Firet

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Firet – pomocnicza jednostka miary stosowana w typografii, której wartość 1 odpowiada aktualnie używanemu stopniowi pisma. Wyrażana jest jako kwadrat o boku równym danemu stopniowi pisma[1].

Mówiąc krócej, firet to bieżący stopień pisma. Jeżeli np. dany fragment tekstu jest składany czcionką 12-punktową, to jeden firet ma też 12 punktów. Jeżeli teraz ten tekst zostanie przeformatowany na 14 punktów, to jeden firet pozostanie jednym firetem, ale będzie teraz wynosił 14 punktów.

Firet jest wygodną, powszechnie stosowaną jednostką, służącą do określania parametrów składu, głównie odstępów[2]. Na przykład w typowym składzie dziełowym zaleca się, aby wcięcie akapitowe wynosiło od 1 do 1,5 firetu.

W typowych krojach pisma, szczególnie w ich odmianach podstawowych, szereg znaków ma utrwalone tradycją, typowe rozmiary, i tak np.:

  • najdłuższy myślnik, tzw. pauza, to w przybliżeniu najczęściej kreska długości firetu,
  • znak wielokropka traktowany kanonicznie ma szerokość firetu, tak aby dało się z wielu tych znaków ułożyć jednorodną linię kropkowaną, jednak w wielu innych typowych krojach ma szerokość znacznie mniejszą, bo dopasowaną światłami do trzech postawionych obok siebie znaków kropki,
  • półpauza to kreska szerokości ok. pół firetu,
  • znaki matematyczne plusa i minusa oraz cyfry (także jedynka) są szerokości pół firetu.

Wszystkie powyższe wielkości odnoszą się do pojęcia szerokości pola znaku, czyli sumy szerokości glifu (oczka) wraz z obiema odsadkami (światłami), co w tradycyjnym zecerstwie odpowiada szerokości płaszczyzny czołowej czcionki[3].

Przypisy

  1. Hasło: Firet. W: Andrzej Tomaszewski: Leksykon pism drukarskich. Warszawa: Wydawnictwo Krupski i Spółka, 1996, s. 87. ISBN 83-86117-50-8. (pol.)
  2. 2. Rytm i proporcja. W: Robert Bringhurst: Elementarz stylu w typografii. Wyd. II. Kraków: d2d.pl, 2008, s. 27-29. ISBN 978-83-92730804. (pol.)
  3. Hasło: Pole znaku. W: Andrzej Tomaszewski: Leksykon pism drukarskich. Warszawa: Wydawnictwo Krupski i Spółka, 1996, s. 190. ISBN 83-86117-50-8. (pol.)