Kościół Mariacki w Elblągu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
dawniej kościół, obecnie galeria sztuki
Distinctive emblem for cultural property.svg 186/N z 27.12.1961[1]
Ilustracja
widok ogólny
Państwo  Polska
Miejscowość Elbląg
Wyznanie Kościół ewangelicki
Kościół Kościół ewangelicki/luterański
Parafia Katedralna św. Mikołaja w Elblągu
Wezwanie Najświętszej Maryi Panny
Położenie na mapie Elbląga
Mapa lokalizacyjna Elbląga
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
Dawny kościół Mariacki w Elblągu
Ziemia54°09′38″N 19°23′39″E/54,160556 19,394167

Kościół Mariacki w Elblągu – gotycka, zdesakralizowana świątynia protestancka w Elblągu.

Lokalizacja jest typowa dla klasztorów żebraczych, świątynia powstała na uboczu, przy murach miejskich. Założycielami byli dominikanie przybyli z Krakowa, którzy otrzymali w 1238 z rąk mistrza krajowego zakonu krzyżackiego Hermana Balka dokument fundacyjny. Budowę rozpoczęto ok. 1246 lub 1248 i z tamtego okresu pochodziło prezbiterium, zakrystia i dwa aneksy przylegające od strony zachodniej. W 1504 kościół spalił się, odbudowano go dziesięć lat później, kiedy to powstały sieciowe sklepienia nawy głównej. Do połowy XVI wieku skupiał ludność polską, później utracił znaczenie w tym zakresie. Wiązało się to z opuszczeniem w 1542 świątyni przez ostatnich dominikanów i przekazaniu zabudowań radzie miejskiej, która oddała budynki ewangelikom. Podczas wojny szwedzkiej zniszczony i odbudowany. W czasie II wojny światowej Niemcy wykorzystywali go jako schron, kościół i klasztor zostały zniszczone w 1945 roku, kościół odbudowano po 1959. Z inicjatywy Gerarda Kwiatkowskiego podczas obudowy obiektu przeznaczono go na cele kulturalne, w kwietniu 1961 urządzono w nim Galerię EL[2].

Kościół powstał na planie nieregularnego prostokąta, posiadał dwie nawy, wydzielone prezbiterium, zakrystię i krużganek. Bryła nie posiada pionowych dominant, jedyną ozdobę stanowią trójkątne szczyty z pinaklami. Z trzech stron niskie przybudówki stanowiące pozostałość klasztornego wirydarza. Wnętrze częściowo zrekonstruowane, pozostawiono mury z ubytkami i epitafiami[3]. Budynek i pozostałość dawnego klasztoru otacza zachowany fragmentarycznie mur, w którym znajdują się ostrołukowe nisze epitafijne[4].

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo warmińsko-mazurskie. 30 września 2017; 2 miesiące temu. [dostęp 2013-03-16].
  2. Dawny kościół, Galeria EL.
  3. Piotr Skurzyński "Warmia, Mazury, Suwalszczyzna" Wyd. Sport i Turystyka - Muza S.A. Warszawa 2004 s. 36 ​​ISBN 83-7200-631-8
  4. Lidia Abramowicz, Elbląg 1237–1987. 750 lat Elbląga. Plan miasta z wykazem zabytków, PPWK Warszawa-Wrocław 1986.