Kościół gimnazjalny w Braniewie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kościół gimnazjalny w Braniewie
Ilustracja
Kościół gimnazjalny, dalej aula i Wieża Klesza
Państwo

 Polska

Miejscowość

Braniewo

Adres

Collegienstraße

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Wezwanie

Niepokalanego Poczęcia NMP

Położenie na mapie Braniewa
Mapa konturowa Braniewa, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa konturowa województwa warmińsko-mazurskiego, blisko górnej krawiędzi po lewej znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Położenie na mapie powiatu braniewskiego
Mapa konturowa powiatu braniewskiego, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „Kościół”
Ziemia54°22′53,3″N 19°49′18,0″E/54,381472 19,821667

Kościół gimnazjalny w Braniewie (pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny) – kościół katolicki wybudowany w latach 1861–1863 przy Collegium Hosianum w Braniewie. W 1945 zniszczony, po wojnie niezachowany.

Historia kościoła[edytuj | edytuj kod]

Na wprost, na końcu Collegienstraße, widoczny fragment kościoła, po prawej Kamienny Dom

Kościół wybudowano w latach 1861–1863 na miejscu wcześniejszego średniowiecznego kościoła Najświętszej Maryi Panny, który został rozebrany w 1809 roku. Nowa świątynia, znacznie mniejsza, została zorientowana poprzecznie do poprzedniej, to jest wzdłuż murów obronnych miasta. Konsekrowana została 8 października 1863 przez sufragana biskupa Antoniego Frenzla ku czci Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny[1].

W latach 1874–1876 dzięki poparciu władz pruskich przejęty był przez starokatolików (był to okres kulturkampfu, w którym starokatolicyzm cieszył się licznymi przywilejami władz)[2].

Kościół gimnazjalny początkowo nie był połączony z aulą, wieżą i budynkiem głównym. W 1904, podczas rozbudowy skrzydła zachodniego, kościół gimnazjalny i wieża zostały dołączone do obiektu głównego kolegium.

W 1913 roku, z okazji 50-lecia wybudowania kościoła, został on odnowiony i odmalowany za kwotę 5000 marek, za kwotę 3655 marek zostały wyremontowane i zmodernizowane organy. Ponadto za kwotę 620 marek odrestaurowano stary kamienny krzyż, który stał kiedyś przed rozebranym w 1809 roku kościołem Mariackim, i zawieszono go wewnątrz świątyni[3].

Kolejna przebudowa kompleksu Collegium Hosianum, w latach 1931–1934, nadała mu kształt podkowy. Kościół gimnazjalny oraz aula stanowiły jej lewe skrzydło.

Pomiędzy kościołem i aulą znajdował się łącznik z wejściem do kościoła i do auli. Nad wejściem umieszczona była płaskorzeźba Madonny (Ermländische Madonna), która miała aż 3,75 m wysokości, wykonana przez rzeźbiarza Georga Fuhga (1898–1976) z Pieniężna[4][5]. Zarówno w kościele gimnazjalnym, jak i auli znajdowały się organy dostępne uczniom do ćwiczeń. W kościele obok lewego ołtarza bocznego umieszczone było popiersie biskupa warmińskiego Stanisława Hozjusza wykonane przez 15-letniego ucznia gimnazjum Horsta Broschinskiego (ukończył gimnazjum w 1939, następnie studiował w Akademie für Bildende Künste w Berlinie, po wojnie architekt we Freiburgu)[6][7][4].

Miejsce kościoła gimnazjalnego i auli od lat 60. zajmuje internat szkolny „wkomponowany” w kompleks szkolny

Kościół gimnazjalny zniszczony (zbombardowany) został 5 lutego 1945. Po wojnie zrujnowana świątynia, mimo zachowanych murów, niszczała niezabezpieczona. W 1957 roku stały jeszcze mury świątyni z zachowaną płaskorzeźbą Madonny[8]. Pod koniec lat 50. świątynia została rozebrana. W miejscu kościoła gimnazjalnego i auli postawiono typowy dla czasów PRL-u blok mieszkalny, pełniący funkcję internatu szkolnego.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Rocznik Diecezji Warmińskiej rok 1974, Olsztyn 1974, s. 99
  2. Marek Jodkowski Budownictwo sakralne diecezji warmińskiej w latach 1821– 1945, Olsztyn 2011, s. 20–21
  3. Jahresbericht über das Königliche Gymnasium zu Braunsberg. Ostern 1914, Braunsberg. Heynes Buchdruckerei (G. Riebensahm), 1914
  4. a b Braunsberg / Ostpreußen. Stadt und Kreis in Bildern aus vergangenen Tagen, s. 58-59
  5. DAWNE BRANIEWSKIE KOŚCIOŁY, braniewo.com.pl [dostęp 2022-08-07] (pol.).
  6. Zeitschrift für die Geschichte und Altertumskunde Ermlands Beiheft 8 1990, Ernst Federau, Die Abiturienten des Braunsherger Gymnasiums von 1916 bis 1945
  7. Stanisław Achremczyk, Alojzy Szorc Braniewo, 1995, s. 235–236
  8. Braunsberg wurde halbiert w: Ostpreußen-Warte. Heimatblatt aller Ost- und Westpreußen, Nummer 8, s. 3, August 1957