Leukopoeza

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Hematopoeza w rozwoju ontogenetycznym człowieka

Leukopoeza – proces powstawania leukocytów, u których występują ziarnistości w cytoplazmie czyli granulocytów, w skład których wchodzą neutrofile (granulocyty obojętnochłonne), eozynofile (granulocyty kwasochłonne) oraz bazofile (granulocyty zasadochłonne).

Zachodzi on w narządach krwiotwórczych czyli w szpiku kostnym. Tam z niezróżnicowanej komórki łącznotkankowej powstaje mieloblast, który przekształca się kolejno w promielocyt, metamielocyt, a następnie w dany granulocyt.

Leukocyty te są w pewnych ilościach przechowywane w szpiku kostnym i pod wpływem danych czynników uwalniane do krwiobiegu. Procesy zapalne czy martwicze, spożycie pokarmu oraz noradrenalina powodują uwalnianie neutrofilów, a pasożyty czy alergie – eozynofilów.

Do prawidłowego przebiegu procesu leukopoezy potrzebne są witaminy z grupy B.

Omówienie poszczególnych linii rozwojowych układu białokrwinkowego[edytuj]

Ogólne uwagi[edytuj]

Wszystkie komórki typu CFU (ang. Colony Forming Unit - komórka formująca kolonie) są do siebie podobne morfologicznie. Dotyczy to także stadiów pośrednich w erytropoezie i trombopoezie.

Powstawanie eozynofili, bazofili i neutrofili określa się zbiorczo mianem granulopoezy.

Eozynofilopoeza[edytuj]

Poszczególne stadia rozwojowe[edytuj]

  1. STEM-CELL (komórka macierzysta w szpiku)
  2. CFU-Eo (ang. CFU - Colony Forming Unit)
  3. Mieloblast kwasochłonny
  4. Promielocyt kwasochłonny
  5. Mielocyt kwasochłonny
  6. Metamielocyt kwasochłonny
  7. Eozynofil

Dodatkowe uwagi[edytuj]

Stadium nr 2 określa się jako komórka progenitorowa.

Stadia od 3 do 6 określa się jako komórki prekursorowe.

Pierwotnie eozynofil opuszcza szpik w postaci pałeczki (będąc jednak już komórką dojrzałą), potem dopiero przyjmuje postać kulistą.

Czynniki stymulujące[edytuj]

  • czynnik komórek pnia SCF
  • interleukina IL-3
  • czynnik wzrostowy granulocytów - CSF-G
  • interleukina IL-5
  • czynnik wzrostowy linii granulocytów i monocytów - CSF - GM

Bazofilopoeza[edytuj]

Stadia pośrednie[edytuj]

  1. STEM-CELL (komórka macierzysta w szpiku)
  2. CFU-Ba (ang. CFU - Colony Forming Unit)
  3. Mieloblast zasadochłonny
  4. Promielocyt zasadochłonny
  5. Mielocyt zasadochłonny
  6. Metamielocyt zasadochłonny
  7. Basofil

Uwagi dodatkowe[edytuj]

Takie same jak przy eozynopoezie.

Czynniki stymulujące[edytuj]

  • czynnik komórek pnia SCF
  • interleukiny IL-3 IL-4 i IL-10
  • nerwowy czynnik wzrostowy NGF

Neutrofilopoeza[edytuj]

Stadia pośrednie[edytuj]

  1. STEM-CELL
  2. CFU-GM
  3. CFU-G
  4. Mieloblast obojętnochłonny
  5. Promielocyt obojętnochłonny
  6. Mielocyt obojętnochłonny
  7. Metamielocyt obojętnochłonny
  8. Neutrofil

Uwagi dodatkowe[edytuj]

Linia rozwojowa neutrofili jest na początkowym etapie powiązana z linią rozwojową monocytów. Linie te rozdzielają się dopiero po stadium CFU-GM.

Reszta uwag podobna jak przy eozynofilach.

Czynniki stymulujące[edytuj]

Rozdzielenie linii rozwojowych monocytów i neutofili w stronę tych drugich jest stymulowane przez:

  • czynnik wzrostowy granulocytów CSF-G
  • czynnik wzrostowy granulocytów i monocytów CSF-GM

Monocytopoeza[edytuj]

Stadia pośrednie[edytuj]

  1. STEM-CELL
  2. CFU-GM
  3. CFU-M
  4. Monoblast
  5. Promonocyt
  6. Monocyt
  7. Makrofag (ewentualne stadium występujące wyłącznie w tkankach)

Uwagi dodatkowe[edytuj]

Linia rozwojowa monocytów jest powiązana z linią rozwojową neutrofili. Obie linie rozdzielają się po stadium CSF-GM i jest to efekt ekspresji cząsteczki CD14, wyróżniającej przyszłą linię monocytów/makrofagów.

Czynniki stymulujące[edytuj]

  • czynnik wzrostowy granulocytów i makrofagów - CSF-GM
  • czynnik wzrostowy makrofagów - CSF-M
  • interleukina - IL-6

Limfocytopoeza[edytuj]

Stadia pośrednie[edytuj]

  1. STEM-CELL
  2. Macierzysta komórka limfopoezy CSF-L

W tym miejscu rozdzielają się linie rozwojowe dla poszczególnych typów limfocytów (B, T i NK)

Limfopoeza NK[edytuj]

Limfocyty NK powstają bezpośrednio z CSF-L.

Limfopoeza B[edytuj]

  1. CSF-L
  2. Limfoblast
  3. Duży limfocyt
  4. Limfocyt B
  5. Plazmocyt (stadium występujące wyłącznie w stanach zapalnych i jest istotnym elementem odpowiedzi humoralnej organizmu)

Limfopoeza T[edytuj]

  1. CSF-L
  2. Limfoblast
  3. Duży limfocyt
  4. Limfocyt T

Uwagi dodatkowe[edytuj]

Dojrzewanie limfocytów T występuje w grasicy.

Dojrzewanie limfocytów B występuje w węzłach chłonnych.

Limfocyty NK nie podlegają dojrzewaniu w tkankach obwodowych.

Czynniki różnicujące[edytuj]

Są to białka błonowe, będące markerami dla poszczególnych typów limfocytów.

Dla limfocytów T:

  • CD7
  • CD34
  • CD45

Dla limfocytów B:

  • CD10
  • CD34

Czasami występują jeszcze cząsteczki CD19, CD22, CD38 i CD40.

Dla limfocytów NK:

  • CD16
  • CD56

Zobacz też[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Mała Encyklopedia Medycyny. Wyd. piąte. T. II. Warszawa: PWN, 1989. ISBN 8301088354.
  • Cichocki T., Litwin J.A., Mirecka J., Histologia. Wyd. czwarte poprawione i uzupełnione. Kraków, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2009, ​ISBN 9788323327523
  • Traczyk W.Z., Fizjologia człowieka w zarysie. Wyd. ósme, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2005. ​ISBN 8320031613

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.