Kryptomonady

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy typu wiciowców. Zobacz też: kryptofity – forma życiowa roślin lądowych.
Kryptomonady
Kryptomonady: zdjęcie
Rhodomonas salina
Systematyka
Supergrupa Chromalveolata
Królestwo Protista
Typ kryptomonady
Nazwa systematyczna
Cryptophyta
Pascher, 1914
Synonimy

kryptomonadowe, kryptofity, Cryptista, Cryptomonadea, Cryptophyceae

Kryptomonady, kryptomonadowe, kryptofity (Cryptophyta, Cryptista, Cryptomonadea, Cryptophyceae) – glony zaliczane niegdyś do gromady tobołków, jedna z grup wiciowców. Większość kryptomonad to organizmy jednokomórkowe, choć czasami można spotkać je w postaci palmelloidalnych kolonii. W różnych systemach taksonomicznych ta sama grupa organizmów może mieć różną rangę taksonomiczną, a kilka kolejnych taksonów może być monotypowe.

Budowa[edytuj | edytuj kod]

Komórki płaskie, nagie, z dwiema wiciami (rzadziej jedną lub czterema). Okryte mało elastycznym peryplastem o różnej grubości. Dominuje postać wiciowca (monady) o kształcie asymetrycznym i mało zmiennym – jajowatym, gruszkowatym, cylindrycznym[1]. Mogą tworzyć się palmelloidalne kolonie[2]. Komórki mniej lub bardziej spłaszczone grzbietobrzusznie. Po stronie brzusznej zagłębienie zwane gardzielą. Wici osadzone w bruździe gardzieli. W gardzieli znajdują się ułożone w regularnych rzędach lub pierścieniach trychocysty[1]. Na wiciach mastygonemy[2]. Chromatofory od brązowych, przez czerwonobrunatne do niebieskozielonych, otoczone czterema błonami, między którymi znajduje się nukleomorf[3]. Zwykle duże, przyścienne, od jednego do kilku. Barwniki fotosyntetyczne to chlorofile a i c oraz fikobiliny oraz β-karoten i ksantofile.

Dodatkowe błony oraz obecność nukleomorfu w chloroplastach świadczą o tym, że powstały one na drodze wtórnej endosymbiozy, gdy przodek kryptomonad (a być może wszystkich Chromalveolata) wchłonął pierwotną komórkę krasnorostu[3].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Produktem fotosyntezy jest skrobia gromadzona wokół pirenoidów lub w cytoplazmie. Rozmnażanie przez podział komórki[1].

Występują w różnych typach wód, jako składnik fitoplanktonu, fitobentosu, w metafitonie. Niektóre (np. Cryptomonas erosa) mogą powodować zakwity[1].

W polskiej florze stwierdzono ok. 60 gatunków[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

W systemie przyjętym przez serwis AlgaeBase (stan wiosną 2014 r.[a]) systematyka kryptofitów przedstawiona jest następująco[5]:

Oznacza to, że w systemie tym gromada Cryptophyta jest monotypowa, jako że klasa Cryptophyceae jest jej jedynym taksonem niższego rzędu. Przyjęto w nim również, że autorem tak zdefiniowanego taksonu Cryptophyta jest Thomas Cavalier-Smith, który przedefiniował takson opisany wcześniej przez Paschera.

Uwagi

  1. System ten jest na bieżąco aktualizowany, przez co przedstawiona w nim taksonomia może znacząco, nawet na poziomie przynależności do królestw, się różnić w zależności od daty.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Joanna Picińska-Fałtynowicz, Jan Błachuta: Klucz do identyfikacji organizmów fitoplanktonowych z rzek i jezior dla celów badań monitoringowych części wód powierzchniowych w Polsce. Warszawa: Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, 2012, s. 105-107, seria: Biblioteka Monitoringu Środowiska. ISBN 978-83-61227-05-2. (pol.)
  2. 2,0 2,1 Guiry, M.D. & Guiry, G.M.: Cryptomonas Ehrenberg, 1831: 35 (ang.). AlgaeBase. World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway. [dostęp 2014-05-06].
  3. 3,0 3,1 Palmer JD., Delwiche CF. Second-hand chloroplasts and the case of the disappearing nucleus.. „Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America”. 15 (93), s. 7432–5, lipiec 1996. PMID: 8755491. 
  4. Jadwiga Siemińska, Konrad Wołowski: Catalogue of Polish Prokaryotic and Eukaryotic Algae/Katalog glonów prokariotycznych i eukariotycznych Polski. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2003, s. 55-56, seria: Biodiversity of Poland/Różnorodność biologiczna Polski (V). ISBN 83-89648-07-5. (pol.)
  5. Guiry, M.D. & Guiry, G.M.: Taxonomy Browser (ang.). AlgaeBase. World-wide electronic publication, National University of Ireland, Galway. [dostęp 2014-05-06].