Chavín de Huántar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanowisko archeologiczne Chavina
Obiekt z listy światowego dziedzictwa UNESCO
Chavín de Huántar.JPG
Kraj  Peru
Typ kulturowe
Spełniane kryterium III
Numer ref. 330
Regionb Ameryka Łacińska
Historia wpisania na listę
Wpisanie na listę 1985
na 9. sesji
a Oficjalna nazwa wpisana na liście UNESCO
b Oficjalny podział dokonany przez UNESCO
Położenie na mapie Peru
Mapa lokalizacyjna Peru
Stanowisko archeologiczne Chavin
Stanowisko archeologiczne Chavin
Ziemia 9°35′37,1″S 77°10′39,2″W/-9,593639 -77,177556
4,5 metrowa stela Raimondiego

Chavín de Huántar – miejscowość istniejąca w epoce Wczesnego Horyzontu (1400-400 p.n.e.), położona na północy górskich obszarów dzisiejszego Peru, założona przez przedstawicieli Kultury Chavín. W 1985 roku stanowisko archeologiczne zostało zapisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

W okresie powstawania i istnienia miasta zaczęto uprawiać kukurydzę i wiele innych nowych roślin. Ludność zaczęła skupiać się w miasteczkach. Wysoki rozwój osiągnęła architektura sakralna. Główną postacią kultową Chavin, było bóstwo znane jako Bóg opiekuńczy, będący rodzajem boga niebios. Z tego okresu znany jest również najwyższy bóg hybrydalny Onkoy. Był obojnakiem o wyglądzie w połowie kota a w połowie gada.

Stanowisko archeologiczne[edytuj | edytuj kod]

Ruiny Chavín de Huántar zostały odkryte przez archeologa Julio C. Tello. Całość założenia architektonicznego została rozplanowana wzdłuż osi wschód-zachód, na powierzchni o wymiarach 150 × 75 m i składa się z budowli o charakterze kultowym. Dwie najważniejsze budowle zostały nazwane: El Castillo (zamek) oraz Wczesna Świątynia.

El Castillo to budowla o wymiarach 75 × 72 m, pierwotnie miała trzy kondygnacje, obecnie zachowana ruina ma wysokość 13,0 m. Cokół wykonany został z ociosanego kamienia, mury zostały ozdobione osadzonymi na trzpieniach kamiennymi głowami przypominających głowy kota oraz fryzem z wyobrażeniem kondora. Portal wejściowy obramowany został dwoma kolumnami o wysokości 2,30 m i średnicy 0,90 m. Dekorację kolumn stanowią wyobrażenia postaci z skrzydłami, ptasimi dziobami i kłami.

W zewnętrznych murach znajduje się kamienna stela zwana od imienia jej odkrywcy Kamieniem Raimondiego. Na niej wyryta jest figur bóstwa w zoomorficznej masce. Nad nią umieszczono jeszcze klika podobnych masek. Styl reliefu przypomina sztukę olmecką i późniejszą postać umieszczoną w Bramie Słońca w Tiahuanaco. Przed El Castillo znajduje się czworokątny plac otoczony murem oporowym i dwoma innymi budynkami.

Druga ważna budowla zespołu Chavín de Huántar, Wczesna Świątynia jest starsza od "zamku". Jej wnętrze to labirynt niskich pomieszczeń, korytarzy, pochylni i schodów. Całość zaopatrzona jest w system pionowych i poziomych kanałów wentylacyjnych, nadal czynnych.

Wewnątrz znajduje się kamienna stela nazywana El LanzónDuża lanca[1]. Jest to wysoki na 4,5 m granitowy monolit o trójkątnym przekroju. Cieńszy jego koniec zwrócony jest w dół, część górna przechodzi przez kamienne przekrycie krzyżujących się nad nim galerii. Galerie przecinają się pod kątem prostym, tworząc plan krzyża łacińskiego, a "sztylet" znajduje się dokładnie w osi ich przecięcia. Z uwagi na wąskie przestrzenie labiryntu przypuszcza się, że stela została ustawiona wcześniej a później, wokół niej wzniesiono istniejącą świątynię.

Ozdobą monolitu jest relief przedstawiający głowę bóstwa z kłami oraz włosami-wężami. Przypuszcza się, że pionowe ustawienie monolitu symbolizuje trzy sfery: niebo, ziemię i świat podziemny; jego ustawienie na skrzyżowaniu galerii nawiązuje do czterech stron świata. Przenikanie "sztyletu" jest symbolem porządku i trwałości świata.

W Chavín de Huántar znaleziono jeszcze jedną, ważną stelę. Jest to monolit przypominający obelisk. Pokryty został rytami wyobrażającymi pumy lub jaguary, kondory i węże. Rzeźby wykonane w kamieniu to najbardziej charakterystyczna cecha kultury Chavín. Ich najważniejszym motywem jest kompozycja złożona z wyobrażeń kocich pysków z kłami, węży i figur geometrycznych. Pomiędzy nimi umieszczone są drapieżne zwierzęta i wizerunki bóstw zwanych przez archeologów "bogiem uśmiechniętym" i "bogiem z pałkami".

Przypisy

  1. Kai Ferreira Schmidt: Peru i Boliwia. U podnóża Andów. Wydawnictwo Bezdroża, s. 556. ISBN 978-83-7661-079-5.

Literatura przedmiotu[edytuj | edytuj kod]

  • R.H. Nicoń Dzieje, kultura i upadek Inków, wyd. Ossolineum, Wrocław 1958
  • Jan Szemiński, Mariusz Ziółkowski Mity, rytuały i polityka Inków, wyd. PIW, Warszawa 2006, ISBN 83-06-02993-3

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]