Fregata białobrzucha

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fregata białobrzucha
Fregata andrewsi[1]
Mathews, 1914
Fregata białobrzucha
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd głuptakowe
Podrząd fregatowce
Rodzina fregaty
Rodzaj Fregata
Gatunek fregata białobrzucha
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 CR pl.svg

Fregata białobrzucha (Fregata andrewsi) – gatunek dużego ptaka z rodziny fregat. Gniazduje endemicznie na Wyspie Bożego Narodzenia. Krytycznie zagrożony wyginięciem.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał Gregory Macalister Matthews w 1914 na łamach Austral avian record. Autor opisał jedynie, jak na podstawie upierzenia odróżnić fregatę białobrzuchą od innych fregat. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Fregata andrewsi[3]. Nazwa jest obecnie (2016) podtrzymywana przez Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny. IOC uznaje F. andrewsi za gatunek monotypowy[4]. Dawniej gatunek ten był włączany do fregaty orlej (F. aquila)[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosi 89–100 cm, masa ciała samca około 1400 g, samicy 1550 g; rozpiętość skrzydeł około 205–230 cm[5]. Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. Dorosły samiec ma upierzenie w większości czarne z zielonym połyskiem; na brzuchu widoczna jest biała plama. Dziób ciemnoszary, na końcu zagięty. Występuje czerwony worek gardłowy. Samica nie ma worka gardłowego, a jej dziób jest różowy. Ponadto wyróżnia się większymi rozmiarami, ma biały nie tylko brzuch, ale i pierś. Wierzch ciała upierzony tak samo u ptaków obu płci. Zarówno u samców, jak i samic występuje jasny pasek w górnej części skrzydła, a ogon jest rozwidlony. Nogi matoworóżowe, u samic stopy są różowe, u samców czarne. Osobniki młodociane mają różne stadia upierzenia, wraz z wiekiem tracą coraz więcej brązowych piór na głowie i zyskują coraz więcej białych piór na brzuchu[6].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Fregaty białobrzuche gniazdują jedynie na Wyspie Bożego Narodzenia. Żerują na przyległym obszarze Oceanu Indyjskiego, głównie w obrębie Archipelagu Malajskiego po Morze Południowochińskie, Morze Andamańskie, Zatokę Tajlandzką, Morze Sulu i u wybrzeży południowo-zachodniego Celebesu. Według niektórych źródeł gniazdują również na Wyspach Anambas, ale brak na to dobrych dowodów[5].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Większość czasu fregaty białobrzuche spędzają na ciepłych, mało zasolonych otwartych wodach Oceanu Indyjskiego[6]. Gniazdują na wysokich drzewach. Pożywieniem tych fregat są przedstawiciele ptaszorowatych, kałamarnice i inne zwierzęta morskie[7], odnotowano również jaja i pisklęta ptaków morskich, padlinę, a nawet prostoskrzydłe[5]. Większość zdobyczy zbiera z powierzchni wody w locie, ale niekiedy wykazuje też kleptopasożytnictwo i odbiera zdobycz ptakom w locie. Podczas sezonu lęgowego ptaki żerują setki, a nawet tysiące kilometrów od kolonii. Podczas badań przeprowadzonych z pomocą telemetrii satelitarnej okazało się, że jedna samica mająca pod opieką podrośnięte już pisklę odbyła jedną 26-dniową wędrówkę przez 4000 km[7].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Fregaty białobrzuche gniazdują kolonijnie. Są monogamiczne, ale prawdopodobnie zmieniają partnera lub partnerkę co roku[6]. Są zdolne wychować najwyżej jedno młode w przeciągu 2 lat[7]. Okres składania jaj przypada na marzec–maj[5]. Według danych z 2005, 65,5% gniazd umieszczonych jest na migdałecznikach właściwych (Terminalia catappa) lub Celtis timorensis[7]. Preferują lokacje osłonięte od wiejących z południowego wschodu pasatów. Gniazda budowane są na wątłych platformach, zbudowanych z luźno posplatanych gałęzi lub winorośli, zebranych głównie przez samca. Obydwa ptaki z pary biorą udział w wysiadywaniu, zmieniając się co kilka dni[6]

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje fregatę białobrzuchą za gatunek krytycznie zagrożony wyginięciem (CR, Critically Endangered). Zagrożeniem dla tych ptaków jest tępienie przez rybaków przez strzelanie, łapanie i zatruwanie; mogą również łapać się w sieci rybackie i inny sprzęt. Kolonia w Flying Fish Cove została w większości opuszczona przez pył wydobywający się z osuszaczy rotacyjnych używanych przy obróbce fosforytów. Około ⅔ gniazd znajduje się (stan w 2014) w jednej kolonii, co czyni gatunek bardziej narażonym na cyklony[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Fregata andrewsi, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Fregata andrewsi. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Gregory Macalister Matthews. Notes of the genus Fregata. „Austral avian record”. 2, s. 120–121, 1914. 
  4. Frank Gill & David Donsker: Hamerkop, Shoebill, pelicans, boobies & cormorants. IOC World Bird List (v6.3), 20 lipca 2016. [dostęp 15 października 2016].
  5. a b c d e Orta, J., Garcia, E.F.J., Kirwan, G.M. & Boesman, P.: Christmas Frigatebird (Fregata andrewsi). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [dostęp 15 października 2016].
  6. a b c d Michelle Harrison: 9. Christmas Island Frigatebird (Fregata andrewsi). Edge of Existence. [dostęp 15 października 2016].
  7. a b c d e Christmas Frigatebird Fregata andrewsi. BirdLife International. [dostęp 15 października 2016].