Mklik mączny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Mklik mączny
Ephestia kuehniella
Zeller, 1879
Mklik mączny
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ stawonogi
Gromada owady
Podgromada uskrzydlone
Rząd motyle
Nadrodzina Pyraloidea
Rodzina omacnicowate
Podrodzina Phycitinae
Plemię Phycitini
Rodzaj Ephestia
Gatunek mklik mączny

Mklik mączny (Ephestia kuehniella) – gatunek motyli z rodziny omacnicowatych. Przypomina wyglądem mola mieszkającego w szafach, szkodnik magazynów zbożowych i spożywczych oraz szafek kuchennych.

Ten niewielki motyl potrafi poczynić znaczne szkody

Osiąga 2,5 cm rozpiętości skrzydeł. Ma białawe skrzydła z ciemnym deseniem, tylna para skrzydeł jest szarawa.

Rozmnażanie[edytuj]

Samice mklika mącznego są gotowe do składania jaj niemal zaraz po przekształceniu się w imago[1]. Po przeobrażeniu następuje okres intensywnego dojrzewania, w trakcie którego syntetyzowane są feromony. Do drugiego dnia po przekształceniu hormony są wysoce skoncentrowane oraz zachodzi owulacja. Wtedy dla większości samic zaczyna się dobieranie w pary[2]. Formy dorosłe zaczynają odżywiać się zanim złożą jaja[1].

O gotowości do rozrodu samic z rodziny Pyralidae świadczy „wzywająca” pozycja, która polega wystawieniu tułowia pomiędzy skrzydłami, eksponując gruczoł wydzielający feromony [3]. Samce zbliżają się do samic z rozłożonymi skrzydłami, 79% zbliżających robi to od tyłu. Pozycjonują się równolegle do samicy, kierując się w tę samą stronę. Po zbliżeniu się do samicy unoszą odwłok ponad głowę, wydłużając walwy.  W trakcie kopulacji samice pozostają w tej samej pozycji- z uniesioną częścią brzuszną, ale już z ukrytym gruczołem [4].  Kojarzenie się w pary trwa zazwyczaj od 4 do 5 godzin po zmierzchu [5].

Około 75%  jaj jest składanych do 48 godzin, w temperaturze 20-23°C [6]. Stan zdrowia i stan psychologiczny osobników oraz warunki w jakich doszło do godów wpływają na liczbę potomstwa. Samce wystawione na ciągłe działanie światła maja dużo niższe możliwości reprodukcyjne niż te przebywające pod zmieniającym się oświetleniem [7]. Liczba potomstwa sięga od 50 do 500[8].

Jaja składane są w odstępach lub blisko siebie. Przylegają do podłoża ponieważ pokryte są wydzieliną z gruczołu szyjnego. Wysoka odporność jaj na czynniki abiotyczne przyczynia się do możliwości adaptacyjnych tego gatunku[9].

Rozwój zarodkowy trwa 8 dni przy stałej temperaturze 20°C. Próg ciepła dla początkowych stadiów rozwoju sięga od 8°C (przy 16 godzinach światła i 8 godzinach ciemności) do 35°C (przy wilgotności 95%) [10]

Larwa w pierwszym stadium rozwoju wykazuje negatywną fototaksję, izolując się od światła nawet zanim rozpocznie karmienie. Zbiera mąkę i semolinę, z których buduje oprzęd. Takie zachowanie trwa przez 4 etapy rozwojowe larwy, w trakcie których część okrywająca jest powiększana i wzbogacana różnymi spożywczymi i niespożywczymi elementami.[11].

Na czwartym etapie gąsienica dokonuje pomiarów przestrzeni poprzez kołysanie i rozciąganie części tułowiowej. To zachowanie jest szczególnie uwidocznione w trakcie piątego etapu larwalnego: dokonywanie pomiarów otoczenia zostaje zaakcentowane, kiedy larwa zaprzestaje karmienia i rozpoczyna tworzenie pierwszego kokonu poczwarki. Te pomiary umożliwiają ustalenie ilości przestrzeni ponad kokonem- pozwoli to imago na rozwinięcie skrzydeł krótko po opuszczeniu drugiego kokonu poczwarki [11].

Czas trwania rozwoju zależy od warunków środowiska i dostępnego pokarmu, na przykład przy temperaturze 20°C i karmieniu wyłącznie semoliną cały proces- od złożenia jaj do przeobrażenia w postać dorosłą zajmie 60 dni .[12].

Znaczenie dla gospodarki[edytuj]

Gąsienice Ephestia kuehniella niszczą magazynowy suchy pokarm (mąkę, kaszę, płatki, ziarna zbóż, orzechy, migdały, pieczywo), który wykorzystują do wytworzenia oprzędu. Wraz z postępem w zwalczaniu szkodników ich rola zaczyna maleć[13]. Larwy sprawnie poruszają się po płaskich powierzchniach takich jak pionowe ściany czy sufity. Objawem występowania w żywności larw mklika jest charakterystyczne rozdrobnienie (będące zapewne efektem przeżucia tegoż przez larwy i wydalenia), a także przyklejanie się tych resztek do ścianek opakowań, jak do nitek sieci pajęczej. Jeśli zauważymy, że na wewnętrznych ściankach papierowej torby z mąką zwisają pojedyncze ziarenka mąki, jak na nitce, pozbądźmy się tego opakowania i dokładnie przejrzyjmy zawartość całej szafki. Wytępienie tych szkodników oznacza pozbycie się wszelkiej zainfekowanej żywności, nawet jeśli skończyłoby się to całkowitym opróżnieniem spiżarni.

Znaczenie w ochronie środowiska[edytuj]

Mklik mączny stanowi pożywienie dla Blattisocius tarsalis, niektórych owadów, ptaków i nietoperzy. W jajach żyje pasożytniczy gatunek Trichogramma[14][15].

Występowanie[edytuj]

Mklik mączny jest obecnie gatunkiem kosmopolitycznym. Nie dotarł lub nie utrzymał się tylko w Afryce, z wyjątkiem wąskiego pasa północnego i cypla południowego. Występuje w młynach, przechowalniach, piekarniach, a nawet mieszkaniach[13].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b M.J.M. Norris M.J.M., Contribution towards the study of insects fertility – I. The structure and operation of the reproductive organs of the genera Ephestia and Plodia (Lepidoptera, Psycitidae). Proceedings of the Zoological socjety of London (p. 595-611), 1932.
  2. I.I. Calvert I.I., S.A.S. Colbert S.A.S., Reproductive maturation of pheromone release in the flour moth Anagasta kuehniella (Zeller). Journal of Ettomology Series A-Physiology& Bahaviour 47: 52-58, 1973.
  3. TraynierT. R.M. TraynierT., WrightW. R.H. WrightW., Behaviour of male Mediterranean flour moth, Ephiesta kuehniella, following attraction to a source of female sex pheromne. Enthologia Experimentalis Et Applicata 15: 509-516., 1972.
  4. PhelanP. P.L. PhelanP., BakerB. T.C. BakerB., Comparative-study of courtship in 12 phycitine moths (Lepidoptera, Pyralidae). Journal of Insect Behavior 3: 303-326., 1990.
  5. DaumalD. J. DaumalD., Contribution à l'étude de la biologie d'Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae - Phycitinae). Application aux élevages intensifs. [Contribution to the study of the biology of Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae - Phycitinae). Application to intensive production.]. PhD Dissertation. Aix-Marseille, France: St Jérôme University., 1987.
  6. AndersonA. P. AndersonA., LöfqvistL. J. LöfqvistL., Asymmetric oviposition behaviour and the influence of larval competition in the two pyralid moths Ephestia kuehniella and Plodia interpunctella. Oikos 76(1): 47-56., 1996.
  7. RiemannR. J.G. RiemannR., RuudR. R.L. RuudR., Mediterranean flour moth: effects of continuous light on the reproductive capacity. Annals of the Entomological Society of America 67(6): 857-860, 1974.
  8. RichardsR. O.W. RichardsR., ThomsonT. W.S. ThomsonT., A contribution to the study of the genera Ephestia, GN. (including Strymax, Dyar) and Plodia, GN. (Lepidoptera, Phycitidae), with notes on parasites of the larvae. Transactions of the Royal Entomological Society 80: 169-250., 1932.
  9. DaumalD. J. DaumalD., JourdheuilJ. P. JourdheuilJ., Tomassone, Variabilité des effets létaux des basses températures en fonction du développement embryonnaire auxquelles elles sont appliquées chez la pyrale de la farine (Anagasta kuehniella Zell., Lepid., Pyralidae). [Variation in the lethal effects of low temperatures as a function of the embryonic development to which they are applied in the flour pyralid (Anagasta kuehniella Zell., Lepidoptera: Pyralidae).]. Annales de Zoologie Ecologie Animale 6: 229-243., 1974.
  10. HawlitzkyH. N. HawlitzkyH., Mode of penetration of an egg-larval parasite Phanerotoma flavitestacea Fish. (Hym.:Braconidae) into the eggs of its host, Anagasta kuehniella Zell. (Lep.:Pyralidae). Entomophaga 17(4): 375-389., 1972.
  11. a b DaumalD. J. DaumalD., MarconiM. D. MarconiM., ChassainCh. C. ChassainCh., Contribution à l'étude de la biologie d'Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae - Phycitinae). Application aux élevages intensifs. [Contribution to the study of the biology of Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae - Phycitinae). Application to intensive production.]. PhD Dissertation. Aix-Marseille, France: St Jérôme University.,Small-scale automated rearing of Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera- Pyralidae). Bulletin de la Societe Linneenne de Lyon 54(1): 7-12., 1987.
  12. CoxC. P.D. CoxC., MfonM. M. MfonM., ParkinP. S. ParkinP., SeamanS. J.E. SeamanS. i inni, Diapause in a Glasgow strain of the flour moth, Ephestia kuehniella. Physiological Entomology 6(4): 349-356., 1981.
  13. a b SandnerS. H. SandnerS., Owady, 1989.
  14. O. W. Richards W. S.O. W. R. W. S. Thomson O. W. Richards W. S.O. W. R. W. S., A contribution to the study of the genera Ephestia, GN. (including Strymax, Dyar) and Plodia, GN. (Lepidoptera, Phycitidae), with notes on parasites of the larvae, 1932.
  15. G. Gordh H.G. G. H. Hartman G. Gordh H.G. G. H., Hymenopterous parasites of stored-food insect pests. Ecology and management of food-industry pests (p. 217-227), 1991.