Kościół Bożego Ciała w Elblągu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Distinctive emblem for cultural property.svg 33/N z 13.07.1954 r.[1]
Ilustracja
Państwo  Polska
Miejscowość Elbląg
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Wezwanie Bożego Ciała
Położenie na mapie Elbląga
Mapa lokalizacyjna Elbląga
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Kościół Bożego Ciała w Elblągu
Ziemia54°09′55,47″N 19°23′55,64″E/54,165408 19,398789

Kościół pw. Bożego Ciała w Elblągu (niem. Heilige - Leichnam - Kirche) – świątynia w Elblągu, początkowo katolicka, później ewangelicko-augsburska, powstała na początku XV wieku. Obecnie Diecezjalny Ośrodek Duszpasterstwa oraz Centrum Kultury Chrześcijańskiej.

Kościół Bożego Ciała około roku 1910

Historia[edytuj]

Kościół Bożego Ciała został zbudowany na początku XV wieku. Inspiracją do jego powstania miało być spalenie się zabudowań szpitala św. Jerzego w 1400 roku: w czasie przeszukiwania pogorzeliska mnisi znaleźli stopione srebra liturgiczne, a obok nich nienaruszoną hostię, co uznano za znak od Boga. Na pamiątkę tego faktu brat Helwig Schwan wystawił kościół Bożego Ciała pod miastem[2]. Datę budowy świątyni upamiętniono w ceramicznym fryzie obiegającym obiekt[3].

W czasie Reformacji kościół ten przeszedł w ręce protestantów. W 1643 ufundowano barokowe zwieńczenie wieży kościelnej, a w 1875 roku pokryto je nową blachą cynkową. Kościół został powiększony w 1896 roku, ponieważ nie mógł sprostać zadaniom ciągle rozrastającej się miejskiej parafii, do której należało nie tylko wiele wiosek, lecz i podmiejskie osiedle (dziś dzielnica Elbląga) Pangritz Kolonie. Dobudowano transept i prezbiterium.

Kościół posiadał unikatowe drewniane, wiszące sklepienie nie unoszące się ku górze, lecz opuszczające się ku dołowi, przedstawiającym jak gdyby spływające z góry łaskę Bożą. W czasie przebudowy w latach dziewięćdziesiątych XIX wieku mistrz ciesielski Fechter rozbudował również sklepienie w nowo powstałej części kościoła.

W czasie walk o Elbląg kościół został wypalony, a jego wyposażenie nie wiadomo czy ewakuowane, czy również spalone. Do roku 1973 stał zrujnowany, a później po odpowiedniej adaptacji stał się w 1976 siedzibą Spółdzielczego Domu Kultury "Pegaz".

W grudniu 1981 ówczesny wojewoda elbląski na wniosek NSZZ Solidarność wydał decyzję o zwróceniu kościoła pw. Bożego Ciała władzom kościelnym.

Obecnie w kościele znajduje się Diecezjalny Ośrodek Duszpasterstwa oraz Centrum Kultury Chrześcijańskiej.

Wyposażenie przed 1945[edytuj]

Ołtarz główny ufundowany został w roku 1646 przez mistrza garncarskiego David Guttrechta Tematem ołtarza była scena Ukrzyżowania. Ozdabiały go dwie duże białe kolumny, a obok nich znajdowały się postanie apostołów św. Piotra i św. Pawła. Nad sceną Ukrzyżowania górował obraz Chrystusa Zmartwychwstałego, a na samej górze - postać Chrystusa powracającego jako sędzia żywych i umarłych.

Wnętrze kościoła przed 1945 rokiem

Ambona stojąca w pobliżu ołtarza, wsparta była na podstawie przedstawiającej Mojżesza z dwoma tablicami przykazań. Nad amboną była gołębica - symbol Ducha Świętego.

Najcenniejszymi przedmiotami w kościele były: krucyfiks z roku 1538, przedstawiają postać Chrystusa z głową skłonioną na ramieniu oraz znajdująca się na emporze organowej gotycka figura Matka Bożej

Organy 10 - głosowe zajmujące całą szerokość świątyni zostały ufundowane w 1716 roku przez Johanna J. Kettlera wypędzonego z Elbląga mieszczanina, który został dyrektorem faktorii Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej. W 1882 zostały one poddane renowacji, rozbudowane i poświęcone 29 października 1882.

W wieży znajdowały się dwa dzwony odlane w 1648 i 1870. W roku 1944 dzwony kościelne zostały skonfiskowane przez władze wojskowe III Rzeszy i wywiezione. Prawdopodobnie zostały przetopione.

Bibliografia[edytuj]

  1. M.Józefczyk: Elbląg i okolice 1937-1956, s. 55-56, 201
  2. W.Zawadzki: Historia Elbląga tom III część 2 (1851 - 1920), s. 208
  3. M.Józefczyk: Historia Elbląga tom IV (1918 - 1945), s. 169

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 06.05.2010].
  2. Cordelia Hess, The Absent Jews: Kurt Forstreuter and the Historiography of Medieval Prussia, Berghahn Books, 30 kwietnia 2017, s. 228, ISBN 9781785334931 [dostęp 2017-11-18] (ang.).
  3. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 s. 38 ​​ISBN 83-7200-631-8