Fryburg Bryzgowijski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fryburg Bryzgowijski
Freiburg im Breisgau
Ilustracja
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy  Badenia-Wirtembergia
Zarządzający Martin Horn
Powierzchnia 153,07 km²
Populacja (31.12.2010)
• liczba ludności
• gęstość

224 191[1]
1465 os./km²
Nr kierunkowy 0761
Kod pocztowy 79098–79117
Tablice rejestracyjne FR
Położenie na mapie Badenii-Wirtembergii
Mapa lokalizacyjna Badenii-Wirtembergii
Fryburg Bryzgowijski
Fryburg Bryzgowijski
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Fryburg Bryzgowijski
Fryburg Bryzgowijski
Ziemia48°00′N 7°51′E/48,000000 7,850000
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Fryburg Bryzgowijski (niem. Freiburg im Breisgau, alem. Friburg, fr. Fribourg-en-Brisgau) – miasto na prawach powiatu w południowo-zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Fryburg, regionu Südlicher Oberrhein oraz powiatu Breisgau-Hochschwarzwald.

Fryburg Bryzgowijski leży na zachodnich stokach Schwarzwaldu, nad rzeką Dreisam (dopływ Renu), w pobliżu granicy z Francją i Szwajcarią. Miasto liczy 224 191 mieszkańców (31 grudnia 2010) i jest głównym miastem historycznego regionu Bryzgowii. Posiada dobrze rozwinięty przemysł chemiczny, włókienniczy i odzieżowy. Popularny ośrodek turystyczny. Centrum handlowe regionu, ośrodek kulturalno-naukowy, siedziba placówek badawczych, szkół wyższych, w tym założonego w 1457 uniwersytetu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Fryburg w XVII wieku
Gerichtslaube – pierwszy ratusz

Miasto zostało założone przez książąt Zähringen w 1120 roku[2][3]. W roku 1200 rozpoczęto budowę katedry[3]. Zmarł ostatni z rodu Zähringen – Bertold V[3]. W roku 1303 pojawiła się pierwsza wzmianka o najstarszym fryburskim ratuszu Gerichtslaube[3]. W roku 1368 mieszkańcy Fryburga za cenę 15 tysięcy marek kupili ochronę przez dom Habsburgów[3]. W 1415 w mieście schronił się antypapież Jan XXIII. W roku 1457 Albrecht VI Habsburg (zwany Rozrzutnym) założył uniwersytet[3]. Od 28 września 1497 roku do 4 września 1498 odbywał się we Fryburgu Reichstag[3]. W trakcie wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie zdobywane i niszczone. W 1632 Fryburg zajęli Szwedzi, w 1633 Hiszpanie, w 1634 ponownie Szwedzi, a w 1638 Francuzi. W 1644 została stoczona tu krwawa bitwa pomiędzy Francją a Bawarią. W roku 1677 wojska francuskie podbiły miasto i zamieniły w fortecę[3]. W latach 1679–1697 Fryburg znajdował się pod panowaniem Francji, następnie od roku 1698 we władaniu austriackim[3]. Francuzi zdobywali Fryburg ponownie w 1713, 1744 i 1796, jednakże zwracali miasto Austrii po traktatach pokojowych w 1714 i 1745, natomiast w 1796 stracili je po kontrofensywie austriackiej. W 1805 decyzją Napoleona Bonaparte Fryburg został stolicą Bryzgowii i przyłączony do Wielkiego Księstwa Badenii. W roku 1821 Fryburg został siedzibą Archidiecezji fryburskiej[3]. W latach 1848 i 1849 był ośrodkiem rewolucji, a miasto okupowały wojska pruskie[3]. W 1871 miasto znalazło się w granicach Niemiec. W roku 1944 miasto ucierpiało znacznie podczas nalotu bombowego[2][3]. Została zniszczona cała starówka. Ostała się tylko katedra – punkt orientacyjny miasta[2]. Od 1945 do 1947 Fryburg był stolicą Badenii Południowej, a później (do 1952) landu Badenii. W roku 1970 miasto obchodziło 750-lecie istnienia. Wyremontowano stary spichlerz i oddano po remoncie Fischbrunnen[3]. W roku 1978 do użytku oddano nowy budynek biblioteki uniwersyteckiej[3]. W roku 1984 zakończono budowę państwowej szkoły muzycznej[3]. W roku 1986 odbyła się w mieście wystawa ogrodnicza (Landesgartenshau). W roku 1990 oddano do użytku nowy budynek Landratsamtu. W roku 1996 działać zaczął Konzerthaus w nowym budynku[3].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zmiany populacji miasta od 1385 do 2013 roku:

Population development of Freiburg 1385-2013.svg

Zabytki i architektura[edytuj | edytuj kod]

Głównym zabytkiem miasta jest katedra Najświętszej Marii Panny (Unserer Lieben Frau) z początku XIII wieku, uznawana za arcydzieło budownictwa gotyckiego, z romańskim transeptem, wieżą (116 m) z kamiennym, ośmiobocznym, maswerkowym (całkowicie ażurowym) hełmem. Jest to trójnawowa bazylika z wieńcem kaplic; wewnątrz znajdują się liczne rzeźby oraz ołtarz będący dziełem Hansa Baldunga. Relatywnie nową, lecz unikatową, budowlą jest konsekrowany w 2004 roku Kościół Dwóch Wyznań (protestancko-katolicki) wykonany przy zachowaniu wysokich standardów energetycznych z prefabrykatów betonowych[4]. Surowa estetyka bryły budowli spowodowała, że kościół nazywany był bunkrem bożym[5].

Historyczny dom towarowy
Spichlerz i fontanna
Deutschordenskommende
Stary ratusz

Na uwagę zasługują też:

  • gotyckie kościoły
    • św. Marcina (St. Martin) – dawny kościół klasztorny, dziś kościół parafialny. Zniszczony w 1944, częściowo odbudowany do 1953 roku przy użyciu żelbetu[6].
    • św. Michała (St. Michael)
  • domy i pałace z XVI i XVII
    • historyczny dom towarowy (niem. Historisches Kaufhaus) – renesansowy budynek z 1532 roku. Ma bogatą, częściowo pozłacaną fasadę z kolorowymi cegłami i arkadami. Dziedziniec wewnętrzny i sala balowa służą są miejscem na koncerty[6].
    • Spichlerz na placu Katedralnym (niem. Kornhaus am Münsterplatzes) – zbudowany w XV wieku. W 1944 roku znacznie zbombardowany i zniszczony. Odbudowany w roku 1970 roku i przystosowany do czasów współczesnych[6].
    • Muzeum miejskie (niem. Museum für Stadtgeschichte) – budynek z 1761 roku zbudowany przez rzeźbiarza Johanna Wentzingera jako dom i atelier[6].
    • Haus zum Goldenen Stauf – jeden z najcenniejszych budynków Fryburga, zbudowany w 1579 roku dla biskupa pomocniczego w Bazylei[6].
    • karczma Zum roten Bären – najstarsza karczma (lub jedna z najstarszych) w Niemczech, wymieniana od 1311 roku. Mieści się w budynku pochodzącym z początków miasta przy placu Oberlinden niedaleko Schwabentor[6].
    • Haus zum Walfisch (niem. Haus zum Walfisch) – to późnogotycka kamienica mieszczańska na starym mieście z 1516 roku. W latach 1529-1531 mieszkał tam Erazm z Rotterdamu[6].
    • wczesnoneoklasyczny pałac Sickingen (Palais Sickingen ) z 1772 roku – zniszczony podczas nalotów w 1944 roku, w latach 80. XX wieku zrekonstruowany[6],
    • Deutschordenskommende podobnie jak pałac Sickingen zniszczony w czasie wojny, zrekonstruowany z pieczołowatością i oddany do użytku w 1986 roku[6].
  • średniowieczne bramy miejskie:
    • Martinstor – wieża obronna, pozostałość murów miejskich z XIII wieku. W okolicy wieży wiele budynków z początku XX wieku[6].
    • Schwabentor – pozostałość murów miejskich, od XVII wieku zdobi ją rysunek kupca ze Szwabii. W XX wieku przejazd pod wieżą został podwyższony, by mogły tamtędy przejeżdżać tramwaje[6].
  • Fischbrunnen na placu Katedralnym (niem. Fischbrunnen im Breisgau) – najstarsza fontanna we Fryburgu z 1483 roku. Jest kopią fontanny z Bazylei autorstwa mistrza Hausa[6].
  • Rynek – w miejscu dzisiejszego rynku w średniowieczu grzebano ludzi. Do roku 1785 plac otoczony był murem[6].
  • Stary ratusz (Altes Rathaus) – postawiony w 1559 roku tuż przy nowym ratuszu.
  • pomnik Bertholda Schwarza – wzniesiony w 1853 roku na placu Ratuszowym[6].

Transport[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się stacja kolejowa Freiburg Hauptbahnhof oraz działa sieć tramwajowa. W pobliżu miasta funkcjonuje niewielkie lotnisko Fryburg Bryzgowijski, jednak obsługa transportu lotniczego miasta i rejencji obywa się poprzez położony na pograniczu francusko-szwajcarskim port lotniczy EuroAirport Bazylea-Miluza-Fryburg.

Kultura i nauka[edytuj | edytuj kod]

W mieście działa kilka szkół wyższych, w tym Uniwersytet Albrechta i Ludwika we Fryburgu, założony w 1457 roku[6]. We Fryburgu jest teatr miejski z dużą sceną na 900 widzów, oraz małą na 260 osób[6]. W mieści istnieje również Konzerthaus otwarty w 1996 roku[6]. W budynku dawnej Adelhauser Schule mieści się obecnie Muzeum Sztuki współczesnej wystawiające swoje eksponaty na powierzchni 800 metrów kwadratowych[6]. W innej części dawnego klasztoru czynne jest muzeum etnologii (Museums für Völkerkunde)[6]. Również w dawnych murach klasztornych mieści się gotyckie muzeum klasztorne prezentujące od średniowiecznej do barokowej sztukę Górnego Renu, z pracami malarzy badeńskich. Przy Augustinerplatz swoją siedzibę ma Museum Natur und Mensch. W willi Colombischlössle znajduje się muzeum archeologiczne[6]. Obejrzeć można eksponaty z czasów celtyckich i rzymskich, szczególnie rzemiosło i życie codzienne. W dawnym kościele klasztornym Augustianów znajdują się zbiory haftów, gobelinów i pism liturgicznych[6]. W muzeum historii miasta znaleźć można wszystko co związane jest z historią miasta[6].

Sport[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[7]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]