Galicyjska Kasa Oszczędności

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Budynek dawnej Galicyjskiej Kasy Oszczędności we Lwowie
Napis odsłonięty w 1993 na budynku GKO we Lwowie
Lwów-Galicyjska Kasa Oszczędności. Rzeźba Juliana Markowskiego "Fortuna"
Alegoria "Oszczędność" Leonarda Marconiego na kopule gmachu Galicyjskiej Kasy Oszczędności we Lwowie

Galicyjska Kasa Oszczędności we Lwowiespółdzielnia oszczędnościowo-kredytowa założona w 1844 we Lwowie, w 1938 przekształcona w Centralną Małopolską Kasę Oszczędności we Lwowie[1]; kredytowała m.in. górnictwo ropy naftowej i przedsięwzięcia przemysłowe, dotowała polskie instytucje społeczne i kulturalne w Małopolsce Wschodniej.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Galicyjska Kasa Oszczędności została utworzona w 1844[2] we Lwowie. Do 1891 GKO miała siedzibę przy ul. Majerowskiej 2[3]. W 1891 przeniesiono ją do nowo wybudowanego reprezentacyjnego budynku przy zbiegu ulic Jagiellońskiej i Karola Ludwika (w okresie międzywojennym ul. Legionów). Siedziba banku miała adres ul. Jagiellońska 1[4]. GKO wspierała liczne przedsięwzięcia kulturalne we Lwowie: sfinansowała budowę gmachu Muzeum Przemysłowego, a w 1891 na pamiątkę 40-lecia panowania Franciszka Józefa I, które przypadło 3 lata wcześniej, sfinansowała budowę lwowskiej Szkoły Przemysłowej[5]. W okresie inflacji po zakończeniu I wojny światowej, jak większość instytucji finansowych, także GKO przeszła okres załamania. Wkłady GKO stopniały z równowartości 168 000 000 zł przed wybuchem wojny do równowartości jedynie 22 000 zł w końcu 1923[6]. Galicyjska Kasa Oszczędności istniała do 1938[7], kiedy została wraz z innym bankiem (Ukraińską Szczadnycią) połączona w Centralną Małopolską Kasę Oszczędności[8].

Lwowska siedziba GKO[edytuj | edytuj kod]

Budynek GKO we Lwowie został wybudowany w latach 1889-1891 na miejscu dawnego Hotelu Angielskiego według projektu prof. Juliana Zachariewicza. Jest zwieńczony charakterystyczną kopułą z rzeźbą Leonarda Marconiego Oszczędność, mającą być alegorią postępu gospodarczego Galicji. Wnętrze budynku ozdobione jest dziełem J. Markowskiego Fortuna, reliefami z warsztatu Marconiego oraz wykonanymi w Innsbrucku witrażami zdobiącymi klatkę schodową. Ponadto dawna sala zebrań wyłożona jest dębową boazerią i ozdobiona płaskorzeźbionym fryzem St. Lewandowskiego Praca. W 1993, podczas remontu, na fasadzie byłego budynku GKO odkryto tablicę z napisem GALICYJSKA KASA OSZCZĘDNOŚCI (później zamalowanym). Obecnie dawny budynek GKO jest siedzibą Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego, przeniesioną tutaj w 1951 wraz ze zbiorami lwowskiego Muzeum Przemysłowego, powstałego w 1874[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ustawa z dnia 9 kwietnia 1938 r. o przekształceniu Galicyjskiej Kasy Oszczędności we Lwowie w Centralną Małopolską Kasę Oszczędności we Lwowie (Dz.U. z 1938 r. Nr 29, poz. 256).
  2. Komunalne Kasy Oszczędności w Polsce do 1939 r., s. 2 [dostęp 14.XI.2010]
  3. Muzeum Etnografii i Przemysłu Artystycznego [dostęp 14.XI.2010]
  4. W. Horbay: Plan Lwowa, Lwów 1938, s. 22
  5. Józef Wiczkowski: Lwów jego rozwój i stan kulturalny oraz przewodnik po mieście, Lwów 1907, s. 559-560
  6. Komunalne Kasy Oszczędności w Polsce do 1939 r., s. 3 [dostęp 14.XI.2010]
  7. Instytucja ta wymieniona jest pod tą nazwą w spisie banków Lwowa z 1938 (W. Horbay: Plan Lwowa, Lwów 1938, s. 22)
  8. Komunalne Kasy Oszczędności w Polsce do 1939 r., s. 6 [dostęp 14.XI.2010]
  9. Lwów. Ilustrowany przewodnik, Wydawnictwo Centrum Europy, Lwów-Wrocław 2003, s. 245

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]