Liściouch przyjacielski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Liściouch przyjacielski
Phyllotis amicus[1]
Thomas, 1900
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ssaki
Podgromada żyworodne
Infragromada łożyskowce
Rząd gryzonie
Podrząd myszokształtne
Nadrodzina myszowe
Rodzina chomikowate
Podrodzina bawełniaki
Rodzaj liściouch
Gatunek liściouch przyjacielski
Synonimy
  • Phyllotis amicus maritimus Thomas, 1900
  • Phyllotis amicus montanus Thomas, 1900
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Liściouch przyjacielski[3] (Phyllotis amicus) – gatunek gryzonia z rodziny chomikowatych, występujący endemicznie w Peru[2][4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gryzoń ten został opisany naukowo w 1900 roku przez Oldfielda Thomasa[5]. Miejsce typowe to Tolón w regionie Cajamarca w Peru, na wysokości 100 m n.p.m.[5][4] Analizy filogenetyczne oparte o materiał genetyczny kodujący cytochrom b wskazują, że liściouch przyjacielski i liściouch pacyficzny (Phyllotis limatus) to gatunki siostrzane[4]. Opisywano trzy podgatunki, ale obecnie gatunek jest uznawany za monotypowy[6].

W wydanej w 2015 roku przez Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk publikacji „Polskie nazewnictwo ssaków świata” rodzajowi temu nadano nazwę liściouch, a gatunkowi – liściouch przyjacielski[3].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Nazwa rodzajowa: gr. φυλλον phullon „liść”; ους ous, ωτος ōtos „ucho”[7]. Epitet gatunkowy: łac. amicus „przyjazny, uprzejmy”[8].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Liściouch przyjacielski występuje wzdłuż wybrzeża i w niższych partiach stoków Andów w zachodnim Peru, od regionu Piura po region Arequipa, na wysokościach od 50 do 2100 m n.p.m. Zamieszkuje suche tereny piaszczyste i skaliste, rzadko pokryte roślinnością[2]. Informacje o jego występowaniu w Argentynie wynikają z błędnej identyfikacji – tamtejszy okaz został później rozpoznany jako ryżaczek czakoański (Oligoryzomys chacoensis)[4].

Wygląd[edytuj | edytuj kod]

Jest to niewielki ssak, o wielkości i wyglądzie pośrednim między liściouchem ekwadorskim (Phyllotis haggardi) a nadbrzeżnikiem pustynnym (Paralomys gerbillus). Ciało wraz z głową ma długość 82 mm, ogon – 105 mm; tylna stopa ma długość 23 mm, tak samo jak ucho. Jego futro jest miękkie i gładkie, włosy na grzbiecie mają 8–9 mm długości. Ma płowoszarą barwę, z dodatkiem czarnych włosów. Pyszczek i ciemię mają podobny kolor co grzbiet. Policzki, boki szyi i ciała są piaskowożółte, oddzielają ciemniejszy grzbiet od białego spodu ciała. Uszy są bardzo duże, rzadko owłosione, z zewnątrz szarobrązowe, od wewnątrz płowoszare. Ogon jest długi, wyraźnie owłosiony; z wierzchu jest brązowy, od spodu biały. Stopy i dłonie są z wierzchu białe. Czaszka gryzonia ma nietypowo duże puszki bębenkowe, większe niż u wyraźnie większego liścioucha ekwadorskiego[5].

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Liściouch przyjacielski prowadzi naziemny, nocny tryb życia. Może się rozmnażać przez cały rok. W niewoli samice rodziły od jednego do trzech młodych, po ciąży trwającej 24 dni[2]. Jest wszystkożerny, około połowy jego diety stanowią liście, ale zjada więcej owadów i mniej nasion niż większość innych liściouchów[6].

Populacja i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

Liściouch przyjacielski jest uznawany za gatunek pospolity, choć jego populacje są dość rozproszone. W Lomas de Lachay gęstość populacji oceniano na 0–12 osobników na hektar, wzrastała ona w porze deszczowej. Występuje w siedmiu obszarach chronionych. Nie są znane większe zagrożenia dla gatunku, chociaż na niektórych obszarach może mu zagrażać urbanizacja. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje go za gatunek najmniejszej troski, wskazując przy tym, że potrzebne są dalsze badania nad jego siedliskami i ekologią[2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Phyllotis amicus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c d e H. Zeballos, E. Vivar, Phyllotis amicus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2016, wersja 2018-2, DOI10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T17220A22341387.en [dostęp 2018-10-19] (ang.).
  3. a b Włodzimierz Cichocki, Agnieszka Ważna, Jan Cichocki, Ewa Rajska, Artur Jasiński, Wiesław Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii Polskiej Akademii Nauk, 2015, s. 253. ISBN 978-83-88147-15-9.
  4. a b c d Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) Phyllotis amicus. w: Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (ang.) [dostęp 2018-12-19]
  5. a b c Oldfield Thomas. XLVIII.—Descriptions of two new Murines from Peru and a new Hare from Venezuela. „The Annals and magazine of natural history; zoology, botany, and geology (series 7)”. 5, s. 355, 1900. DOI: 10.1080/00222930008678298 (ang.). 
  6. a b Genus Phyllotis Waterhouse, 1837. W: Mammals of South America. James L. Patton, Ulyses F.J. Pardiñas, Guillermo D’Elía (redaktorzy). T. 2: Rodents. University of Chicago Press, 2015, s. 538–539. ISBN 978-0-226-16960-6.
  7. T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 536, 1904 (ang.). 
  8. E.C. Jaeger: Source-book of biological names and terms. Springfield: Charles C. Thomas, 1944, s. 13. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]