Tarja Halonen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tarja Kaarina Halonen
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 24 grudnia 1943
Helsinki
Prezydent Republiki Finlandii
Okres od 1 marca 2000
do 1 marca 2012
Przynależność polityczna Socjaldemokratyczna Partia Finlandii
Poprzednik Martti Ahtisaari
Następca Sauli Niinistö
podpis
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Białej Róży Finlandii Krzyż Wielki Orderu Krzyża Wolności – cywilny (Finlandia) Krzyż Wielki Orderu Lwa Finlandii Wielki Order Króla Tomisława (Chorwacja) Order Słonia (Dania) Krzyż Wielki Orderu Izabeli Katolickiej (Hiszpania) Łańcuch z Gwiazdą Krzyża Wielkiego Orderu Sokoła (Islandia) Order Złotego Orła (Kazachstan) Wielki Krzyż Orderu Witolda Wielkiego (Litwa) Order Trzech Gwiazd I klasy (Łotwa) Krzyż Wielki Klasy Specjalnej Orderu Zasługi RFN Krzyż Wielki Królewskiego Norweskiego Orderu Świętego Olafa Order Orła Białego Order Podwójnego Białego Krzyża I Klasy (Słowacja) Order za Wybitne Zasługi (Słowenia) Order Królewski Serafinów (Szwecja) Order Zasługi Republiki Włoskiej I Klasy z Wielkim Łańcuchem Medal Puszkina (Rosja)

Tarja Kaarina Halonen (wym. [tɑrjɑ kɑːrinɑ hɑlonen] i; ur. 24 grudnia 1943 w Helsinkach[1]) – fińska polityk, prawniczka i samorządowiec, parlamentarzystka, minister w różnych resortach, w latach 2000–2012 przez dwie kadencje prezydent Finlandii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

W 1968 ukończyła studia prawnicze na Uniwersytecie Helsińskim. W latach 1969–1970 pracowała jako sekretarz ds. społecznych w SYL, największej fińskiej organizacji studenckiej. Następnie została zatrudniona jako prawniczka w Centralnej Organizacji Fińskich Związków Zawodowych[2].

W 1971 została członkinią Socjaldemokratycznej Partii Finlandii[2]. Na początku lat 80. kierowała organizacją SETA, działającą na rzecz praw osób homoseksualnych[3].

Od 1977 do 1996 zasiadała w radzie miejskiej Helsinek[2]. W 1979 po raz pierwszy została wybrana do Eduskunty. Mandat deputowanej do fińskiego parlamentu uzyskiwała w kolejnych wyborach w 1983, 1987, 1991, 1995 i 1999, zasiadając w nim do 2000[1]. Była wiceprzewodniczącą krajowej delegacji do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy. W kwietniu 1987 została ministrem spraw społecznych i zdrowia w rządzie, którym kierował Harri Holkeri, pełniła tę funkcję do lutego 1990. Od grudnia 1989 do kwietnia 1991 w tym samym gabinecie pełniła funkcję ministra ds. współpracy nordyckiej, a od marca 1990 do kwietnia 1991 była ministrem sprawiedliwości. Od kwietnia 1995 do lutego 2000 w dwóch rządach Paava Lipponena sprawowała urząd ministra spraw zagranicznych[1][2].

W lutym 2000 jako kandydatka socjaldemokratów wygrała drugą turę wyborów prezydenckich, otrzymując 51,6% głosów i pokonując byłego premiera Eska Aha. Urząd ten objęła 1 marca 2000 jako pierwsza kobieta w historii Finlandii. W styczniu 2006 z powodzeniem ubiegała się o reelekcję w kolejnych wyborach. W drugiej turze dostała 51,8% głosów, wyprzedzając Sauliego Niinistö[4]. Drugą kadencję zakończyła 1 marca 2012, na stanowisku prezydenta zastąpił ją jej konkurent z wyborów w 2006 – Sauli Niinistö[5][6].

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

W 2000 poślubiła fińskiego polityka i prawnika Penttiego Arajärviego[7]. Z poprzedniego związku ma córkę Annę[1][8].

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Profil na stronie Eduskunty (fiń.). [dostęp 2016-09-22].
  2. a b c d Tarja Halonen (ang.). clubmadrid.org. [dostęp 2016-09-22].
  3. Tarja Halonen and gay rights (ang.). helsinki.fi. [dostęp 2016-09-22].
  4. Halonen jatkaa presidenttinä (fiń.). mtv.fi, 30 stycznia 2006. [dostęp 2016-09-22].
  5. Tasavallan presidentti Sauli Niinistö astui virkaansa (fiń.). tpk.fi, 1 marca 2012. [dostęp 2016-09-22].
  6. Sauli Niinistö ja Jenni Haukio uuteen kotiin! (fiń.). iltasanomat.fi, 1 marca 2012. [dostęp 2016-09-22].
  7. Halonen ja Arajärvi naimisiin (fiń.). mtv.fi, 27 sierpnia 2000. [dostęp 2016-09022].
  8. Kyösti Hagert: Tarja Halonen: Joulua juhlitaan ilman stressiä ja aikatauluja (fiń.). iltasanomat.fi, 24 grudnia 2012. [dostęp 2016-09-22].
  9. Odluka o odlikovanju Njezine Ekscelencije Tarje Halonen Veleredom kralja Tomislava s lentom i Velikom Danicom (chorw.). narodne-novine.nn.hr, 31 lipca 2009. [dostęp 2016-09-22].
  10. Ordensdetaljer (duń.). borger.dk. [dostęp 2016-09-22].
  11. Jørgen Pedersen: Tilføjelser og rettelser til bogen: Riddere af Elefantordenen 1559–2009 (duń.). omsd.dk, 23 sierpnia 2012. [dostęp 2016-09-22].
  12. BOE núm. 27: III. Otras disposiciones (hiszp.). boe.es, 1 lutego 1999. [dostęp 2016-09-22].
  13. Fálkaorðan 2000 (isl.). forseti.is. [dostęp 2016-09-22].
  14. Jauni Triju Zvaigžņu ordeņa saņēmēji (łot.). diena.lv, 27 kwietnia 2001. [dostęp 2016-09-22].
  15. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2001 r. o nadaniu orderu (M.P. z 2001 r. nr 20, poz. 321).
  16. Rad Bieleho dvojkríža, I. trieda (słow.). prezident.sk. [dostęp 2016-09-22].
  17. Cavaliere di Gran Croce Ordine al Merito della Repubblica Italiana (wł.). quirinale.it. [dostęp 2016-09-22].
  18. Ernur Akanbaj: Елбасы Финляндияның жоғары ордендерімен марапатталды (kaz.). ontustik.gov.kz, 25 marca 2009. [dostęp 2014-12-20].
  19. УКАЗ Президента РФ от 29.11.2007 N 1599 „О НАГРАЖДЕНИИ МЕДАЛЬЮ ПУШКИНА ИНОСТРАННЫХ ГРАЖДАН” (ros.). kremlin.ru, 29 listopada 2007. [dostęp 2016-09-22].