Architekt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy specjalisty w dziedzinie architektury. Zobacz też: inne znaczenia.
Architekt przy pracy (1893)
 Osobny artykuł: Architektura.

Architekt (łac. architectus, gr. arkhitekton[1]) – osoba zajmująca się projektowaniem architektonicznym obiektów budowlanych a także tytuł zawodowy nadawany w wielu krajach na podstawie prawa specjalistom w dziedzinie architektury. Zwyczajowo osoba specjalizująca się w dziedzinie projektowania i wznoszenia budowli[2][3]

Przyszli specjaliści w dziedzinie architektury kształcą się na kierunkach zawodowych, które przykładowo w Polsce określa się nazwą "architektura", w Niemczech "Hochbau" a w Wielkiej Brytanii "architectural design". Tytułem zawodowym architekt mogą najczęściej posługiwać się dopiero po studiach spełniając warunki ustawowe. W większości krajów taki tytuł mogą nosić tylko osoby po studiach w dziedzinie architektury.

W Niemczech i Polsce do stowarzyszeń zawodowych zwanych Izby Architektów w większości przyjmowane są osoby posiadające już prawo noszenia tytułu zawodowego inżynier (niemiecki skrót IngG) lub inżynier architekt (Polska). Prawo noszenia tytułu inżynier lub inżynier architekt daje w tych krajach prawo ubiegania się o przynależność do izb architektów.

Historia

Termin architekt (gr. αρχιτέκτων architecton) pojawił się po raz pierwszy w V w. p.n.e. u Herodota, który w ten sposób identyfikował konstruktora Akweduktu w Samos, Eupalinosa z Megary[4]. Do czasu rewolucji przemysłowej architekci byli finansowani przez swoich mecenasów. W XIX wieku zaś zaczęli działać niezależnie od nich[5].

Zawód architekta w różnych krajach

Biuro architektoniczne Lyons, Melbourne

Architekt w Unii Europejskiej

W większości krajów Unii Europejskiej krajowe regulacje w dziedzinie architektury oraz podejmowania i wykonywania działalności zawodowej przez architektów mają bardzo zróżnicowany zakres.

Według Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej: ...w większości Państw Członkowskich działalność w dziedzinie architektury prowadzona jest de iure bądź de facto przez osoby posiadające wyłącznie tytuł architekta lub dodatkowo także inny tytuł, przy czym osoby te nie mają wyłączności na prowadzenie takiej działalności, chyba że wynika to z przepisów ustawowych. Działalność ta, bądź tylko niektóre jej rodzaje, może być wykonywana także przez przedstawicieli innych zawodów, w szczególności przez inżynierów, którzy uzyskali specjalistyczne wykształcenie w dziedzinie budownictwa lub sztuki budowania[6]....

Architekt w Polsce

Tytuł architekt

W Polsce tytuł architekta jest wydawany wyłącznie w połączeniu z tytułem inżynier lub tytułami magister inżynier. Polskie uczelnie wyższe przyznają go osobom, które ukończyły odpowiedni kierunek studiów. Po uzyskaniu dyplomu I stopnia jest to tytuł inżynier architekt, po uzyskaniu dyplomu II stopnia magister inżynier architekt[7].

Z prawnego punktu widzenia osoby te nie są jeszcze architektami. Prawnie takie osoby określa się jako posiadające dyplom ukończenia studiów wyższych w zakresie architektury[8]. Architekt, w rozumieniu prawa polskiego, to osoba wpisana na listę izby samorządu zawodowego architektów, którą jeśli chodzi o obywateli polskich na podstawie rozporządzenia odpowiedniego ministra w porozumieniu z ministrem odpowiedzialnym za edukację, mogą zostać przede wszystkim osoby posiadające tytuł zawodowy magister inżynier architekt, magister inżynier kierunku budownictwo, a także inżynier architekt, i które zdobyły uprawnienia budowlane w specjalności architektonicznej[9].

Twórca utworu architektonicznego

Działalność obejmująca projektowanie, sprawdzanie projektów budowlanych i pełnienie nadzorów autorskich nad realizacją projektu obiektu budowlanego jest w Polsce uznawana za pełnienie samodzielnej funkcji technicznej w budownictwie, w myśl ustawy Prawo Budowlane[10].

Architekt w Niemczech

Zawodowy architekt

Niemieckie prawo ustawowo reguluje prawo tytułowania się architektem lub uprawnionym inżynierem. W Bawarii jest to Gesetz über die Bayerische Architektenkammer und die Bayerische Ingenieurekammer-Bau[11] (ustawa o Bawarskiej Izbie Architektów oraz Bawarskiej Izbie Inżynierów-Bau).

Każdy Kraj tej Federacji posiada swoją krajową izbę architektów[12].

Twórca utworu architektonicznego

Na podstawie §66 ustawy Bauordnung für Berlin (BauO Bln)[13] twórcą utworu architektonicznego mogą zostać:

  • osoby wpisane na listę izby architektów pod tytułem zawodowym architekt lub architektka,
  • uprawniony inżynier wpisany na listę Berlińskiej Izby Inżynierów Budowlanych (lub innych krajów związkowych) jako Bauvorlageberechtigten uprawniony do tworzenia planów budowlanych,
  • inne grupy osób wymienione w §66.

Architekt we Francji

Tytuł architekt

We Francji tytuł architekta (fr. le titre d'architecte) mogą używać osoby fizyczne ujęte w regionalnych listach architektów, a osoby prawne także ujęte w tych listach mogą używać tytułu "Spółka architektoniczna" (fr. le titre de société d'architecture).

Osoba, posiadająca prawo tytułowania się architektem na terenie innego państwa, musi uzyskać potwierdzone przez to państwo nabycie ww. uprawnień. Jeżeli posiadacz dyplomu upoważniającego do używania tytułu architekt na terenie innego państwa, posiada go krócej niż przez okres trzech lat, musi ubiegać się o potwierdzenie swoich uprawnień u Ministra Kultury Republiki Francuskiej. Po zbadaniu całej wiedzy i umiejętności, wnioskodawca otrzyma dyplom, poświadczający nadanie uprawnień do używania tytułu zawodowego i może zostać wpisany na listę architektów.

Zawód architekta

Osoba fizyczna uprawniona do noszenia tytułu architekt wykonuje swój zawód:

  • indywidualnie,
  • jako wspólnik biura architektonicznego,
  • jako urzędnik lub funkcjonariusz publiczny,
  • jako pracownik organizacji edukacyjnych, które działają wyłącznie w imieniu władz państwowych i lokalnych w zakresie planowania przestrzennego i rozwoju miast,
  • jako pracownik architekta albo biura architektonicznego,
  • jako pracownik lub partner osoby fizycznej lub prawnej prowadzącej prywatną działalność budowlaną, która nie jest związana w zakresie sprawdzania projektu, finansowania budowy... (inne wymienione w tym zdaniu),
  • jako pracownik spółek rolnych działających w interesie społeczeństwa wiejskiego i siedlisk.

Każdy projekt architektoniczny musi być podpisany przez wszystkich architektów, którzy przyczynili się do jego rozwoju.

Jurysdykcje architektów

Zgodnie z francuską ustawą - "O architekturze" jurysdykcja architektów jest opisana w artykułach od 3-5.

Każdy, kto chce rozpocząć prace wymagające uzyskania pozwolenia na budowę musi zwrócić się do architekta aby ustalić projekt architektoniczny, który jest przedmiotem wniosku o pozwolenie na budowę, bez uszczerbku dla innych osób uczestniczących indywidualnie lub zespołowo w przygotowaniu koncepcji.

Projekt architektoniczny w rozumieniu tej ustawy określa plany i dokumenty dotyczące obiektów budowlanych, ich układ, ich organizację wewnętrzną, a także kubaturę oraz dobór materiałów i kolorów[14][15].

Twórcy koncepcji utworu architektonicznego

Zgodnie z powyższym obowiązek ustalenia projektu architektonicznego z osobą fizyczną uprawnioną do noszenia tytułu architekt nie pozbawia praw autorskich do utworu osób uczestniczących indywidualnie lub zespołowo w przygotowaniu koncepcji. Istnieje tylko prawny obowiązek ostatecznego ustalenia projektu z architektem rozumianym jako osoba uprawniona do noszenia tego tytułu zawodowego na terenie Francji. Jeśli więc w trakcie ustalania projektu architektonicznego architekt przyczyni się do jego ostatecznej formy staje się współtwórcą w zakresie w jakim przyczynił się do jego rozwoju.

Przy czym ponieważ prawo francuskie jasno określa, kto może tytułować się architektem, to osoby fizyczne, które nie są ujęte w regionalnych listach architektów określać się architektem nie mogą. Nie każdy twórca koncepcji utworu architektonicznego jest architektem na terenie Francji.

We Francji jak i w większości państw europejskich obiekty budowlane muszą być projektowane zgodnie z przepisami prawa. Ustawą określającą zasady projektowania jest "Kodeks Budownictwa i Mieszkalnictwa"[16].

Architekci w kulturze

Architekt i laureat Nagrody Pritzkera, Frank Gehry, który dubbingował samego siebie w serialu Simpsonowie

Zawód architekta jest często wykorzystywany w filmach i serialach, jak np.[17]:

Przypisy

  1. Online Etymology of the term "architect" (ang.). [dostęp 2014-05-02].
  2. architekt – Słownik języka polskiego PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2016-01-07].
  3. Dokument 32005L0036. [dostęp 2015-07-16].
  4. Louis Callebat. <<Architecte>>: Historie d'un mot. „Voces”. 10/11 (1999/2000), s. 47. Universidad de Salamanca. ISSN 1130-3336 (fr.). 
  5. Artur Jasiński: SARP – historia, tradycja i dzień dzisiejszy (pol.). SARP. [dostęp 2015-08-03].
  6. Dokument 32005L0036. [dostęp 2015-07-16].
  7. Dz. U. z 2011 r. Nr 196, poz. 1167
  8. Art. 5 (Dz. U. z 2015 r. poz. 199)
  9. Dz. U. z 2014 r. poz. 1278
  10. Dz. U. z 1994 r. Nr 89, poz. 414
  11. Gesetze und Verordnunge (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  12. Architektenkammern in Deutschland (niem.). [dostęp 2014-05-06].
  13. Bauordnung für Berlin (BauO Bln) (niem.). [dostęp 2015-02-09].
  14. Loi n° 77-2 du 3 janvier 1977 sur l'architecture: Version consolidée au 13 décembre 2015 (Artykuły 3-15)
  15. Loi n° 77-2 du 3 janvier 1977 sur l'architecture: Version consolidée au 01 janvier 2016 (Artykuły 3-15)
  16. (Code de la construction et de l'habitation Version à venir au 1 janvier 2016 )
  17. Sebastian Jordana: Fictional Architects in Movies (ang.). ArchDaily. [dostęp 2015-07-16].
  18. Caroline Massie: A Look Back at Ted Mosby's Architectural Career on How I Met Your Mother (ang.). Architect Magazine, 31.03.2014. [dostęp 2015-07-16].

Linki zewnętrzne