Kamienica przy ulicy Szewskiej 5 we Wrocławiu
![]() | |
![]() Kamienica przy ulicy Szewskiej 5 | |
Państwo | |
---|---|
Województwo | |
Miejscowość | |
Adres | |
Typ budynku |
kamienica |
Styl architektoniczny |
klasycyzm |
Kondygnacje |
cztery |
Rozpoczęcie budowy |
1791 |
Ukończenie budowy |
1792 |
Ważniejsze przebudowy |
XIX w, 1900, 1996 |
Położenie na mapie Wrocławia ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego ![]() | |
![]() |
Kamienica przy ulicy Szewskiej 5 – kamienica o rodowodzie średniowiecznym znajdująca się w centrum Wrocławia z jedną z najlepiej skomponowanych wrocławskich elewacji klasycystycznych[2].
Historia
[edytuj | edytuj kod]W okresie średniowiecznym, na działce znajdowały się dwie szczytowe kamienice widoczne na planach Barhela Weihnera z XVI wieku. Ich relikty w postaci średniowiecznych murów zachowały się piwnicy obecnego budynku[2]. W latach 1791–1792 na ich miejsce została wzniesiona przez mistrza budowlanego Gottlieba Dreyera, w stylu klasycystycznym, nowa kamienica wraz z przyległymi oficynami otaczającymi wewnętrzny prostokątny dziedziniec[3]. W tylnej części znajdowała się drewniana klatka schodowa[2]. Dwutraktowa kamienica była początkowo trzykondygnacyjna; w XIX wieku oficyny budynku rozbudowano, a kamienicę podniesiono o jedną kondygnację. W 1900 roku przebudowano część parterową według projektu Karla Grossera[a], współzałożyciela spółki architektoniczno-budowlanej projektującą budynki głównie w stylu renesansu północnego. Z tego okresu zachowała się stolarka drzwi wejściowych. W 1921 roku w części frontowej dachu dodano trzy lukarny[3]. W 1927 roku wyburzone zostały sąsiednie kamienice przylegające od strony północnej, a w ich miejsce wzniesiono dom towarowy Rudolfa Petersdorffa, przez co zwarta zabudowa ulicy została załamana[2].
Po 1945
[edytuj | edytuj kod]Kamienica podczas działań wojennych w 1945 roku nie ucierpiała. W jego murach w 1948 roku znajdował się Dom Kupca. Sąsiadująca kamienica od strony południowej została doszczętnie zniszczona i rozebrana; dom towarowy Rudolfa Petersdorffa został odbudowany i przemianowany na Dom Handlowy Kameleon. W 1996 roku przeprowadzono w budynku gruntowny remont. Powstał wówczas podcień przebity w przednim trakcie parteru, zmieniono układ otworów okiennych na parterze, rozebrano drewnianą klatkę schodową, a w jej miejsce umieszczono windę i schody. Z powodu przesunięcia linii zabudowy południowego budynku, w bocznych partiach elewacji w trakcie frontowym wybito dodatkowych sześć otworów okiennych[3]. W budynku od 1994 znajdowały się oddziały Powszechnego Banku Kredytowego, T.U. Allianz, Banku BPH S.A. oraz pomieszczenia biurowe[5].
Opis architektoniczny
[edytuj | edytuj kod]Kalenicowa kamienica wzniesiona na dwutaktowym planie ma cztery kondygnacje i nakryta jest dachem dwuspadowym z facjatami. Fasada budynku w części parterowej jest boniowana, natomiast druga i trzecia kondygnacja jest pięcioosiowa, podzielona sześcioma jońskimi kanelowanymi pilastrami ciągnącymi się przez dwie kondygnacje i podtrzymującymi szeroki pas belkowania wydzielający czwartą kondygnację[3][2]. Fasada na trzecim piętrze również ma układ pięcioosiowy, a okna rozdzielono szerokimi lizenami z umieszczonym pośrodku reliefami o motywie rózg liktorskich[6]. Pomiędzy pilastrami znajduje się pięć okrągłych figuralnych medalionów[2] z przedstawieniami alegorycznymi; na środkowym medalionie przedstawiono personifikację Architektury w postaci kobiety trzymającej atrybuty sztuki budowniczej, cztery pozostałe przedstawiają koleje ludzkiego życia. Podczas remontu w 1996 roku oryginalne medaliony te zostały przeniesione do sali mieszczącej się na parterze w budynku, a na fasadzie umieszczono ich repliki[3]. Do 2005 roku na południowej ścianie bocznej oficyny znajdowała się renesansowa płaskorzeźba z dwoma owalnymi medalionami przedstawiającymi twarz męską i żeńską z profilu. Płaskorzeźba stanowiła pozostałość po renesansowym domu nr 4 znajdującym się na narożnej posesji[2]. Płaskorzeźba został zniszczona podczas prac budowlanych przy wznoszeniu biurowca[7].
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 23 lipca 2024 .
- ↑ a b c d e f g Harasimowicz 1998 ↓, s. 67.
- ↑ a b c d e Eysymontt 2011 ↓, s. 349.
- ↑ Eysymontt 2011 ↓, s. 959.
- ↑ Bank BPH S.A. Oddział Banku
- ↑ Eysymontt 2011 ↓, s. 350.
- ↑ Zdjęcie płaskorzeźby
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
- Jan Harasimowicz (red.): Atlas architektury Wrocławia t. II. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998. ISBN 83-7023-679-0.