Grubesza Branislavljević

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Grubesza Branislavljević
król Zety
król Zety
Okres od 1118
do 1125
Poprzednik Jerzy Bodinović
Następca Jerzy Bodinović
Dane biograficzne
Dynastia Predimirowicze
Data śmierci 1125
Ojciec Branisław

Grubesza Branislavljević – król Zety w latach 1118–1125.

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Grubesza był najstarszym z sześciu synów Branisława Radosławowicza[1]. Dziad Grubeszy, Radosław władał Trawunią. Po śmierci Radosława jego najstarszy syn Branisław nie chciał uznać zwierzchnictwa króla Konstantyna Bodina. W połowie lat 90. najstarszy syn Bodina, Michał, miał nie więcej niż 12 lat. W Zecie nie obowiązywała zasada primogenitury zapewniająca sukcesję najstarszemu synowi władcy. Do sukcesji powołani byli wszyscy dorośli członkowie rodziny królewskiej. Istniało więc duże prawdopodobieństwo, że w razie śmierci Bodina, przed osiągnięciem przez synów dorosłości, po władzę może sięgnąć Branisław[2].

Prawdopodobnie pomiędzy 1093 a 1095 rokiem Konstantyn Bodin podjął, za namową swej żony, królowej Jakwinty, próbę wzmocnienia pozycji swych synów. Kiedy Branisław wraz z bratem Gradisławem i synem stanęli w Skadarze, zostali z rozkazu Bodina zatrzymani i wtrąceni do więzienia. Branisław wkrótce potem zmarł w więzieniu. Pozostali na wolności bracia Branisława i jego synowie, pomiędzy nimi młody Grubesza, obawiając się o swe życie schronili się w Dubrowniku. Bodin obległ miasto i zażądał wydania zbiegów, mieszczanie jednakże odmówili. W walkach pod murami Dubrownika zginął faworyt królowej, która w gniewie zażądała wyprowadzenia pozostałych dwóch więźniów i ścięcia ich pod murami miasta. Po tych wypadkach Kościół próbował mediacji między zwaśnionymi stronami. Żądni odwetu Radosławowicze wybrali emigrację i schronili się pod opiekę cesarza Aleksego I Komnena w Konstantynopolu[2].

Osłabienie pozycji Radosławowiczów nie rozwiązało bynajmniej sprawy następstwa tronu. Po śmierci Bodina w 1101 roku pretensje do tronu, oprócz walczącej o prawa synów królowej wdowy, zgłosili również bracia przyrodni zmarłego króla, na których czele stanął Dobrosław. Najstarszy syn zmarłego króla, Michał, kilkunastoletni wówczas, uległ ostatecznie i tytuł królewski otrzymał Dobrosław. Na wieść o śmierci Bodina w sprawy Zety postanowił się jednak wmieszać również cesarz bizantyński, wykorzystując zeckich wygnańców przebywających od kilku lat w Konstantynopolu. Z rozkazu cesarskiego Grubesza wraz ze stryjami i braćmi został przewieziony do Dracza. Stamtąd Kočapar Radoslavljević, wspierany przez Bizantyńczyków, udał się do Raszki szukać pomocy przeciw Dobrosławowi[3]. Wielki żupan Raszki Wukan skorzystał z okazji do zrzucenia zwierzchnictwa zeckiego i wyprawił się przeciw królowi Zety. Osadził na tronie zeckim Kočapara Radoslavljevicia. Tryumf Radosławowiczów okazał się krótkotrwały. Tradycyjnie probiznatyńscy w swej polityce, wkrótce utracili zaufanie Wukana. Wojska raszkańskie wyprawiły się ponownie do Zety i niezależnego Kočapara zastąpił kuzyn Grubeszy, Włodzimierz[4].

Droga do władzy[edytuj | edytuj kod]

Osłabienie pozycji Wukana, który w 1106 roku doznał porażki w walkach z Bizancjum, sprawiło, że w Zecie podniosła głowę opozycja, na czele której stanęła wdowa po Bodinie, królowa Jakwinta[5]. W 1114 powrócił do Zety więziony w Raszce Dobrosław. Królowa Jakwinta otruła króla Włodzimierza, a Dobrosława, kazała wykastrować, oślepić[6] i zamknąć w klasztorze, torując w ten sposób drogę do tronu swemu młodszemu synowi Jerzemu[7].

Objąwszy władzę Jerzy stanął na czele ugrupowania antybizantyńskiego w Zecie. Przypieczętował go przymierzem z nowym władcą Raszki Uroszem I[5]. W drugim roku panowania Jerzego doszło do konfliktu z synami Branisława. Jerzy uwięził Grubeszę, a pozostali bracia zbiegli do Dubrownika. Prawdopodobnie przed swym aresztowaniem Grubesza spiskował przeciw królowi i Jerzy aresztując go działał we własnej obronie. Pociągnęło to jednak za sobą dalsze wypadki. Nieoczekiwanie dla Jerzego w konflikt w Zecie włączył się bowiem cesarz bizantyński Jan II Komnen. Armia bizantyńska, wspierana przez członków zeckiej rodziny królewskiej, wkroczyła od strony Dracza do Zety. Jerzy zbiegł, a Jakwinta została aresztowana i odesłana do Konstantynopola, gdzie wkrótce zmarła[6].

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Pop Duklanin notuje, że przez kolejne siedem lat w kraju panował pokój. Jerzy przebywał na dworze wielkiego żupana Urosza I w Rasie. A Grubesza dzięki silnemu protektoratowi bizantyńskiemu nie musiał się obawiać jego knowań. W 1125 roku Grubesza wyprawił się w głąb Raszki wspierając wyprawę cesarza bizantyńskiego przeciw Węgrom. Serbowie odparli armię zecką i sami z kolei zaatakowali Zetę, wspierając roszczenia Jerzego Bodinovicia. Grubesza zginął w walkach pod Barem, a Jerzy powrócił na tron zecki. Zmarłego króla pochowano w cerkwi św. Jerzego w Barze[8].

Związki rodzinne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ch. Cawley: Medieval Lands.
  2. a b J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 229-230.
  3. J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 230-231.
  4. T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 69.
  5. a b T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 70.
  6. a b J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 232.
  7. a b Ch. Cawley: Medieval Lands.
  8. J. Fine: The Early Medieval Balkans. s. 233. Letopis Popa Duklanina, rozdz. XLV
  9. T. Wasilewski: Historia Jugosławii. s. 508.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]