Kościół ewangelicko-augsburski św. Jana w Grodnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół św. Jana w Grodnie
Кірха Святога Іаана у Гродна
Distinctive emblem for cultural property.svg 412Г000649
Ilustracja
Państwo  Białoruś
Miejscowość Coat of arms of Hrodna.svg Grodno
Wyznanie protestanckie
Kościół Unia Kościołów Ewangelicko-Luterańskich w Rosji i Innych Państwach
Parafia Parafia ewangelicko-luterańska w Grodnie
Położenie na mapie Grodna
Mapa lokalizacyjna Grodna
Kościół św. Jana w Grodnie
Kościół św. Jana w Grodnie
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Kościół św. Jana w Grodnie
Kościół św. Jana w Grodnie
Położenie na mapie obwodu grodzieńskiego
Mapa lokalizacyjna obwodu grodzieńskiego
Kościół św. Jana w Grodnie
Kościół św. Jana w Grodnie
Ziemia53°41′14,06″N 23°50′26,02″E/53,687239 23,840561

Kościół św. Jana w Grodnie (biał. Царква эвангеліцкая) – murowana świątynia ewangelicko–augsburska powstała w Grodnie w II połowie XIX wieku położona przy ul. Akademickiej. Po 1995 w posiadaniu białoruskich ewangelików.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Początki wspólnoty luterańskiej w Grodnie datują się od okresu rządów Tyzenhauza, który sprowadził do miasta niemieckich rzemieślników. Świątynia została zbudowana pod koniec XVIII wieku przy ul. Kirchowej (od 1931: Akademicka) na przedmieściu zwanym Horodnica na bazie starego budynku karczmy podarowanego grodzieńskim ewangelikom przez króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Naprzeciwko budynku kościoła urządzono cmentarz luterański, na którym pochówki odbywały się jeszcze w okresie I wojny światowej.

Kościół kilkakrotnie przebudowywano: m.in. w 1843, 1870–1873 (powstała wówczas wieża zegarowa) i w 1912 (nadając mu kształt neogotycki)[1]. Swój współczesny wygląd uzyskał tuż przed I wojną światową, kiedy wzniesiono również dom pastorski. W 1914 do grodzieńskiej parafii należało około 200 rodzin, w większości niemieckiego pochodzenia. Z grodzieńską wspólnotą luterańską była związana infrastruktura społeczna, m.in. szkoła dla chłopców i dziewcząt oraz klub dla kobiet. W latach 80. aptekarz Adamowicz zapisał na rzecz parafii swoje dwie placówki: w Grodnie i Druskienikach.

Parafia poprzez swoich pastorów utrzymywała ścisłe więzi z innymi placówkami luterańskimi na Grodzieńszczyźnie (Michałowie, Druskienikach, Wołkowysku i Izabelinie).

W 1915 znaczna część wiernych została ewakuowana na wschód Rosji w związku z zarządzeniem władz carskich.

Po włączeniu Grodna do Polski w 1919 parafia została podporządkowana Konsystorzowi w Warszawie. W dwudziestoleciu międzywojennym liczyła od 1,5 do 1,7 tys. wiernych. W kościele modlili się w również grodzieńscy kalwini[2]. Nabożeństwa były prowadzone w językach niemieckim i polskim. Przez cały okres międzywojenny administratorem parafii był Adolf Oswald Plamsch, w 1939 na krótko przejął nad nią zarząd kapelan wojskowy Karol Messerschmidt.

Po 1945 świątynię odebrano wiernym umieszczając w niej archiwum obwodowe. Po 1995 znów modlą się w niej ewangelicy (nabożeństwa odbywają się w języku rosyjskim).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacja na stronach białoruskich ewangelików
  2. Nabożeństwo kalwińskie, "Gazeta Grodzieńska", 2 kwietnia 1932, s. 8

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]