Garbatkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Garbatkowate
Notodontidae
Stephens, 1829
Narożnica zbrojówka
Narożnica zbrojówka
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd motyle
Podrząd Glossata
Infrarząd motyle różnoskrzydłe
Nadrodzina Noctuoidea
Rodzina garbatkowate
Gąsienica potwory buczynówki.

Garbatkowate (Notodontidae) – rodzina motyli z podrzędu Glossata. Obejmuje około 3800 opisanych gatunków[1].

Opis[edytuj]

Motyle o krępym, zwykle obficie owłosionym ciele. Głowa najczęściej o zredukowanej ssawce i krótkich głaszczkach. Czułki u samców grzebykowate, u samic piłkowane, ząbkowane lub grzebykowate, ale o krótszych niż u samców ząbkach[2]. Na goleniach występują ostrogi, których zesklerotyzowane wierzchołki mają piłkowane krawędzie. Zatułów z narządami bębenkowymi uformowanymi przez silnie wklęśniętą grzbietową część epimeronu zapiersia. Błona bębenkowa zwrócona jest brzusznie, a na pierwszym segmencie odwłoka brak zakrywającego ów narząd kapturka. U samic ósmy segment odwłoka u ma częściowo błoniaste pleura, a błona pomiędzy brodawkami analnymi a ostium torebki kopulacyjnej zaopatrzona jest w region gruczołowy. Samce mają na wierzchołku odwłoka kępkę długich, włosowatych łusek o piłkowanych lub prostych wierzchołkach[3].

Gąsienice z 4–5 parami posuwek[2], wyposażonych w pojedynczy rząd haczyków[3]. Część gatunków ma na grzbiecie mięsiste garby, czasem duże i ostro zakończone. Inne mają odwłoki zakończone długimi widełkami[2]. Krawędzie tnące żuwaczek mają gładkie[3]. Poczwarki są walcowate, z tyłu zwężone, często z dobrze rozwiniętym kremastrem[2].

Biologia i występowanie[edytuj]

W Polsce występuje 36 gatunków[4] (zobacz: garbatkowate Polski). Zasiedlają głownie lasy, rzadziej parki czy ogrody. Gąsienice żerują na drzewach i krzewach liściastych. U korowódkowatych dzień spędzają we wspólnych oprzędach, a nocą wyruszają na żer. Owady dorosłe są aktywne nocą, chętnie przylatują do światła[2].

Taksonomia[edytuj]

Na podstawie morfologicznej analizy filogenetycznej J.S. Miller wyróżnił 9 monofiletycznych podrodzin garbatkowatych[3]:

Do żadnej z nich nie zaklasyfikował plemienia Hemiceratini i rodzaju Lirimiris[3].

Przypisy

  1. Erik J. vanE. J. Nieukerken Erik J. vanE. J., LauriL. Kaila LauriL., Ian J.I. J. Kitching Ian J.I. J., Niels P.N. P. Kristensen Niels P.N. P., David C.D. C. Lees David C.D. C., JoëlJ. Minet JoëlJ., CharlesCh. Mitter CharlesCh., MarkoM. Mutanen MarkoM., Jerome C.J. C. Regier Jerome C.J. C., Thomas J.T. J. Simonsen Thomas J.T. J., NiklasN. Wahlberg NiklasN., Shen-HornS. Yen Shen-HornS., RezaR. Zahiri RezaR., DavidD. Adamski DavidD., JoaquinJ. Baixeras JoaquinJ., DanielD. Bartsch DanielD., Bengt Å.B. Å. Bengtsson Bengt Å.B. Å., John W.J. W. Brown John W.J. W., Sibyl RaeS. R. Bucheli Sibyl RaeS. R., Donald R.D. R. Davis Donald R.D. R., Jurate DeJ. D. Prins Jurate DeJ. D., Willy DeW. D. Prins Willy DeW. D., Marc E.M. E. Epstein Marc E.M. E., PatriciaP. Gentili-Poole PatriciaP., CeesC. Gielis CeesC., PeterP. Hättenschwiler PeterP., AxelA. Hausmann AxelA., Jeremy D.J. D. Holloway Jeremy D.J. D., AxelA. Kallies AxelA., OleO. Karsholt OleO., Akito Y.A. Y. Kawahara Akito Y.A. Y., Sjaak (J.C.)S. (J. ) Koster Sjaak (J.C.)S. (J. ), Mikhail V.M. V. Kozlov Mikhail V.M. V., J. DonaldJ. D. Lafontaine J. DonaldJ. D., GerardoG. Lamas GerardoG., Jean-FrançoisJ. Landry Jean-FrançoisJ., SangmiS. Lee SangmiS., MatthiasM. Nuss MatthiasM., Kyu-TekK. Park Kyu-TekK., CarlaC. Penz CarlaC., JadrankaJ. Rota JadrankaJ., AlexanderA. Schintlmeister AlexanderA., B. ChristianB. Ch. Schmidt B. ChristianB. Ch., Jae-CheonJ. Sohn Jae-CheonJ., M. AlmaM. A. Solis M. AlmaM. A., Gerhard M.G. M. Tarmann Gerhard M.G. M., Andrew D.A. D. Warren Andrew D.A. D., SusanS. Weller SusanS., Roman V.R. V. Yakovlev Roman V.R. V., Vadim V.V. V. Zolotuhin Vadim V.V. V., AndreasA. Zwick AndreasA. i inni, Order Lepidoptera Linnaeus, 1758, [w:] Animal biodiversity: An outline of higher-level classification and survey of taxonomic richness, „Zootaxa”.
  2. a b c d e Edward Sołtys: Klucze do oznaczania owadów Polski cz. XXVII Motyle – Lepidoptera, zeszyt 47-50. Sówki – Notodontidae, Thaumetopoeidae, Thyatriridae, Drepanidae. Warszawa: PWN, Polski Związek Entomologiczny, 1965.
  3. a b c d e James Stuart Miller. Cladistics and classification of the Notodontidae (Lepidoptera, Noctuoidea) based on larval and adult morphology. „Bulletin of the American Museum of Natural History”. 204, 1991. 
  4. Notodontidae Stephens, 1828 — garbatkowate. W: Biodiversity Map [on-line]. [dostęp 2016-11-15].

Linki zewnętrzne[edytuj]