Przejdź do zawartości

Melampsoridium betulinum

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Melampsoridium betulinum
Ilustracja
Uredinia pod mikroskopem
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

rdze

Rząd

rdzowce

Rodzina

rdzakowate

Rodzaj

Melampsoridium

Gatunek

Melampsoridium betulinum

Nazwa systematyczna
Melampsoridium betulinum (Pers.) Kleb.
Z. PflKrankh. PflSchutz 9: 21 (1899)
Uredinia na liściu brzozy

Melampsoridium betulinum (Pers.) Kleb. – gatunek grzybów z typu rdzowców (Pucciniales)[1]. Grzyb mikroskopijny pasożytujący na niektórych gatunkach drzew. Wywołuje u nich chorobę zwaną rdzą brzozy i modrzewia[2].

Systematyka i nazewnictwo

[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Pucciniastraceae, Pucciniales, Incertae sedis, Pucciniomycetes, Pucciniomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon nadając mu nazwę Uredo populina ß betulina. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu Heinrich Klebahn w 1874 r.[1]

Synonimy:

  • Lecythea betulina Plowr. 1889
  • Melampsora betulina (Pers.) Tul. 1854
  • Melampsoridium betulae Arthur
  • Uredo longicapsula var. betulina (Pers.) DC.1815
  • Uredo populina ß betulina Pers. 1801[3].

Cykl życiowy i morfologia

[edytuj | edytuj kod]

Jest to pasożyt dwudomowy i rdza pełnocyklowa, wytwarzająca wszystkie typowe dla rdzowców rodzaje zarodników. Na modrzewiach (Larix) powstają spermogonia i ecja (modrzew jest żywicielem ecjalnym), na brzozach (Betula) i olchach (Alnus) uredinia i telia (są to żywiciele telialni)[4].

Spermogonia na obydwu stronach liści, pod ich skórką, dość liczne, rozproszone, o średnicy 50–65 μm i wysokości 20–30 μm, stożkowe, spłaszczone, jasnożółte, Spermacja jajowate, o średnicy 1,5–2 μm[5].

Ecja na dolnej stronie liści, pojedynczo lub w podłużnych rzędach po jednej lub obu stronach nerwu. Mają szerokość 100–150 μm i długość 0,3–1 mm, wystają na 300–500 μm powyżej skórki. Ścianka owocnika wewnątrz czerwonawo-pomarańczowe, z czasem biaława, rozrywająca się na wierzchołku nieregularnym brzegiem. Zbudowane jest z romboidalnych komórek o rozmiarach 25-30 × 12–20 μm. Ich wewnętrzna ściana jest drobno brodawkowana, o grubości 2–3 μm, zewnętrzna o takiej samej grubości, gładka. Ecjospory 16-24 × 12–18 μm, kuliste lub elipsoidalne, o ścianie grubości 1–1,5 μm, drobno i gęsto brodawkowanej, z wyjątkiem małej gładkiej i nieco cieńszej powierzchni po jednej stronie[5].

Uredinia na dolnej stronie liści pod żółtymi plamami występującymi na górnej stronie liścia. Mają średnicę 0,1–0,5 mm, występują w rozproszeniu pod skórką rośliny. Perydia półkuliste, żółte, otwierające się na całej długości na wierzchołku. Zbudowane są z małych, wielokątnych komórek o rozmiarach 8–18 μm. Komórki na bokach perydiów są promieniowo wydłużone, komórki ostiolum jajowato-stożkowe i zwężające się w ostry wierzchołek. Urediniospory 22-38 × 9–15 μm, elipsoidalne lub maczugowate, o hialinowej ścianie grubości 1–1,5 μm, z odległymi kolcami, ale gładkie na wierzchołku[5].

Telia również na dolnej stronie liści, pod ich epidermą, rozproszone, często na całej powierzchni liścia, początkowo pomarańczowe, potem żółtobrązowe. Teliospory w warstwie podobnej do palisady. Mają rozmiary 30-52 × 8–16 μm, są pryzmatyczne, zaokrąglone na obu końcach. Ściana prawie bezbarwna, gładka, na bokach o grubości około 1 μm, na wierzchołku 2 μm[5].

Występowanie

[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i Środkowej, Europie, Azji, Australii i Nowej Zelandii[6]. W literaturze naukowej na terenie Polski podano dość liczne stanowiska (wszystkie na brzozach)[7].

Jego żywicielami ecjalnymi są: Larix decidua, Larix gmelinii, Larix kaempferi, Larix laricina, Larix potaninii, Larix sibirica[4].

Żywicielami telialnymi są: Alnus cordata, Alnus glutinosa, Alnus incana, Alnus pendula, Alnus viridis, Betula humilis, Betula nana, Betula occidentalis, Betula ovalifolia, Betula payrifera, Betula pendula, Betula pubescens var. glabrata i var. tortuosa, Betula pumila, Betula utilis[4].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c Index Fungorum [online] [dostęp 2018-03-29] (ang.).
  2. Karol Manka, Fitopatologia leśna, Warszawa: PWRiL, 2005, s. 306, ISBN 83-09-01793-6.
  3. Species Fungorum [online] [dostęp 2018-03-29] (ang.).
  4. a b c Plant parasites of Europe [online] [dostęp 2018-03-29] (ang.).
  5. a b c d Fungi of Great Britain and Ireland. ''Melampsoridium betulinum'' [online] [dostęp 2018-01-29].
  6. Discover Life Maps [online] [dostęp 2018-03-27].
  7. Wiesław Mułenko, Tomasz Majewski, Małgorzata Ruszkiewicz-Michalska, Wstępna lista grzybów mikroskopijnych Polski, Kraków: W. Szafer. Institute of Botany, PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-75-4.