Kajtuś czarodziej
| Autor | |
|---|---|
| Tematyka | |
| Typ utworu | |
| Wydanie oryginalne | |
| Miejsce wydania | |
| Język | |
| Data wydania | |
Kajtuś czarodziej – powieść fantasy dla dzieci autorstwa Janusza Korczaka, wydana w 1933 roku. W 1960 Nasza Księgarnia opublikowała książkę w ramach Klubu Siedmiu Przygód, z ilustracjami Gabriela Rechowicza.
W utworze opisane są dzieje małego chłopca Antosia, nazywanego przez wszystkich Kajtusiem, mającego magiczne umiejętności. Antoś jest samoukiem, zdobywa magiczne moce i stopniowo uczy się odpowiedzialności za własne czyny.
Utwór jest uznawany za jedno z najważniejszych dzieł Korczaka oraz klasykę polskiej literatury dziecięcej. Współcześni krytycy często porównują go do cyklu o Harrym Potterze, podkreślając jednak jego odmienny, bardziej pedagogiczny charakter.
Fabuła
[edytuj | edytuj kod]Powieść przedstawia historię ucznia szkoły podstawowej, Kajtusia, który niespodziewanie odkrywa u siebie zdolności magiczne. Początkowo wykorzystuje je w egoistyczny sposób, płatając figle i wywołując zamieszanie. Z czasem zaczyna dostrzegać skutki swoich działań i opuszcza rodzinne miasto, gdzie zyskał opinię niepoprawnego psotnika[1].
Podczas swoich podróży spotyka Zosię, dziewczynkę wykorzystującą magię do czynienia dobra. Wspólnie stawiają czoła złemu czarnoksiężnikowi, a Kajtuś ostatecznie wybiera drogę dobrego maga[1].
Akcja rozgrywa się częściowo w nienazwanym mieście przypominającym Warszawę lat 30. XX wieku, gdzie Kajtuś wywołuje chaos coraz śmielszymi magicznymi psotami, a częściowo w Stanach Zjednoczonych, zwłaszcza w Hollywood, gdzie dzięki magii błyskawicznie zostaje gwiazdą filmową, lecz nie przynosi mu to szczęścia[1][2].
W książce zachowały się także luki narracyjne wynikające z usunięcia przez autora fragmentów uznanych za zbyt przerażające dla młodych czytelników.
Odbiór
[edytuj | edytuj kod]Powieść spotkała się z uznaniem krytyków i jest zaliczana do kanonu polskiej literatury dziecięcej.[1][3] W latach 30. XX wieku cieszyła się dużą popularnością zarówno w Polsce, jak i w przekładach na kilka innych języków. W nowszych omówieniach i recenzjach często porównywana jest do serii o Harrym Potterze[2][4].
Utwór jest uznawany za jeden z najważniejszych nośników pedagogicznego przesłania Korczaka. Podobnie jak Maciuś z powieści Król Maciuś Pierwszy, Kajtuś musi nauczyć się odpowiedzialnego korzystania z niezwykłych zdolności, które mogą przynosić cierpienie innym ludziom, jeśli zostaną niewłaściwie wykorzystane. Głównym tematem książki jest dorastanie oraz konieczność podejmowania moralnych decyzji dotyczących dobra i zła[1].
Zdaniem socjolożki i krytyczki Kingi Dunin pod względem pedagogicznym Kajtuś Czarodziej przewyższa cykl o Harrym Potterze, ponieważ bohater przechodzi w jednej książce znacznie głębszą przemianę, a przedstawiony świat jest bardziej realistyczny i mniej jednoznaczny moralnie. Jednocześnie Dunin krytykowała powieść za obecność, jej zdaniem, przestarzałych poglądów dotyczących płci i rasy[4].
Przekłady
[edytuj | edytuj kod]Angielskie tłumaczenie (Kaytek the Wizard) powieści ukazało się w sierpniu 2012 roku i było drugą powieścią Korczaka wydaną w języku angielskim po Królu Maciusiu Pierwszym[5][6][7].
Adaptacje
[edytuj | edytuj kod]Powieść była wielokrotnie adaptowana na potrzeby teatru, między innymi w 2008 roku w reżyserii Łukasza Kosa oraz w 2012 roku w reżyserii Jerzego Łazewskiego[8][9].
W 1997 roku Julia Wernio zrealizowała telewizyjną adaptację utworu, której premiera odbyła się w 1999 roku. Produkcja trwała 46 minut[1].
Po zawarciu w 2011 roku porozumienia między Instytutem Książki a wrocławską firmą Media Brigade zapowiedziano również realizację pełnometrażowej ekranizacji kinowej, która miała być zrealizowana pod koniec tej dekady[10]. W 2023 premierę miał film Kajtek Czarodziej w reżyserii Magdaleny Łazarkiewicz[11][12].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Wizard's Hall – inny utwór również porównywany do cyklu o Harrym Potterze, a także wcześniejszy od niego
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- 1 2 3 4 5 6 Kajtuś Czarodziej. Filmpolski.pl, 1999-05-31. [dostęp 2026-06-16].
- 1 2 „Kajtuś Czarodziej” w Polskim w Bydgoszczy. Teatr dla Was.
- ↑ Kajtuś Czarodziej. Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki.
- 1 2 Kinga Dunin: Epitafium dla Kajtusia. Czytelnia Onet, 2006-12-31. Także: Dunin Kinga, Epitafium dla Kajtusia (Książka dzieciństwa), „Res Publica Nowa” 2002, 7, s. 86-88
- ↑ Kaytek The Wizard. Kirkus Reviews, 2012-08-01.
- ↑ Children's fiction translation and explicitation: The case of Janusz Korczak's 1933 classic Kaytek the Wizard in English translation. W: Paula Gorszczyńska; Wioleta Karwacka: Pod pretekstem słów. Księga jubileuszowa dla Profesora Wojciecha Kubińskiego. Wydawnictwo Części Proste, 2016, s. 398–414. ISBN 978-83-942810-1-4.
- ↑ Katarzyna Slany. The subversive play of Kaytek the Wizard (by Janusz Korczak). „Filoteknos”. 9, s. 249, 2019. DOI: 10.23817/filotek.9-17.
- ↑ Kajtuś Czarodziej. e-teatr.pl.
- ↑ Kajtuś Czarodziej. e-teatr.pl.
- ↑ The film adaptation of "Kajtuś the Wizard". Instytut Książki.
- ↑ https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=1264742
- ↑ LegalnaKultura.pl, „Kajtek Czarodziej” – magiczna opowieść o dorastaniu [online], www.legalnakultura.pl [dostęp 2026-06-16].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Kajtuś czarodziej w serwisie Wolne Lektury
- Janusz Korczak, Kajtuś czarodziej. Powieść, Warszawa 1935 [i.e. 1934]. Reprodukcja cyfrowa w serwisie Polona.pl