Złota Orda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Złota Orda
ok. 1260 - 1502
Stolica Saraj
Ostatnia głowa państwa chan Sajid Ahmed
Data powstania ok. 1260
Data likwidacji 1502
Mapa Złotej Ordy
Złota Orda za Ozbega

Złota Orda (również Chanat Kipczacki[1]) - historyczne państwo mongolskie, założone ok. 1240 r. w zachodniej części imperium Czyngis-chana przez jego wnuka Batu-chana, ze stolicą w Saraj Batu.

Nazwa[edytuj]

Nazwa "Złota Orda" pojawia się po raz pierwszy w pochodzącej z drugiej połowy XVI-wieku rosyjskiej tzw. "Historii Kazańskiej"[2]. Nazwa ta przyjęła się w języku rosyjskim, a następnie także w nowożytnej historiografii, jednakże we współczesnych Złotej Ordzie źródłach zarówno rosyjskich, jak i perskich, jest ona nazywana "Ułusem Dżocziego". W źródłach perskich używa się także określenia geograficznego, "Step Kipczacki" (pers. Deszt-e Kipczak). Kiedy ruskie latopisy piszą o "udaniu się do Ordy", słowo "orda" jest tutaj używane w jego pierwotnym, mongolskim znaczeniu - obozu władcy, miejsca gdzie rozbito jego namiot. W imperium mongolskim rezydencja Wielkiego Chana była określana jako "złota" orda. Prawdopodobnie w jakiś czas po rozpadzie imperium przymiotnik "złoty" zaczęto stosować także do rezydencji chanów dzielnicowych, takich jak chan Ułusu Dżocziego, co musiało w jakiś sposób zostać zapożyczone przez Rosjan, przy czym określenie "Złota Orda" zostało przez nich użyte na oznaczenie całego państwa potomków Dżocziego[3].

Historia[edytuj]

Po podbojach w swym największym zasięgu obejmowało terytoria na zachód od Irtyszu do gór Kaukazu, Morza Czarnego i dorzecza Wołgi i Kamy, przy uzależnieniu wszystkich księstw ruskich. Początkowo była podzielona na dwie odrębne części: Błękitną Ordę (właściwą, zachodnią) i Białą Ordę (wschodnią). Obie części połączył w 1378 Tochtamysz.

W 1375 roku całe państwo zostało podbite i zwasalizowane przez Timura Chromego.

Od XIV wieku kraj pogrążał się w stopniowej destabilizacji. Na początku XV wieku rozpadło się na chanaty syberyjski, astrachański, kazański, krymski, uzbecki i inne. Po 1435 r. nastąpiła odbudowa kraju jako Wielka Orda. Kres Wielkiej Ordzie położył najazd wojsk chanatu krymskiego pod wodzą chana Mengli I Gireja w 1502 roku.

Chanowie Błękitnej Ordy i Złotej Ordy[edytuj]

Chanowie Złotej Ordy[edytuj]

Złota Orda w 1389

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. britannica.com: Golden Horde (ang.). [dostęp 2014-03-19].
  2. Charles J. Halperin: Russia and the Golden Horde. Bloomington: Indiana University Press, 1987, s. 72 - 73. ISBN 0253350336.
  3. Nicola Di Cosmo, Allen J. Frank, Peter B. Golden (eds.): The Cambridge History of Inner Asia: The Chinggisid Age. Cambridge: Cambridge University Press, 2009, s. 68. ISBN 9780521849265.; Christopher P. Atwood: Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire. New York: Facts on File, Inc., 2004, s. 201. ISBN 978-1-4381-2922-8.