Henryk Ungeradin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Henryk Ungeradin
Praca
Styl gotyk
Budynki Bazylika Mariacka Wniebowzięcia NMP w Gdańsku
Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku
Wieża Więzienna w Gdańsku
Bazylika Mariacka w Gdańsku
Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku
Wieża Więzienna w Gdańsku

Henryk Ungeradin (niem. Heinrich Ungeradin) – XIV-wieczny gdański architekt i mistrz murarski, który miał swój udział w powstaniu takich budowli, jak Ratusz Głównego Miasta czy Bazylika Mariacka Wniebowzięcia NMP w Gdańsku.

Nieznane są dane dotyczące pochodzenia, daty urodzenia i daty śmierci Henryka Ungeradina. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z roku 1371 – w księgach Gdańska figuruje jako murator[1], nie wymieniono jednak żadnych budowli jego autorstwa.

W 1379 otrzymał oficjalnie tytuł budowniczego miejskiego – jako pierwszy znany rzemieślnik w Gdańsku[1]. Był to nie tylko tytuł formalny, ale urząd wybierany i opłacany z kasy Rady Miasta (odpowiednik dzisiejszego nadzoru budowlanego). Do obowiązków Ungeradina należeć miało od tej pory czuwanie nad każdą budowlą finansowaną przez miasto.

6 marca 1379 roku Henryk Ungeradin podpisał umowę z księżmi opiekującymi się wznoszonym od 1343 kościołem Najświętszej Marii Panny na zaprojektowanie i przeprowadzenie przebudowy świątyni[1][2][3][4]. Pod jego kierunkiem znacznie podwyższono ściany istniejącej budowli, wybudowano transept i emporę[3]. Po umieszczeniu kaplic między przyporami kościół zmienił swój charakter z bazylikowego na halowy[1].

Równocześnie z przebudową kościoła Mariackiego Ungeradin realizował dzieło swojego życia – Ratusz Głównego Miasta[1][5][6][7]. Zaprojektował go na fundamentach istniejącej budowli drewniano-ceglanej z 1336. W wyniku przebudowy, zrealizowanej w latach 1379-1382, ratusz wzbogacił się o nową część zachodnią i wieżę[8], które zostały wybudowane z cegły i kamienia sprowadzonego z Gotlandii. Aby dostosować siedzibę Rady Miejskiej do wymogów prawa chełmińskiego (wyodrębnienie siedziby organów ustawodawstwa miejskiego i sądownictwa)[5], wybudowano pomieszczenia dla wagi miejskiej i urzędu celnego oraz salę sądową[1]. Zlikwidowano również strop pomiędzy parterem a pierwszym piętrem oraz zmieniono układ pomieszczeń, wyburzając ściany działowe, czego efektem było powstanie reprezentacyjnej sali dla Rady Miasta.

W latach 1379–1382 pod kierownictwem Henryka Ungeradina przebudowano również budowlę znaną jako Dwór Artusa[9] – budynek ten spłonął w 1476.

Ungeradin miał również swój udział w przebudowie gdańskich murów miejskich ok. 1380 roku[1]. Nadzorował m.in. wznoszenie Wieży Więziennej na istniejących wcześniej fundamentach[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Paweł Pizuński: 100 gdańszczan znanych i godnych poznania. Wydawnictwo "Arenga", 1997, s. 19. ISBN 83-909057-0-1.
  2. Franciszek Mamuszka: Gdańsk i okolice : przewodnik. Warszawa: Sport i Turystyka, 1990, s. 95. ISBN 83-217-2585-6.
  3. a b Historia Bazyliki Mariackiej w Gdańsku (pol.). Instytut Maszyn Przepływowych PAN. [dostęp 2010-08-09].
  4. Die Marienkirche in Danzig / Gdansk (niem.). ostsee-urlaub-polen, 2008. [dostęp 2010-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-04-09)].
  5. a b Tadeusz Domagała: Ratusz Głównego Miasta w Gdańsku. Warszawa: Sport i Turystyka, 1990, s. 5. ISBN 83-217-2294-6.
  6. Pozorty – historia okolicznych miast – Gdańsk (pol.). [dostęp 2010-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-10-13)].
  7. Heinrich Ungeradin w bazie architekonicznej Structurae (ang.). structurae. [dostęp 2010-08-09].
  8. Przewodnik po Trójmieście – przebudowa Ratusza w Gdańsku (pol.). przewodnik.trojmiasto.pl. [dostęp 2010-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-04-13)].
  9. Przemysław Waszak: Gdańsk i jego rozwój urbanistyczny w średniowieczu – referat (pol.). 2010-05-10. [dostęp 2010-08-09].
  10. Atrakcje Gdańska – Wieża Więzienna (pol.). [dostęp 2010-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-11-06)].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]