Kultura Chavín
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/86/Chavin-small.png/250px-Chavin-small.png)
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Chavinmuseolarco.jpg/270px-Chavinmuseolarco.jpg)
Kultura Chavín – kultura zaliczana do najstarszych ogólnoperuwiańskich kultur archeologicznych w okresie prekolumbijskim historii Peru. Słowo chavin w lokalnych dialektach oznacza jaguara[1].
Czasami uważana za kontynuatorkę kultury Norte Chico. Często za jej kolebkę uważa się rejon Chavín de Huántar położony na wysokości 3117 m n.p.m. u zbiegu rzek Mosne i Wacheksa w departamencie Ancash (Peru). Rozwój kultury na tym terenie określany jest na lata 1200–600 p.n.e.
Architektura kultury Chavín
[edytuj | edytuj kod]Najważniejszym stanowiskiem archeologicznym kultury Chavín jest Chavín de Huántar. Kompleks składa się z budowli o charakterze kultowym. Dwie najważniejsze budowle zostały nazwane: El Castillo – zamek oraz Wczesna Świątynia.
El Castillo pierwotnie miał trzy kondygnacje, obecnie zachowana ruina ma wysokość 13,0 m. Cokół wykonany został z ociosanego kamienia, mury zostały ozdobione osadzonymi na trzpieniach kamiennymi głowami przypominających głowy kota oraz fryzem z wyobrażeniem kondora. Portal wejściowy obramowany został dwoma kolumnami o wysokości 2,30 m i średnicy 0,90 m. Dekorację kolumn stanowią wyobrażenia postaci ze skrzydłami, ptasimi dziobami i kłami.
Druga ważna budowla zespołu Chavín de Huántar, Wczesna Świątynia jest starsza od „zamku”. Jej wnętrze to labirynt niskich pomieszczeń, korytarzy, pochylni i schodów. Całość zaopatrzona jest w system pionowych i poziomych kanałów wentylacyjnych, nadal czynnych.
Związki z kulturą Chavín zauważane są też w innych ośrodkach wybrzeża andyjskiego. W Villcahuyain odnaleziono bardzo podobną w swoich założeniach świątynię do znalezionej w Chavín de Huántar. Jest ona jednak znacznie od niej młodsza, pochodzi z VII–X wieku.
W dolinie Moche odkryto zespół świątyń zdobionych rzeźbami w stylu wczesnego Chavín datowanych na okres 1700–1200 p.n.e., zatem znacznie starszych od odkrytych w Chavín de Huántar.
Wpływy tej kultury zauważalne są także w zespołach znalezionych w okolicach Cerro Bíanco Puncurí Casma. Odkryto tam tarasowe platformy wykonane z suszonych cegieł o stożkowym kształcie (adobe) z ozdobami, rzeźbami wyobrażającymi drapieżne koty.
Cechą charakterystyczną kultury Chavín jest wznoszenie budowli o murach w układzie warstw poziomych, bez okien w ścianach zewnętrznych.
Rękodzieło kultury Chavín
[edytuj | edytuj kod]Ceramika tego okresu dzieli się na dwa typy: głazy (rocas) i dary (ofrendas). Do pierwszego z nich należą naczynia o grubych ścianach ozdobione rytami o motywach z wyobrażeniami drapieżnych kotów lub kręgów, linii. Zdobienia mają kolor czerwony lub czarny. Ceramika typu „dary” jest bogatsza w odmiany, ale pozbawiona ozdób. Występuje w kolorach czarnych i szarych. Twórcom kultury Chavín znane było tkactwo i obróbka metali.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Praca zbiorowa: Oxford - Wielka Historia Świata. Cywilizacje Ameryki Północnej, Środkowej i Południowej. Olmekowie - Inkowie. T. 14. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 243. ISBN 83-7425-369-X.