Maślak ziarnisty

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Maślak ziarnisty
Maślak ziarnisty: zdjęcie
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Gromada grzyby podstawkowe
Klasa pieczarniaki
Rząd borowikowce
Rodzina maślakowate
Rodzaj maślak
Gatunek maślak ziarnisty
Nazwa systematyczna
Suillus granulatus (L.) Roussel
F. Calvados: 34 (1796)
Maślak ziarnisty: drugie zdjęcie
2004-09-07 Suillus granulatus.jpg
Suillus granulatus 1.jpg

Maślak ziarnisty (Suillus granulatus (L.) Roussel) – gatunek grzybów z rodziny maślakowatych (Suillaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Suillus, Suillaceae, Boletales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1753 r. Karol Linneusz nadając mu nazwę Boletus granulatus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1796 r. Henri François Anne de Roussel, przenosząc go do rodzaju Suillus[1]. Ma ponad 40 synonimów łacińskich. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus granulatus (L.) Lam. 1783
  • Boletus circinans var. lactifluus (With.) Pers. 1801
  • Boletus granulatus L. 1753
  • Boletus granulatus var. lactifluus (With.) J. Blum 1965
  • Boletus lactifluus (With.) J. Blum 1969
  • Boletus lactifluus Sowerby 1809
  • Boletus lactifluus With., Arr. Brit. Pl. 1796
  • Ixocomus granulatus (L.) Quél. 1888
  • Leccinum lactifluum (With.) Gray 1821
  • Rostkovites granulatus (L.) P. Karst. 1881
  • Suillus lactifluus (With.) A.H. Sm. & Thiers 1968
  • Viscipellis granulata (Fr.) Quél.6 1886

Nazwę polską podał J. Jundziłł w 1830 r. Przez tegoż autora gatunek ten opisywany był też pod nazwami: huba mochowik, grzyb ziarnisty, mchownik, mochowik, sitnik[3].

Morfologia[edytuj]

Kapelusz

Początkowo brązowy lub rdzawoczerwony, nagi iśluzowaty, w dojrzałych okazach żółtoochrowy i suchy. Skórka gładka, naga i łatwo oddzielająca się od miąższu. Za młodu łukowaty z ostrym brzegiem, dojrzały poduchowaty, o średnicy 4-10 cm[4].

Rurki

Najpierw bladożółte, później ochrowe, wreszcie brążowożółte, przyrośnięte do trzonu. Pory jasnożółte, za młodu drobne, dojrzałe większe. Wydzielają białe kropelki mlecznego płynu, które po zaschnięciu pozostawiają na porach i szczycie trzonu brązowe ziarenka[4].

Trzon

Wysokość 4-8 cm, średnica 1-2 cm, cylindryczny, pełny, bez pierścienia. Powierzchnia bladożółta, w dojrzałych owocnikach przy podstawie brązowawa, u góry z brązowymi ziarenkami. Są to zaschnięte kropelki mlecznego płynu[4].

Miąższ

Białożółtawy, tylko u podstawy trzonu brązowawy. Smak łgodny, zapach przyjemny[5].

Wysyp zarodników

Żółtobrązowe. Zarodniki o średnicy 7-9 x 2,5-3,5 µm, gładkie, bladożółte[6].

Występowanie i siedlisko[edytuj]

Jest szeroko rozprzestrzeniony. Poza Antarktydą występuje na wszystkich kontynentach, a także na wielu wyspach[7]. W Polsce jest pospolity[5].

Owocniki wyrastają od maja do listopada, na ziemi, pod różnymi gatunkami dwuiglowych sosen (sosna zwyczajna, kosodrzewina, sosna czarna, itp.)[4]. Preferuje miejsca dobrze oświetlone, piaszczyste i trawiaste. Często spotykany jest na obrzeżu lasów[5].

Znaczenie[edytuj]

Grzyb mikoryzowy[3]. Smaczny grzyb jadalny. Można go przyrządzać bez ściągania skórki, jednakże bez niej potrawy są bardziej apetyczne, ponadto jej ściągnięcie ułatwia dobre oczyszczenie kapeluszy z ziemi, igliwia itp. W rzadkich przypadkach zdarzały się objawy nietolerancji niektórych ludzi na maślaki, objawiające się wymiotami i biegunką. Z tego powodu wskazane jest przed pierwszym spożyciem maślaków dokonać próby polegającej na spożyciu tylko niewielkiej ich ilości[5].

Gatunki podobne[edytuj]

  • maślak zwyczajny (Suillus luteus). Ma większe owocniki, pierścień na trzonie i żółtopomarańczowykapelusz. Rośnie pod modrzewiami[4]
  • maślak rdzawobrązowy (Suillus collinitus) rośnie również pod sosnami dwuigłowymi, ale tylko na wapieniach i u podstawy trzonu ma różowawą grzybnię. Jest rzadki[5]

Przypisy

  1. a b c Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-03-05].
  2. Species Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-15].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c d e Marek Snowarski: Grzyby. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2010. ISBN 978-83-7073-776-4.
  6. Mushroom Expert. [dostęp 2015-06-22].
  7. Discover Life (ang.). [dostęp 2015-12-05].