Klirens kreatyniny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Klirens kreatyniny – najłatwiej uzyskiwany parametr szacujący filtrację kłębuszkową (GFR). Wykorzystuje się właściwości endogennego związku kreatyniny, będącego produktem metabolizmu mięśni, który swobodnie przesącza się w kłębuszkach nerkowych, nie ulega resorpcji i praktycznie nie wydziela się w nefronie. Cała przesączona ilość trafia do moczu.

Bezpośrednio wynik uzyskuje się przez pomiar wydalonej w ciągu pewnego okresu kreatyniny (zwykle doba) i pomiar stężenia kreatyniny w surowicy według wzoru.

gdzie:

C – klirens kreatyniny [zwykle w ml/min, lepiej ml/(min×m²), czyli po korekcji na powierzchnię skóry pacjenta],
Q – ilość wydalonej kreatyniny w jednostce czasu policzone ze wzoru (U – stężenie kreatyniny w moczu, V – objętość moczu),
P – stężenie kreatyniny w surowicy (zwykle w mg/dl).

Jest to pomiar wiarygodny, ale uciążliwy, zwykle w praktyce klinicznej stosuje się szacunkowy pomiar na podstawie stężenia kreatyniny w surowicy, płci, wieku i masy ciała według wzoru Cockcrofta-Gaulta.

Wzór Cockcrofta-Gaulta[1][edytuj | edytuj kod]

– klirens kreatyniny,
– stężenie kreatyniny w mg/dl w surowicy,
– w latach,
– masa ciała w kg,
– wskaźnik płci – 0,85 (dla kobiet) lub 1,0 (dla mężczyzn).

Klirens kreatyniny przyjmuje u zdrowego człowieka wartości z zakresu 95-160 ml/min, tj. 60 ml/(min×m²) z poprawką na powierzchnię skóry pacjenta.

Klirens kreatyniny jest dość dobrym przybliżeniem GFR, z tym jednak zastrzeżeniem, że pewna ilość kreatyniny jest aktywnie wydzielana przez nerki (kanalik dystalny), co przy niskich wartościach GFR wyraźnie zawyża wynik; klinicznie niewiele to jednak zmienia, gdyż są to zwykle wartości świadczące o schyłkowej niewydolności nerek. Dokładniejsze wyniki uzyskuje się na podstawie klirensu inuliny, ale jest to pomiar metodycznie dużo trudniejszy, wymagający podawania egzogennej substancji, a klinicznie różnice w uzyskiwanych wartościach nie mają znaczenia.

Na podstawie klirensu kreatyniny kwalifikuje się przewlekłą chorobę nerek. Jest też przydatny w korekcji dawek licznych leków, których wydalanie zależy od filtracji kłębuszkowej.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gault MH, Longerich LL, Harnett JD, Wesolowski C. Predicting glomerular function from adjusted serum creatinine. „Nephron”. 3 (62), s. 249–256, 1992. PMID: 1436333. 

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.