Królestwo Imeretii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
იმერეთის სამეფო
Królestwo Imeretii
XV wiek – 1810
Godło Królestwa Imeretii
Godło Królestwa Imeretii
Język urzędowy język gruziński
Stolica Kutaisi
Ustrój polityczny monarchia
Pierwszy Król Imeretii Dymitr II
Ostatni Król Imeretii Solomon II
Inkorporowane przez Imperium Rosyjskie car Aleksander I Romanow
1810
Religia dominująca prawosławie

Królestwo Imeretii – jedno z niezależnych gruzińskich państw dzielnicowych powstałych w XV w. wskutek rozpadu Królestwa Gruzji. Wcielone do Rosji na początku XIX stulecia.

Historia[edytuj]

W XV w., na skutek głębokiego kryzysu wewnętrznego, Królestwo Gruzji rozpadło się na trzy odrębne królestwa rządzone przez różne gałęzie dynastii Bagratydów: Królestwo Kartlii i Królestwo Kachetii na wschodnie oraz Królestwo Imeretii w części zachodniej. Przyczyną tego stanu rzeczy były najazdy zewnętrzne (walka Złotej Ordy i Tamerlana o kontrolę nad Zakaukaziem), jak również ambicje gruzińskich feudałów dążących do jak największej samodzielności[1].

Królestwo Imeretii rządzone było przez Bagratydów-potomków Dawida, syna królowej Rusudan. Stolicą państwa było Kutaisi[2]. W XV i na pocz. XVI w. było na tyle silnym organizmem państwowym, by z powodzeniem odpierać ataki tureckie. Energiczne rządy królów Bagrata I i Aleksandra I pozwoliły na utrzymywanie integralności terytorialnej kraju i sprzeciwianie się ambicjom wielkich rodów możnowładczych, aspirujących do utworzenia własnych księstw. Dopiero w latach 40. XVI w. władcy Imeretii stracili kontrolę nad księstwami Megrelii, Abchazji i Gurii, a z czasem także nad Swanetią, Raczą i Leczhumi. Władcy wymienionych organizmów pozostawali jedynie nominalnie lennikami królów imeretyńskich. Sami władcy Imeretii popadli w zależność od Turcji, zostali zmuszeni do wpuszczenia na terytorium kraju garnizonów tureckich; jeden z nich znalazł się nawet w stolicy państwa. Na sytuację wewnętrzną w Imeretii wpływ miały nie tylko władze centralne Turcji, ale i jej dostojnicy zarządzającymi dzielnicami graniczącymi z gruzińskim królestwem. Turcy działali dodatkowo na rzecz osłabienia Imeretii i innych państw zachodniogruzińskich, skłócając ze sobą ich władców[3]. W celu ratowania własnej niezależności od XVII w. królowie Imeretii (podobnie jak władcy Kartlii i Kachetii) zwracali się o pomoc do Rosji, nie uzyskując jednak oczekiwanego wsparcia. Carowie przekazywali jedynie dary pieniężne Gruzińskiemu Kościołowi Prawosławnemu lub jego poszczególnym instytucjom lub przyjmowali w Rosji wygnanych z Gruzji władców lub politycznych emigrantów[4].

Próbę przeprowadzenia szeroko zakrojonych reform wewnętrznych w państwie podjął w 1752 król Imeretii Solomon I. Działał on na rzecz ograniczenia samowoli feudałów, odbudowy zrujnowanej przez najazdy i walki wewnętrzne gospodarki kraju i ostatecznie wyzwolić się spod wpływów tureckich. Uzyskał poparcie aznaurów, tj. pomniejszych feudałów, jak również książąt Gurii i Megrelii. Jego decyzje wzbudzały natomiast opór wśród najpotężniejszych możnowładców, którzy w 1757 poparli turecki najazd na Imeretię. Solomon I dwukrotnie odparł jednak wojska osmańskie. W 1758 zawarł także traktat sojusznicy z królem Kartlii Herakliuszem II, w którym obydwa państwa zobowiązywały się do wzajemnej pomocy w przypadku zewnętrznej agresji przeciwko jednemu z nich[5].

W czasie wojny rosyjsko-tureckiej lat 1768-1774 walki toczyły się także na terytorium Imeretii. Na teren kraju weszły wojska tureckie, a następnie siły rosyjskiego gen. Totlebena, który szybko znalazł się w konflikcie z Solomonem I. Mimo to rosyjsko-gruzińska współpraca wojskowa pozwoliły na niemal całkowite usunięcie Turków z Imeretii. Kończący wojnę traktat w Küczük Kajnardży nie gwarantował jednak Imeretii całkowitej niezawisłości, uznając jej niepodległość przy zastrzeżeniu, iż pozostawała w sferze wpływów Turcji. Turcja nie chciała jednak doprowadzić do kolejnej wojny z Rosją i zaprzestała ingerowania w wewnętrzne sprawy królestwa. Był to jednak stan niepewny; władcy wszystkich państw gruzińskich zdawali sobie sprawę, że mogą zostać ponownie zaatakowani przez Turcję lub Persję, gdy tylko sprzyjać temu będzie koniunktura polityczna[5]. Wskutek walk wewnętrznych i agresji zewnętrznych miasta Królestwa Imeretii w XVIII w. były zniszczone. Żaden ośrodek miejski w Imeretii nie jest wymieniany wśród znaczących takich ośrodków na terenie dawnego Królestwa Gruzji. Okres rządów Solomona I był natomiast czasem rozwoju kultury, gdyż władca był wielkim mecenasem nauki i literatury[6].

Włączenie Imeretii do Gruzji[edytuj]

Po śmierci Solomona I tron objął po nim Solomon II. W 1801 zdołał on podporządkować sobie księstwo Megrelii; jego władca Grzegorz Dadiani podjął wówczas rozmowy z Rosją i w grudniu 1801 uznał jej protektorat. Trzy lata później do tego samego został zmuszony sam król Imeretii, który bezskutecznie poszukiwał pomocy przeciwko Imperium Rosyjskiemu w Turcji. Nie mogąc pogodzić się z utratą niepodległości, Solomon II zbiegł ze stolicy w Kutaisi i najpierw usiłował nakłonić Turków do wystąpienia zbrojnego przeciwko Rosji, a gdy wysiłki te zakończyły się fiaskiem - zaczął organizować antyrosyjskie powstanie. W 1810 został oficjalnie zdetronizowany, a Imeretia włączona do Rosji. Ostatni król Imeretii poniósł w walce zbrojnej klęskę i musiał ratować się ucieczką do Turcji. Ostatnie powstanie wyzwoleńcze w Imeretii miało miejsce w latach 1819-1820 i również zostało stłumione przez wojska rosyjskie[7].

Przypisy

  1. Furier A.: Droga Gruzji do niepodległości. Poznań: 2000, s. 33. ISBN 8385376100.
  2. Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 91. ISBN 8304023458.
  3. Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 94-95. ISBN 8304023458.
  4. Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 100. ISBN 8304023458.
  5. a b Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 120-122. ISBN 8304023458.
  6. Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 129. ISBN 8304023458.
  7. Baranowski B., Baranowski K.: Historia Gruzji. Warszawa, Wrocław: 1987, s. 140-142. ISBN 8304023458.