Koźlarz bruzdkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Koźlarz bruzdkowany
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Leccinellum
Gatunek koźlarz bruzdkowany
Nazwa systematyczna
Leccinellum crocipodium (Letell.) Della Maggiora & Trassin.
Index Fungorum 171: 1 (2014)
Koźlarz bruzdkowany: drugie zdjęcie

Koźlarz bruzdkowany (Leccinellum crocipodium (Letell.) Della Maggiora & Trassin.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Leccinellum, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 r. Jean Baptiste Letellier nadając mu nazwę Boletus crocipodius. W 1961 r. Watling przeniósł go do rodzaju Leccinum (koźlarz). Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2014 r. Della Maggiora & Trassin., przenosząc go do rodzaju Leccinellum[1]. Synonimy naukowe[2]:

  • Boletus crocipodius Letell. 1888
  • Boletus nigrescens Richon & Roze 1888
  • Boletus tessellatus Gillet 1874
  • Krombholzia crocipodia (Letell.) E.-J. Gilbert 1931
  • Krombholziella crocipodia (Letell.) Maire 1937
  • Krombholziella nigrescens (Richon & Roze) Šutara 1982
  • Leccinellum nigrescens (Richon & Roze) Bresinsky & Manfr. Binder 2003
  • Leccinum crocipodium (Letell.) Watling 1961
  • Leccinum nigrescens (Richon & Roze) Singer 1947
  • Trachypus crocipodius (Letell.) Romagn., Revue Mycol. 1939

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kozak czerniejący (Leccinum nigrescens) i borowik bruzdkowany (Boletus tesselatus)[3][4]. Od 2014 r. wszystkie nazwy polskie są już niespójne z nazwą naukową.

W taksonomii tego gatunku istnieje duże zamieszanie. W. Wojewoda w swoim zbiorczym zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 nazwę koźlarz bruzdkowany przypisuje gatunkowi Leccinum tesselatum (O. Kuntze) Rauschert[3]. Gatunek taki nie istnieje jednak w rejestrze Index Fungorum, jest natomiast Leccinum tessellatum (Rostk.) Rauschert – ale to według Index Fungorum inny gatunek. Synonimy wymienione przez W. Wojewodę według Index Fungorum odpowiadają gatunkowi Leccinum crocipodium[2].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Średnica 5-18 cm, młody półkulisty, potem poduchowaty, w końcu rozpostarty. Powierzchnia filcowata, często spękana, początkowo w kolorze bladożółtawym, oliwkowożółtym, cytrynowożółtym, z wiekiem ciemniejąca do jasnobrązowej[5]

Hymenofor

Pory barwy żółtej, początkowo cytrynowożółte, później oliwkowe. Czasami po uciśnięciu czerwienieją[5].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 1,5-2 cm. U młodych owocników pękaty, następnie w kształcie wrzecionowatym. Pod kapeluszem i w podstawie zwężony. Jasnocytrynowy, z wiekiem brudnobiaławy. Pokryty kosmkami lub brodawkami, tworzącymi pionowe użebrowanie[5].

Miąższ

W kapeluszu dość twardy, w trzonie włóknisty. U młodych okazów jest bladożółty, u starszych lekko brązowawy. Na przekroju przebarwia się na różowo lub czerwonawo, po jakimś czasie fioletowieje, a w końcu czernieje[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

W Polsce bardzo rzadki. Do 2003 r. w piśmiennictwie naukowym podano tylko 4 jego stanowiska[3].

Występuje w lasach liściastych, głównie pod dębami, bukami i grabami[3]w ciepłych okolicach[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny.

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-22].
  2. a b Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c d e Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.