Libelluloidea
| Libelluloidea[1] | |||
| Leach, 1815 | |||
_W_IMG_1681.jpg) Orthetrum sabina | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Gromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Nadrodzina |
Libelluloidea | ||
| Rodziny | |||
| |||
Libelluloidea – nadrodzina ważek różnoskrzydłych, na którą skład się 13 rodzin obejmujących prawie 1500 gatunków[2]. Takson opisany w 1815 roku przez Williama Elforda Leacha. Większość gatunków ważek należących do tej nadrodziny należy do rodzin Libellulidae i Corduliidae.
Charakterystyka
[edytuj | edytuj kod]Jaja składane są przez samice. Ich pokładełka nie są na tyle funkcjonalne jak te ważek równoskrzydłych lub żagnicowatych, w związku z czym nie mogą składać swoich jaj na materiale roślinnym – zamiast tego spuszczają swoje jaja na wodę lub pomiędzy rośliny rosnące na wodzie lub w jej pobliżu.
W porównaniu do nadrodziny Aeshnoidea, wśród gatunków ważek z nadrodziny Libelluloidea łatwiej jest zobaczyć samca chroniącego samicę składającą jaja.
Oczy ważek z nadrodziny Libelluloidea posiadają oczy złożone, a ich wzrok jest skierowany do przodu. Ich omatidium, skierowane również do przodu, znajduje się w dolnej części oczu. Górna część ich oczu jest z kolei bardziej zakrzywiona.
Systematyka
[edytuj | edytuj kod]Libelluloidea to najbogatsza w gatunki nadrodzina ważek[2][3]. Powiązania wewnątrzrodzinne w jej obrębie przez wiele lat pozostawały przedmiotem sporów[3]. Często w obrębie nadrodziny wyróżniano jedynie 4 rodziny: Macromiidae, Synthemistidae, Corduliidae (szklarkowate) i Libellulidae (ważkowate)[4]. W 2025 roku Goodman i inni, na podstawie kompleksowych badań molekularnych zestawionych z oceną cech morfologicznych, dokonali gruntownej rewizji rodzin Synthemistidae i Corduliidae, wydzielając trzy nowe rodziny oraz przywracając bądź nadając status rodziny sześciu wyróżnianym wcześniej taksonom[3]. Po tych zmianach taksonomicznych (zaakceptowanych przez autorów World Odonata List) w skład nadrodziny Libelluloidea wchodzą następujące rodziny[2][3]:
- Pseudocorduliidae Lohmann, 1996
- Gomphomacromiidae Tillyard & Fraser, 1940
- Synthemistidae Tillyard, 1911
- Austrocorduliidae Bechly, 1996
- Idomacromiidae Tillyard & Fraser, 1940
- Macromiidae Needham, 1903
- Idionychidae Tilllyard & Fraser, 1940
- Lauromacromiidae Goodman, Abbott, Bybee, Ehlert, Frandsen, Guralnick, Kalkman, Newton, Pinto & Ware, 2025
- Macromidiidae Goodman, Abbott, Bybee, Ehlert, Frandsen, Guralnick, Kalkman, Newton, Pinto & Ware, 2025
- Neophyidae Tillyard & Fraser, 1940
- Libellulidae Leach, 1815 (ważkowate)
- Aeschnosomatidae Goodman, Abbott, Bybee, Ehlert, Frandsen, Guralnick, Kalkman, Newton, Pinto & Ware, 2025
- Corduliidae Kirby, 1890 (szklarkowate)
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Libelluloidea, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ a b c Paulson, D., Schorr, M., Abbott, J., Bota-Sierra, C., Deliry, C., Dijkstra, K.-D. & Lozano, F. (koordynatorzy), World Odonata List [online], OdonataCentral, University of Alabama, 2026 [dostęp 2026-03-17] (ang.).
- ↑ a b c d Aaron Goodman i inni, Systematic and taxonomic revision of emerald and tigertail dragonflies (Anisoptera: Synthemistidae and Corduliidae), „Systematic Entomology”, 51 (1), e70000, 2026, DOI: 10.1111/syen.70000 (ang.).
- ↑ D. Paulson, M. Schorr & C. Deliry, World Odonata List, 4 grudnia 2022 [zarchiwizowane 2022-12-06] (ang.).
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Henrik Steinmann: World Catalogue of Odonata (Volume II Anisoptera). ISBN 3-11-014934-6
- Cedric Gillott: Entomology ISBN 0-306-44967-6