Koźlarz bruzdkowany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Koźlarz bruzdkowany
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina borowikowate
Rodzaj Leccinellum
Gatunek koźlarz bruzdkowany
Nazwa systematyczna
Leccinellum crocipodium (Letell.) Della Maggiora & Trassin.
Index Fungorum 171: 1 (2014)
Koźlarz bruzdkowany: drugie zdjęcie

Koźlarz bruzdkowany (Leccinellum crocipodium (Letell.) Della Maggiora & Trassin.) – gatunek grzybów z rodziny borowikowatych (Boletaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Leccinellum, Boletaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1838 r. Jean Baptiste Letellier nadając mu nazwę Boletus crocipodius. W 1961 r. Watling przeniósł go do rodzaju Leccinum (koźlarz). Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadali mu w 2014 r. Della Maggiora & Trassin., przenosząc go do rodzaju Leccinellum[1]. Synonimy naukowe[2]:

  • Boletus crocipodius Letell. 1888
  • Boletus nigrescens Richon & Roze 1888
  • Boletus tessellatus Gillet 1874
  • Krombholzia crocipodia (Letell.) E.-J. Gilbert 1931
  • Krombholziella crocipodia (Letell.) Maire 1937
  • Krombholziella nigrescens (Richon & Roze) Šutara 1982
  • Leccinellum nigrescens (Richon & Roze) Bresinsky & Manfr. Binder 2003
  • Leccinum crocipodium (Letell.) Watling 1961
  • Leccinum nigrescens (Richon & Roze) Singer 1947
  • Trachypus crocipodius (Letell.) Romagn., Revue Mycol. 1939

Nazwę polską podali Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1983. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też jako kozak czerniejący (Leccinum nigrescens) i borowik bruzdkowany (Boletus tesselatus)[3][4]. Od 2014 r. wszystkie nazwy polskie są już niespójne z nazwą naukową.

W taksonomii tego gatunku istnieje duże zamieszanie. W. Wojewoda w swoim zbiorczym zestawieniu grzybów wielkoowocnikowych Polski w 2003 nazwę koźlarz bruzdkowany przypisuje gatunkowi Leccinum tesselatum (O. Kuntze) Rauschert[3]. Gatunek taki nie istnieje jednak w rejestrze Index Fungorum, jest natomiast Leccinum tessellatum (Rostk.) Rauschert – ale to według Index Fungorum inny gatunek. Synonimy wymienione przez W. Wojewodę według Index Fungorum odpowiadają gatunkowi Leccinum crocipodium[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 5-18 cm, młody półkulisty, potem poduchowaty, w końcu rozpostarty. Powierzchnia filcowata, często spękana, początkowo w kolorze bladożółtawym, oliwkowożółtym, cytrynowożółtym, z wiekiem ciemniejąca do jasnobrązowej[5]

Hymenofor

Pory barwy żółtej, początkowo cytrynowożółte, później oliwkowe. Czasami po uciśnięciu czerwienieją[5].

Trzon

Wysokość 5-15 cm, grubość 1,5-2 cm. U młodych owocników pękaty, następnie w kształcie wrzecionowatym. Pod kapeluszem i w podstawie zwężony. Jasnocytrynowy, z wiekiem brudnobiaławy. Pokryty kosmkami lub brodawkami, tworzącymi pionowe użebrowanie[5].

Miąższ

W kapeluszu dość twardy, w trzonie włóknisty. U młodych okazów jest bladożółty, u starszych lekko brązowawy. Na przekroju przebarwia się na różowo lub czerwonawo, po jakimś czasie fioletowieje, a w końcu czernieje[5].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

W Polsce bardzo rzadki. Do 2003 r. w piśmiennictwie naukowym podano tylko 4 jego stanowiska[3].

Występuje w lasach liściastych, głównie pod dębami, bukami i grabami[3]w ciepłych okolicach[5].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb mikoryzowy[3]. Grzyb jadalny.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-22].
  2. a b Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-11-12].
  3. a b c d e Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
  5. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.