Jastrabská skala

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Jastrabská skala
ilustracja
Państwo  Słowacja
Położenie Powiat Żar nad Hronem
Pasmo Góry Kremnickie
Wysokość 683 m n.p.m.
Położenie na mapie Słowacji
Mapa konturowa Słowacji, blisko centrum na lewo znajduje się czarny trójkącik z opisem „Jastrabská skala”
Ziemia48°38′20″N 18°54′55″E/48,638889 18,915278

Jastrabská skala (pol. Jastrabska Skała; 683 m n.p.m.) – szczyt w Górach Kremnickich w Centralnych Karpatach Zachodnich na Słowacji.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Masyw Jastrabskiej Skały należy do tzw. Wierzchowiny Jastrabskiej (słow. Jastrabská vrchovina). Jest położony w jej środkowej części (idąc z północy na południe), stanowiąc jednocześnie najwyższy szczyt tej podgrupy górskiej na lewej (wschodniej) stronie doliny Kremnickiego Potoku. Wznosi się ok. 1,5 km na południe od wsi Bartošova Lehôtka i ok. 1,5 km na północny zachód od wsi Jastrabá, od której wziął swoją nazwę.

Zachodnimi podnóżami Jastrabskiej Skały biegnie linia kolejowa ze Zwolenia do Vrútek. Znajduje się tu stacja Bartošova Lehôtka.

Geologia i mnorfologia[edytuj | edytuj kod]

Jastrabska Skała ma formę wydłużonego w kierunku północ-południe masywu o dwóch wierzchołkach: wyższym (głównym) na południu (Jastrabská skala) i niższym na północy (Malá skala, 648 m n.p.m.). Stoki masywu są strome, szczególnie stoki zachodnie, przechodzące w partiach szczytowych w ciąg ambon i urwisk skalnych o wysokości sięgającej kilkudziesięciu metrów. Masyw jest efektem działalności wulkanicznej w końcu trzeciorzędu. Stanowi fragment starego potoku lawowego. Zbudowany jest z ryolitów, wypreparowanych na przestrzeni ostatnich kilku milionów lat ze znacznie mniej odpornych tufów i utworów piroklastycznych.

Przyroda i jej ochrona[edytuj | edytuj kod]

Cały masyw Jastrabskiej Skały porastają lasy, głównie liściaste. Przeważają w nich buki, obok nich występują m.in. dęby i jawory. Szczególnie cenne porosty starych dębów znajdziemy w partiach podszczytowych masywu. Są one miejscem gniazdowania szeregu gatunków ptaków, w tym rzadkich drapieżnych.

Szczytowe partie masywu podlegają ochronie jako pomnik przyrody Jastrabska Skała (słow. Prírodná pamiatka Jastrabská skala) o powierzchni 8,46 ha, powołany w 1975 r.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szczyt jest dostępny żółto znakowanym szlak turystyczny żółty szlakiem turystycznym ze wsi Bartošova Lehôtka (1 godz. 15 min, z powrotem 45 min).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Barański Mirosław J.: Obiecałem złote góry, w: "Gazeta Górska" R. XX, nr 3 (79), lato 2012. Wyd. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, s. 42-45;
  • Králik Ivan, Školna Peter, Štrba Ján a kolektív: Kremnické vrchy, Vtáčnik. Turistický sprievodca ČSSR č. 35, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1989, ​ISBN 80-7096-022-1​.
  • Kremnické vrchy, turistická mapa 1:50 000, wyd. VKÚ a.s., Harmanec 2006, ​ISBN 80-8042-440-3​.