Złota Orda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Złota Orda
Imperium mongolskie ok. 1260 - 1502 Wielka Orda
Chanat Kazański
Chanat Krymski
Chanat Syberyjski
Chanat Uzbecki
Chanat Astrachański
Stolica Saraj
Ostatnia głowa państwa chan Sajid Ahmed
Data powstania ok. 1260
Data likwidacji 1502
Mapa Złotej Ordy
Złota Orda za Ozbega

Złota Orda (również Chanat Kipczacki[1]) - historyczne państwo mongolskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu.

Nazwa[edytuj]

Nazwa "Złota Orda" pojawia się po raz pierwszy w pochodzącej z drugiej połowy XVI-wieku rosyjskiej tzw. "Historii Kazańskiej"[2]. Nazwa ta przyjęła się w języku rosyjskim, a następnie także w nowożytnej historiografii, jednakże we współczesnych Złotej Ordzie źródłach zarówno rosyjskich, jak i perskich, jest ona nazywana "Ułusem Dżocziego". W źródłach perskich używa się także określenia geograficznego, "Step Kipczacki" (pers. Deszt-e Kipczak). Kiedy ruskie latopisy piszą o "udaniu się do Ordy", słowo "orda" jest tutaj używane w jego pierwotnym, mongolskim znaczeniu - obozu władcy, miejsca gdzie rozbito jego namiot. W imperium mongolskim rezydencja Wielkiego Chana była określana jako "złota" orda. Prawdopodobnie w jakiś czas po rozpadzie imperium przymiotnik "złoty" zaczęto stosować także do rezydencji chanów dzielnicowych, takich jak chan Ułusu Dżocziego, co musiało w jakiś sposób zostać zapożyczone przez Rosjan, przy czym określenie "Złota Orda" zostało przez nich użyte na oznaczenie całego państwa potomków Dżocziego[3].

Historia[edytuj]

Po podbojach w swym największym zasięgu obejmowało terytoria na zachód od Irtyszu do gór Kaukazu, Morza Czarnego i dorzecza Wołgi i Kamy, przy uzależnieniu wszystkich księstw ruskich. Początkowo była podzielona na dwie odrębne części: Błękitną Ordę (właściwą, zachodnią) i Białą Ordę (wschodnią). Obie części połączył w 1378 Tochtamysz.

W 1375 roku całe państwo zostało podbite i zwasalizowane przez Timura Chromego.

Od XIV wieku kraj pogrążał się w stopniowej destabilizacji. Na początku XV wieku rozpadło się na chanaty syberyjski, astrachański, kazański, krymski, uzbecki i inne. Po 1435 r. nastąpiła odbudowa kraju jako Wielka Orda. Kres Wielkiej Ordzie położył najazd wojsk chanatu krymskiego pod wodzą chana Mengli I Gireja w 1502 roku.

Chanowie Błękitnej Ordy i Złotej Ordy[edytuj]

Chanowie Złotej Ordy[edytuj]

Złota Orda w 1389

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. britannica.com: Golden Horde (ang.). [dostęp 2014-03-19].
  2. Charles J. Halperin: Russia and the Golden Horde. Bloomington: Indiana University Press, 1987, s. 72 - 73. ISBN 0253350336.
  3. Nicola Di Cosmo, Allen J. Frank, Peter B. Golden (eds.): The Cambridge History of Inner Asia: The Chinggisid Age. Cambridge: Cambridge University Press, 2009, s. 68. ISBN 9780521849265.; Christopher P. Atwood: Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire. New York: Facts on File, Inc., 2004, s. 201. ISBN 978-1-4381-2922-8.