Krypteja

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Krypteja (κρυπτεία) - z greckiego kryptoi (κρυπτοι - ukrywający, kryjący się) lp. kryptos κρυπτός [1] - rodzaj próby, której poddawano najlepszych uczniów agoge (pełnego wychowania spartańskiego). Obejmował on najlepszych z grupy młodzieńców (tzw. ejreni). Najczęściej pozostawiano ich w lasach lub górach, bez odzienia i żywności, zaopatrzonych tylko w sztylet. Młodzi wojownicy atakowali wioski helotów, dokonywali na nich rzezi i zabierali wszystko co jest potrzebne do przetrwania. Ci, którym udało się przetrwać stanowili elitę spartańskiej armii. Była to sztuka przetrwania zaadaptowana do celów zastraszenia.

"W zasadzie krypteja przypomina nam znane z badań etnologicznych okresy izolacji i prób przed przyjęciem nowych adeptów do tajnych stowarzyszeń. H. Jeanmaire zwracał uwagę na bliskie analogie między krypteją a próbami które trzeba było przejść, aby zostać przyjętym w poczet członków bractw wilkołaków. Młodzi ludzie działali jak wilki, z którymi się identyfikowali i cechy których mieli w toku tego okresu zdobyć. Uderzającą natomiast cechą kryptei w okresie klasycznym i późniejszym były akcje skierowane przeciwko helotom. Wielu historyków byto (i jest) gotowych widzieć w niej instytucję specjalnie powołaną do walki z helotami. Wydaje się, że ten aspekt kryptei rozwinął się późno. Oczywiście nie należy sobie wyobrażać, aby kryptoi zabijali wszystkich napotykanych helotów, ani aby te morderstwa nabierały masowego charakteru, wystarczało upowszechnienie świadomości zagrożenia.[2]"

Przypisy

  1. κρυπτός, Słownik Wyrazów Obcych
  2. Benedetto Bravo, Ewa Wipszycka, Historia Starożytnych Greków, t. 1, s. 229 - 230. Aby te zabójstwa nie sprowadzały zmazy na społeczność Spartan, wypowiadano co roku wojnę helotom z zachowaniem zwykłego religijnego ceremoniału. Tamże, s. 224