Komisje Dobrego Porządku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Komisje Dobrego Porządku (Komisje Boni Ordinis) – kolegialne instytucje administracji miejskiej, powołane w wyniku decyzji sejmu konwokacyjnego z 1764, [1] znoszących niektóre jurydyki miejskie i serwitoriaty.

Działalność[edytuj]

Pierwszą Komisję Dobrego Porządku utworzył Stanisław August Poniatowski 1 czerwca 1765 dla Starej i Nowej Warszawy[2]. Sejm 1768 zdecydował o utworzeniu Komisji Dobrego Porządku we wszystkich miastach królewskich[3]. W czasach rządów Rady Nieustającej w latach 1775–1789 powołano je w większości miast królewskich Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego. W ich skład wchodziło każdorazowo od 6 do 14 członków, powoływanych z okolicznej szlachty. W 1776 zostały podporządkowane Departamentowi Policji Rady Nieustającej[4]. Cztery lata później przejęły uprawnienia komisji szpitalnych[5]. Sejm Czteroletni przekazał kompetencje Komisji Dobrego Porządku Komisjom Porządkowym Cywilno-Wojskowym i (od 1791) Komisji Policji Obojga Narodów w Straży Praw[6].

Kompetencje[edytuj]

Do ich kompetencji należał nadzór nad finansami miejskimi, kontrola działalności cechów rzemieślniczych i gildii kupieckich. Komisje te wydawały ordynacje dla poszczególnych miast, decydując m.in. o planowaniu przestrzennym ich zabudowy, numerowaniu domów, brukowaniu ulic, budowie kanałów itp. [7]

Przypisy

  1. Volumina legum t.7 s. 43 – 45 Ubespieczenie miast
  2. Tadeusz Korzon Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta (1764-1794) T.2 s.296
  3. Volumina legum t.7 s. 351 – 353 Warunek miast y miasteczek naszych Królewskich w Koronie y w W.X.Lit.
  4. Volumina legum t.8 s. 533 Powinności y władza Departamentów w Radzie przy boku naszym Nieustającej
  5. Tamże, s. 589 Szpitale w Koronie y W.X.Lit.
  6. Korzon op.cit. s. 301
  7. Tamże, s. 299n

Zobacz też[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]