Miejscowość

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Buntowo będące miejscowością o statusie wsi
Kraków będący miejscowością o statusie miasta

Miejscowość – każde skupisko ludności, niezależnie od liczby zabudowań i gęstości zabudowy i liczby ludności, odróżniające się od innych skupisk urzędową lub zwyczajową nazwą własną[1].

Miejscowości w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość to w Polsce w ujęciu ustawowym „jednostka osadnicza lub inny obszar zabudowany odróżniający się od innych miejscowości odrębną nazwą, a przy jednakowej nazwie, odmiennym określeniem ich rodzaju”[2]. Natomiast w celach statystycznych, przy ustalaniu wykazu nazw miejscowości oraz nazw ich części integralnych przyjęto, że terminem tym określa się każde skupisko ludności, niezależnie od liczby zabudowań i gęstości zabudowy i liczby ludności; przy czym miejscowość musi się odróżniać od innych skupisk (szczególnie sąsiednich) odrębną nazwą urzędową, a przy nazwie identycznej, odmiennym określeniem skupiska (np. wieś, kolonia, osada itp.)[3].

Ustawa wyróżnia miejscowości niezamieszkane, czyli takie w których nie przebywa stale lub nie jest zameldowana na pobyt stały co najmniej jedna osoba, oraz zamieszkane, czyli takie w których przebywa lub jest zameldowana na pobyt stały co najmniej jedna osoba[2], a także rodzaje miejscowości, które określają ich charakter ukształtowany w procesie rozwoju osadnictwa, w szczególności: miasto, osiedle, wieś, osada, kolonia, przysiółek i ich części (np. część miasta, część wsi)[2]. Uszczegółowienie rodzajów miejscowości zawiera schemat aplikacyjny zawarty w załączniku do rozporządzenia z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów, w którym wyróżniono następujące rodzaje miejscowości: leśniczówka (rodzaj osady leśnej), gajówka (rodzaj osady leśnej), kolonia, przysiółek, osiedle, osada młyńska, osada leśna, osada rybacka, osada kolejowa, osada po byłym PGR, osada, miasto, wieś, inny[4].

Zgodnie z rozporządzeniem z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części w Polsce istnieje 103225 nazwanych miejscowości pogrupowanych w 23 rodzaje[5]. Samodzielnych miejscowości (miast, wsi, kolonii, przysiółków, osiedli, osad, osad leśnych, schronisk turystycznych) jest 53464[6].

W 2015 było 103 086 miejscowości z czego 53 445 miejscowości podstawowych[7].

Rodzaj miejscowości Liczebność
2013
Liczebność
2015[7]
część kolonii 202 200
część miasta 6708 6710
część osady 10 10
część wsi 36349 36262
kolonia 2220 2203
kolonia kolonii 11 11
kolonia osady 6 6
kolonia wsi 979 974
miasto 908 915
osada 5136 5132
osada kolonii 1 0
osada leśna 1988 1966
osada leśna wsi 227 224
osada osady 2 3
osada wsi 524 520
osiedle 3 5
osiedle wsi 5 5
przysiółek 136 133
przysiółek kolonii 41 41
przysiółek osady 56 56
przysiółek wsi 4640 4619
schronisko turystyczne 22 22
wieś 43051 43069

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

W okresie międzywojennym kwestia ustalania rodzaju miejscowości nie była formalnie uregulowana, a w poszczególnych częściach kraju rodzaje miejscowości stosowane były zwyczajowo i niejednolicie[8].

W 1933 r. Skorowidz miejscowości RP, będący publikacją prywatną, podawał takie rodzaje miejscowości (wtedy charakter miejscowości), jak: borostwo, browar, cegielnia, cukrownia, domek łąkowy, domek przewozowy, domek szosowy, dwór, folwark, futor, gajówka, gorzelnia, klasztor, kolonia, kopalnia, koszary, latarnia morska, lecznica, letnisko, leśnictwo, leśniczówka, miasteczko, miasto, nadleśnictwo, obszar dworski, obóz warowny, okolica, osada, osada fabryczna, osada leśna, osada miejska, osada młyńska, osada pałacowa, osada wojskowa, osiedle, plebania, probostwo, przedmieście, przysiółek, przystanek kolejowy, pustkowie, smolarnia, stacja kolejowa, szpital epidemiczny, tartak, torfiarnia, twierdza, uzdrowisko, uroczysko, wieś, więzienie, zaścianek, zakład kąpielowy, zakład poprawczy, zakład wychowawczy[9].

Wydany w 1938 r. tom 1 urzędowego Wykazu miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej, obejmującego województwo wileńskie, uwzględniał rodzaje miejscowości takie jak: cegielnia, folwark (i część folwarku), futor, futory, gajówka, karczma, kolonia (i część kolonii), koszarka kolejowa, leśniczówka, letnisko, majątek (i część majątku), miasteczko, miasto (i część miasta), młyn, nadleśnictwo, okolica, osada (i część osady), osada fabryczna, osada leśna, osada młyńska, osada wojskowa, papiernia, parcele (i część parceli), plebania, przedmieście (i część przedmieścia), przystanek kolejowy, schronisko turystyczne, smolarnia, stacja kolejowa, tartak, terpentyniarnia, uroczysko, wieś (i część wsi), zaścianek (i część zaścianka)[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Runge, Jerzy Runge: Słownik pojęć z geografii społeczno-ekonomicznej. Videograf Edukacja, 2008, s. 200. ISBN 978-83-60763-48-3.
  2. a b c Art. 2 Ustawy z dnia 29 sierpnia 2003 r. o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych (Dz.U. z 2003 r. Nr 166, poz. 1612).
  3. „Wiadomości statystyczne”. 41 (7-12), s. 40, 1996. Polskie Wyd. Gospodarcze. ISSN 0043-518X. 
  4. Rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz.U. z 2012 r. poz. 125).
  5. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
  6. Nieco inne dane podawał wcześniejszy (kwietniowy) projekt rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części w Polsce: ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ADMINISTRACJI I CYFRYZACJI1 z dnia 13.04.2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części – PROJEKT. , 2012-04-13. Minister Administracji i Cyfryzacji. 
  7. a b Urzędowe nazwy miejscowości (2012, 2015). [dostęp 2017-10-07].
  8. a b Wykaz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej. Tom 1. Województwo wileńskie. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 1938, s. 81.
  9. Tadeusz Bystrzycki (oprac.): Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych. Przemyśl – Warszawa: Wydawnictwo Książnicy Naukowej, 1933?, s. 1834.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]