Królowie Sparty

Królowie Sparty – władcy Sparty, polis położonej w Lakonii, na południu Peloponezu.

Królowie

Pierwszym królem był Aristodeomos, według tradycji potomek Heraklesa, który w losowaniu pomiędzy doryckimi wodzami ok. 1120 p.n.e. otrzymał Lakonię. Jego synowie bliźniacy mieli odziedziczyć władzę po ojcu, dając początek dwóm dynastiom królów Sparty – Agiadom i Eurypontydom – sprawującym władzę jednocześnie.

Agiadzi (Eurystenidzi)

Król	Okres panowania	Król	Okres panowania	Król	Okres panowania
Agis I	930–900 p.n.e.?	Anaksandros	ok. 640–ok. 615 p.n.e.	Kleombrotos I	380–371 p.n.e.
Echestratos	900–870 p.n.e.?	Eurykratidas	ok. 615–ok. 590 p.n.e.	Agesipolis II	371–370 p.n.e.
Labotas	870–840 p.n.e.?	Leon	ok. 590–ok. 560 p.n.e.	Kleomenes II	370–309 p.n.e.
Doryssos	840–815 p.n.e.?	Anaksandridas II	ok. 560–ok. 520 p.n.e.	Areus I	309–265 p.n.e.
Agesilaos I	815–785 p.n.e.?	Kleomenes I	ok. 520–ok. 490 p.n.e.	Akrotatos	265–262 p.n.e.
Archelaos	ok. 785–760 p.n.e.	Leonidas I	490–480 p.n.e.	Areus II	262–254 p.n.e.
Teleklos	ok. 760–ok. 740 p.n.e.	Plejstarchos	480–458 p.n.e.	Leonidas II	254–235 p.n.e.
Alkmenes	ok. 740–700 p.n.e.	Plejstonaks	458–408 p.n.e.	Kleombrotos II	244–243 p.n.e.
Polydoros	ok. 700–ok. 665 p.n.e.	Pauzaniasz	408–395 p.n.e.	Kleomenes III	235–222 p.n.e.
Eurykrates	ok. 665–ok. 640 p.n.e.	Agesipolis I	395–380 p.n.e.	Agesipolis III	219–215 p.n.e.

Eurypontydzi (Proklidzi)

• Prokles (XI wiek p.n.e.) – według tradycji brat bliźniak Eurystenesa, syn Aristodemosa
• Soos (XI w. p.n.e.) – jego królewskość jest podawana w wątpliwość
• Eurypon (895–865 p.n.e.?)
• Prytanis (865–835 p.n.e.?)
• Eunomos (805–775 p.n.e.?)
• Polidektes – (835–805 p.n.e.?; kolejność panowania dwóch królów z dynastii Eurypontydów nie jest jednoznacznie ustalona. Czasami podaje się kolejność: Polidektes, Eunomos.)
• Charilaos (ok. 775–750 p.n.e.)
• Nikander (ok. 750–720 p.n.e.)
• Teopomp (ok. 720–675 p.n.e.)
• Anaksandridas I (ok. 675–660 p.n.e.)
• Archidamos I – (ok. 660–645 p.n.e.; kolejność, a nawet imiona królów z dynastii Eurypontydów nie są w tej części niepodważalnie ustalone. W celu dopasowania chronologii wcześniejszych królów, o których praktycznie nic nie wiadomo, do późniejszych, których daty panowania są dokładnie określone, część imion została prawdopodobnie zmyślona w starożytności i w różnych spisach jest inna. Pojawiają się jeszcze: Zeuksidamas, Anaksidamus, a nieraz nie jest uwzględniany Leotychidas I.)
• Anaksilas (ok. 645–ok. 625 p.n.e.)
• Leotychidas I (ok. 625–600 p.n.e.)
• Hyppokratydas (ok. 600–575 p.n.e.)
• Agasikles (ok. 575–550 p.n.e.)
• Ariston (ok. 550–ok. 515 p.n.e.)
• Demaratos (515–491 p.n.e.)
• Leotychidas II (491–469 p.n.e.)
• Archidamos II (469–427 p.n.e.)
• Agis II (427–398 p.n.e.)
• Agesilaos II (398–360 p.n.e.)
• Archidamos III (360–338 p.n.e.)
• Agis III (338–331 p.n.e.)
• Eudamidas I (331–305 p.n.e.)
• Archidamos IV (305–275 p.n.e.)
• Eudamidas II (275–244 p.n.e.)
• Agis IV (244–241 p.n.e.)
• Eudamidas III (241–228 p.n.e.)
• Archidamos V (228–227 p.n.e.)
• Euklejdas (227–221 p.n.e.)

Republika

Agiadowie (Eurystenidzi)

• Agesipolis III (219–215 p.n.e.) – ostatni król z dynastii Agidów

Eurypontydzi (Proklidzi)

• Likurg (219–211 p.n.e.)
• Pelops (210–206 p.n.e.) – do swej śmierci w bitwie pod Mantineją; w praktyce Spartą rządził Machanidas, potem Nabis

Tyran

• Nabis (206–192 p.n.e.) – tyran Sparty, po jego zamordowaniu Sparta stała się częścią Związku Achajskiego

Zobacz też

• diarchia