Mahatman

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mohandas Karamchand Gandhi – Mahatma Gandhi

Mahatma(n) (dewanagari महात्मा , transkrypcja mahātmā) – Wielki Duch, Wielka Jaźń, tytuł w sanskrycie. Używany jest w odniesieniu do wybitnych duchowych przywódców indyjskich, szczególnie jako postaci autorytetów moralnych[1].

Etymologia[edytuj]

Słowo mahatman jest połączeniem dwóch sanskryckich słów: maha (oznaczającego wielki) i Atman (oznaczającego duszę). Sumaryczne znaczenie to: posiadajacy wielkiego ducha, wielkoduszny, szlachetny, dostojny, wspaniały. Jego forma tematyczna (podstawowa dla słów sanskryckich, rdzeń) to mahatman, natomiast mahatma to wersja dla mianownika liczby pojedynczej[2].

Konstrukcje[edytuj]

Tytuł mahatma spotyka się też w wersji rozbudowanej o partykułę honoryfikatywną dźi do postaci mahatmadźi[3]. W takiej konstrukcji zazwyczaj opuszcza się imiona własne podmiotu. Zwrotem w takiej formie zwracano się np. do M.K. Gandhiego[4].

Wyzwolenie mahatmy[edytuj]

W hinduizmie istnieje przekonanie, iż człowiek będący mahatmą osiągnie wyzwolenie w momencie śmierci ciała fizycznego, następuje wtedy połączenie jego energii życiowej z Jaźnią[5]. Komentując rodzaje wyzwolenia Ramana Maharishi objaśnia, iż nie ma różnic w jakości doświadczenia tego, który odszedł do brahmaloki i tam osiągnął wyzwolenie, oraz mahatmy (wyzwolonego w chwili śmierci) i dźiwanmukty (wyzwolonego za życia)[6].

Przykłady użycia[edytuj]

  • Taki przydomek posiadał Mohandas Karamchand Gandhi. Jedna z pierwszych osób, która zaczęła go tak tytułować to Rabindranath Tagore (którego Gandhi jako pierwszy nazwał Gurudew)[7]. Z czasem Gandhi przyznał, że tytuł mahatmy wielokrotnie sprawiał mu głęboki ból i nigdy nie był dla niego przyjemny[8].
  • Mahatma Hans Raj – (1864-1938), działacz Arja Samadź[10].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Andrzej Ługowski: Mahatman. W: Tadeusz Herrmann, Joanna Jurewicz, Bogusław Jan Koc, Andrzej Ługowski: Mały słownik klasycznej myśli indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1992, s. 56. ISBN 83-900523-2-6.
  2. Andrzej Ługowski: Mahatman. W: Tadeusz Herrmann, Joanna Jurewicz, Bogusław Jan Koc, Andrzej Ługowski: Mały słownik klasycznej myśli indyjskiej. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper, 1992, s. 56. ISBN 83-900523-2-6.
  3. Tadeusz Margul: Indie na co dzień : z notatnika religioznawcy. Wyd. 1. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie, 1970, s. 102,104.
  4. II.4. Triumf i odwrót Gandhiego. W: Durga Das: Indie. Od Cruzona do Nehru i później. Wstęp Zakir Hussain. Wyd. 1. Warszawa: India EU Council, 2009, s. 109. ISBN 978-83-9289-490-2.
  5. 14:6. W: Sri Ramana Gita. The Teachings of Bhagavan Sri Ramana Maharshi. Wyd. 3. Tiruvannamalai: Sri Ramanasramam, 2006, s. 183-184. ISBN 81-88018-17-1.
  6. 14:5. W: Sri Ramana Gita. The Teachings of Bhagavan Sri Ramana Maharshi. Wyd. 3. Tiruvannamalai: Sri Ramanasramam, 2006, s. 182-183. ISBN 81-88018-17-1.
  7. 5.1. W: Barbara Grabowska, Bożena Śliwczyńska, Elżbieta Walter: Z dziejów teatru i dramatu bengalskiego. Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 1999, s. 93, seria: Teatr Orientu. ISBN 83-88238-19-1.
  8. Człowiek, który obudził śpiącego olbrzyma. W: Jerzy Chociłowski: Indyjska szarada. Wyd. 1. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1977, s. 143, seria: Z reporterskich wędrówek.
  9. J.E Llewellyn: Autobiografia pewnej ascetki. W: Praktyki religijne w Indiach. Donald S.Lopez Jr (red.). Wyd. 1. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie DIALOG, 2001, s. 557. ISBN 83-88238-68-X.
  10. Durga Das: Indie. Od Curzona do Nehru i później. Wstęp Zakir Hussain. Wyd. 1. Warszawa: India EU Council, 2009, s. 33. ISBN 978-83-9289-490-2.