Twardnik japoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Lentinula edodes)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Twardnik japoński
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina Omphalotaceae
Rodzaj twardnik
Gatunek twardnik japoński
Nazwa systematyczna
Lentinula edodes (Berk.) Pegler
Kavaka 3: 20, 1976
Lentinula edodes 20101113 b.jpg

Twardnik japoński, twardziak jadalny, shiitake (Lentinula edodes (Berk.) Pegler) – gatunek grzybów należący do rodziny Omphalotaceae[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Lentinula, Omphalotaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1878 roku Miles Joseph Berkeley, nazywając go Agaricus edodes. Obecną, uznaną przez Index Fungorum, nazwę nadał mu w 1976 roku David Norman Pegler, przenosząc go do rodzaju Lentinula[1].

Niektóre synonimy naukowe[2]:

  • Agaricus edodes Berk. 1878
  • Armillaria edodes (Berk.) Sacc. 1887
  • Collybia shiitake J. Schröt. 1886
  • Cortinellus shiitake (J. Schröt.) Henn. 1899
  • Lentinus edodes (Berk.) Singer 1941
  • Lentinus mellianus Lohwag 1918
  • Lentinus shiitake (J. Schroeter) Singer 1936
  • Lentinus tonkinensis Pat. 1890
  • Lepiota shiitake (J. Schröt.) Nobuj. Tanaka 1889
  • Mastoleucomyces edodes (Berk.) Kuntze 1891
  • Tricholoma shiitake (J. Schröt.) 1918

Polską nazwę temu grzybowi nadał Władysław Wojewoda, w 1998 roku; wcześniej w polskich publikacjach mykologicznych opisywany był jako twardziak jadalny[3] lub twardziak uprawny[4][5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Brązowy lub brązowawy grzyb o kapeluszu dochodzącym do 20 cm średnicy i trzonie o 3–4 cm grubości. Kolor trzonu jasnoczerwonobrązowy z łuskami nieco ciemniejszymi w górnej części powierzchni. Hymenofor białawy, gęsty i szeroki, w późniejszym okresie przechodzący w czerwonawą plamistość. Miąższ biały w smaku lekko kwaskowatym[4].

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje na terenach Azji Wschodniej, w Chinach, Japonii, na Półwyspie Indochińskim. W Chinach i Japonii grzyb ten jest grzybem uprawianym w szklarniach i na wolnym powietrzu. W Europie podjęto próby uprawy w Eberswalde w Niemczech jeszcze przed II wojną światową[4].

Owocniki wyrastają w grupach, na martwym drewnie liściastym (Carpinus, Castanea, Fagus, Pasania, Quercus)[4].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Twardniki japońskie nadają się do spożycia w stanie świeżym, suszonym, nadają się do marynowania[4]. Grzyby shiitake należy poddawać obróbce cieplnej bardzo krótko, gdyż w przeciwnym razie twardnieją. Grzyby te zmniejszają zawartość cholesterolu w organizmie i przeciwdziałają stwardnieniu tętnic. W Polsce jest rzadko spotykany, ale na świecie cieszy się popularnością ze względu na swój specyficzny smak i właściwości lecznicze. W Japonii jest od kilkuset lat stosowany do leczenia m.in. guzów, przeziębienia, chorób serca, wysokiego ciśnienia, otyłości, problemów seksualnych i problemów powodowanych starzeniem się[potrzebny przypis]. Shiitake są jednym z głównych składników diety Genmai-Saishoku.

Uprawia się go na martwych kłodach drzewnych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-10-20].
  3. Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.
  5. Rośliny przyprawowe, PWRiL, W-wa, 1983, ​ISBN 83-09-00456-7​.