipponen[15]
2006 Kjell Westö Där vi en gång gått fiński Jyrki Nummi[16]
2007 Hannu Väisänen Toiset kengät fiński Kaisu Mikkola[17]
2008 Sofi Oksanen Puhdistus

(wyd. polskie: Oczyszczenie,

Świat Książki 2010, tłum. Sebastian Musielak)

fiński Pekka Tarkka[18]
2009 Antti Hyry Uuni fiński Tuula Arkio[19]
2010 Mikko Rimminen Nenäpäivä fiński Minna Joenniemi[20]
2011 Rosa Liksom Hytti nro 6 fiński Pekka Milonoff[21]
2012 Ulla-Lena Lundberg Is fiński Tarja Halonen[22]
2013 Riika Pelo Jokapäiväinen elämämme fiński Asko Sarkola[23]
2014 Jussi Valtonen He eivät tiedä mitä tekevät (Nie wiedzą, co czynią WAB, 2017) fiński Anne Brunilla[24]
2015 Laura Lindstedt Oneiron fiński Hector(muzyk)[25]
2016 Jukka Viikilä Akvarelleja Engelin kaupungista fiński Baba Lybeck[26]
2017 Juha Hurme Niemi szwedzki Elisabeth Rehn[27]

Laureaci „Finlandii” - literatura faktu[edytuj | edytuj kod]

Rok Laureat Tytuł Juror
2017 Riitta Kylänpää Pentti Linkola - Ihminen ja legenda (Pentti Linkola - człowiek i legenda) Matti Rönka[28]
2016 Mari Manninen Yhden lapsen kansa - Kiinan salavauvat, pikkukeisarit ja hylätyt tyttäret Jörn Donner[29]
2015 Tapio Tamminen Kansankodin pimeämpi puoli Arto Nyberg[30]
2014 Mirkka Lappalainen Pohjolan Leijona – Kustaa II Adolf ja Suomi 1611–1632 Heikki Hellman[31]
2013 Ville Kivimäki Murtuneet Mielet. English title: Broken Minds Maija Tanninen-Mattila[32]
2012 Elina Lappalainen Syötäväksi kasvatetut – Miten ruokasi eli elämänsä Janne Virkkunen[33]
2011 Soili Stenroos, Teuvo Ahti,

Katileena Lohtander, Leena Myllys

Suomen jäkäläopas Alf Rehn[34]
2010 Vesa Sirén Suomalaiset kapellimestarit Sinikka Salo[35]
2009 Henrika Tandefelt Borgå 1809. Ceremoni och fest Björn Wahlroos[36]
2008 Marjo T. Nurminen Tiedon tyttäret Veikko Sonninen[37]
2007 Peter von Bagh Sininen laulu Matti Apunen[38]
2006 Erkki Tuomioja Häivähdys punaista. Hella Wuolijoki ja hänen

sisarensa Salme Pekkala vallankumouksen palveluksessa.

Raimo Väyrynen[39]
2005 Jari Leskinen, Antti Juutilainen Jatkosodan pikkujättiläinen Helena Ranta[40]
2004 Elina Sana Luovutetut. Suomen ihmisluovutukset Gestapolle Hannu Taanila[41]
2003 Antti Helanterä, Veli-Pekka Tynkkynen Maantieteelle Venäjä ei voi mitään Astrid Gartz[42]
2002 Esko Valtaoja Kotona maailmankaikkeudessa Ambroży[43]
2001 Heikki Paunonen, Marjatta Paunonen Tsennaaks Stadii, bonjaaks slangii. Stadin slangin suursanakirja Risto Ihamuotila[44]
2000 Anu Kantola i in. Maailman tila ja Suomi Georg Henrik von Wrigh[45]
1999 Kari Enqvist Olemisen porteilla Leena Palotie[46]
1998 Pekka Kivikäs Vanhin tiede : Tähtitiedettä kivikaudesta kuulentoihin
1997 Fabian Dahlström,

Erkki Salmenhaara,

Mikko Heiniö

Suomen musiikin historia 1–4
1996 Pekka Kivikäs Kalliomaalaukset – muinainen kuva-arkistomme
1995 Matti Sarmela Suomen perinneatlas
1994 Heikki Ylikangas Tie Tampereelle. Dokumentoitu kuvaus Tampereen

antautumiseen johtaneista sotatapahtumista Suomen sisällissodassa

1993 Erik Wahlström, Tapio Reinikainen,

Eeva-Liisa Hallanoro

Ympäristön tila Suomessa
1992 Jukka Salo, Mikko Pyhälä Amazonia
1991 Olli Marttila, Tari Haahtela,

Hannu Aarnio, Pekka Ojalainen

Suomen päiväperhoset
1990 Markku Löytönen Matka-arkku. Suomalaisia tutkimusmatkailijoita
1989 Erik Tawaststjerna Jean Sibelius 1–5

Laureaci "Finlandii" - literatura dla dzieci i młodzieży[edytuj | edytuj kod]

Rok Laureat Tytuł Juror
2017 Sanna Mander Nyckelknipan Anna Puu[47]
2016 Juuli Niemi Et kävele yksin Vuokko Hovatta[48]
2015 Nadja Sumanen Rambo Anu Laitila[49]
2014 Maria Turtschaninoff Maresi - Krönikor från Röda klostret ( polskie wydanie

Maresi. Kroniki czerwonego klasztoru Wydawnictwo Młody Book)

Johanna Vuoksenmaa[50]
2013 Kreetta Onkeli Poika joka menetti muistinsa Jarno Leppälä[51]
2012 Christel Rönns Det vidunderliga ägget Mari Rantasila[52]
2011 Vilja-Tuulia Huotarisen Valoa valoa valoa Paula Vesala[53]
2010 Siri Kolun Me Rosvolat Hannu-Pekka Björkman[54]
2009 Mari Kujanpää Mina ja Muro Signmark[55]
2008 Esko-Pekka Tiitinen Villapäät Maria Kaisa Aula
2007 Aino Havukainen i Sami Toivonen Tatun ja Patun Suomi Inkeri Näätsaari[56]
2006 Timo Parvela i Virpi Talvitie Keinulauta (polskie wydanie

Huśtawka Wydawnictwo EneDueRabe)

Jukka Virtanen[57]
2005 Tuula Korolainen Kuono kohti tähteä Matti Ranin[58]
2004 Riitta Jalonen Tyttö ja naakkapuu (polskie wydanie

Dziewczynka i drzewo kawek Wydaw. Tatarak[59])

Jukka Kajava[60]
2003 Arja Puikkonen Haloo kuuleeko kaupunki
2002 Raili Mikkanen Ei ole minulle suvannot Päivi Lipponen[61]
2001 Kira Poutanen Ihana meri M.A.Numminen[62]
2000 Tomi Kontio Keväällä isä sai siivet Riitta Uosukainen[63]
1999 Kari Levola Tahdon Erkki Liikanen
1998 Leena Laulajainen Kultamarja ja metsän salaisuudet Eeva Kuuskoski[64]
1997 Alexis Kouros Laplace Gondwany

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Finlandia Prize 2017 Odds, www.nicerodds.co.uk [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  2. Tietokirjallisuuden Finlandia, Suomen Kirjasäätiö [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  3. Finlandia-palkinnon säännöt muuttuvat, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  4. a b Finlandia-palkintojen nimet pistettiin uusiksi - Baba Lybeck valitsee kaunokirjallisuuden Finlandia-voittajan, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  5. Aiemmat Finlandia-voittajat, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  6. Irja Rane sai Finlandia-palkinnon, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  7. Finlandia-palkinto Antti Tuurille, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  8. Laaksonen päättää Finlandia-palkinnon saajan, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  9. Finlandia-palkinto Kristina Carlsonille, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  10. Finlandia-palkitsija yllätti: Johanna Sinisalo voitti, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  11. Hannu Raittilalle Finlandia-palkinto, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  12. Finlandia-palkinto Kari Hotakaiselle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  13. Finlandia-palkinto Pirkko Saisiolle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  14. Sveriges Radio, Finlandia Helena Sinervolle - Sisuradio [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  15. Paavo Lipponen valitsee Finlandia-palkinnon - Mediaviikko - Viestinnän ja median uutisia, 12 maja 2005 [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  16. Jyrki Nummi valitsee seuraavan kirjallisuuden Finlandia-voittajan, „Helsingin Sanomat”, 3 czerwca 2006 [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  17. Kaisu Mikkola valitsee Finlandia-palkitun, „Kaleva.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  18. Sofi Oksanen wins the 2008 Finlandia Prize, www.booksfromfinland.fi [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  19. Tale of an Oven Wins Top Literary Prize, „Yle Uutiset” [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  20. Finland(ia) of the present day, www.booksfromfinland.fi [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  21. Finlandia Prize candidates 2011, www.booksfromfinland.fi [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  22. The Finlandia Prize for Fiction 2012, www.booksfromfinland.fi [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  23. Six on short list for 2013 Finlandia prize, „Yle Uutiset” [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  24. Jussi Valtosen "He eivät tiedä mitä tekevät" voitti Finlandia-palkinnon, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  25. Finlandia-palkinto Laura Lindstedtin merkittävälle Oneiron -romaanille [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  26. Kommentti: Helsinki voitti Turun Baba Lybeckin sisäisessä äänestyksessä Finlandia-voittajasta, „Demokraatti.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  27. Kaunokirjallisuuden Finlandia-palkinto Juha Hurmeelle – "Fanitetaan tätä routaista maata, mutta suhteellisuudentajua mukaan", Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  28. Tieto-Finlandian sai Riitta Kylänpää kirjallaan Pentti Linkolasta, „Demokraatti.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  29. Tieto-Finlandian voitti Mari Manninen tietokirjallaan Kiinan yhden lapsen politiikan seurauksista, „Ilta-Sanomat”, 24 listopada 2016 [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  30. Kansankodin pimeämpi puoli sai Tieto-Finlandian – Finlandia Junior esikoisteos Rambolle, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  31. Tieto-Finlandia non-fiction award for Mirkka Lappalainen, „Yle Uutiset” [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  32. Ville Kivimäki wins Tieto-Finlandia Prize, „Yle Uutiset” [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  33. Tieto-Finlandia Elina Lappalaiselle, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  34. Suomen jäkäläopas voitti Tieto-Finlandian, www.luomus.fi [dostęp 2018-01-24] (ang.).
  35. Suurteos kapellimestareista sai Tieto-Finlandian, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  36. Tieto-Finlandia-ehdokkaat arveluttivat myös valitsija Wahlroosia, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  37. [https://yle.fi/uutiset/3-6121228 Tieto-Finlandian saa Marjo T. Nurmisen Tiedon tyttäret], Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  38. Tieto-Finlandia von Baghin Siniselle laululle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  39. Erkki Tuomiojalle Tieto-Finlandia, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  40. Tieto-Finlandia Jatkosodan pikkujättiläiselle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  41. Tieto-Finlandia-palkinto Elina Sanalle, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  42. Tieto-Finlandia Helanterälle ja Tynkkyselle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  43. Avaruuskirja vei Tieto-Finlandian, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  44. Slangikirja sai Tieto-Finlandian, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  45. Tieto-Finlandiaa tavoittelee kuusi teosta, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  46. Tieto-Finlandia Kari Enqvistille, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-24] (fiń.).
  47. Sanna Mander päihitti Mauri Kunnaksen ja voitti lasten ja nuorten Finlandian – Avain hukassa -kirjasta plagiointiväite, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  48. Lasten- ja nuortenkirjallisuuden Finlandia-voittaja syntyi salakuuntelemalla, Yle Uutiset [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  49. Lasten- ja nuortenkirjallisuuden Finlandia, Suomen Kirjasäätiö [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  50. Maria Turtschaninoff sai Finlandia Juniorin, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  51. Finlandia-junior lastenromaanille, jossa ei ole kuvitusta, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  52. Finlandia Juniorin voittaja myös kuvitti kirjansa, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  53. Finlandia Junior runolliselle nuortenkirjalle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  54. Hulvaton Me Rosvolat sai Finlandia Juniorin, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  55. Kiusatun pikkutytön tarina vetosi Signmarkiin, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  56. Finlandia Junior -palkinto Tatulle ja Patulle, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  57. Finlandia Junior -palkinnon sai kisan ainoa lastenkirja, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  58. Finlandia Junior Tuula Korolaisen runoteokselle, „Hämeen Sanomat” [dostęp 2018-01-28].
  59. Riitta Jalonen (ur. 1954) - Wydawnictwo TATARAK, tatarak.com [dostęp 2018-01-28].
  60. Finlandia Junior työparille Jalonen-Louhi, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  61. Finlandia Junior -palkintoehdokkaat kerrottiin, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  62. Lastenkirjallisuuden Finlandia-ehdokkaat julki, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  63. Tomi Kontiolle Finlandia Junior, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).
  64. Laaksonen päättää Finlandia-palkinnon saajan, „mtv.fi” [dostęp 2018-01-28] (fiń.).