Muzeum Zagłębia w Będzinie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek w Będzinie
Pałac Mieroszewskich

Muzeum Zagłębia w Będzinie udostępnia zwiedzającym dobra kultury i materiały dokumentujące z zakresu historii regionu. Mieści się w dwóch obiektach: zamku przy ul. Zamkowej i pałacu przy ulicy Świerczewskiego. Ponadto obiektami muzeum są: Podziemia Będzińskie, dawny żydowski Dom Modlitwy "Mizrachi", przy ul. Potockiego 3, Mury Miejskie oraz Wzgórze Zamkowe. Placówka funkcjonuje na podstawie statutu uchwalonego przez Radę Miasta w Będzinie i zatwierdzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W obiektach muzeum działają również: Fundacja im. Jana Dormana, Polskie Towarzystwo Numizmatyczne – Oddział Zagłębiowski, Związek Kombatantów RP i b. Więźniów Politycznych, Karczma i I Chorągiew Czarnego Rycerza Kasztelanii Będzińskiej[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Muzeum Zagłębia w Będzinie zostało utworzone w 1956 roku z inicjatywy Towarzystwa Opieki nad Górą Zamkową, Towarzystwa Muzeum Zagłębia Dąbrowskiego w Będzinie i Miejskiego Społecznego Komitetu Odbudowy Zamku. Otwarcie placówki nastąpiło z okazji 600. rocznicy uzyskania praw miejskich przez Będzin. W latach 1945 – 1983 muzeum mieściło się tylko w zamku i była to pierwsza placówka muzealna na terenie Zagłębia Dąbrowskiego[2] . W 1983 otwarto drugą placówkę w XVIII wiecznym zespole pałacowo-parkowym rodziny Mieroszewskich w Będzinie – Gzichowie. Obecnym dyrektorem placówki jest Wioletta Mikuła.

Zadania[edytuj | edytuj kod]

Do podstawowych zadań Muzeum Zagłębia należy[3]:

Warsztaty rzemiosła, wyrób krajki
  • gromadzenie dóbr kultury i materiałów dokumentujących w zakresie historii regionu drogą zakupów, przydziałów, zapisów, darowizn, przyjmowania depozytów oraz poszukiwania ich w wyniku badań terenowych
  • prowadzenie ewidencji naukowej, inwentaryzacji oraz klasyfikacji zbiorów,
  • przechowywanie zbiorów w warunkach zapewniających im bezpieczeństwo i dostępność dla badań naukowych
  • zabezpieczanie i konserwację zbiorów.
  • organizację i prowadzenie badań naukowych w zakresie dyscyplin w nim reprezentowanych,
  • organizację wystaw stałych, czasowych i objazdowych
  • prowadzenie działalności edukacyjnej
  • udostępnianie zbiorów dla celów naukowych, edukacyjnych i ekspozycyjnych
  • opracowywanie i publikację inwentarzy, katalogów, przewodników po wystawach oraz wszelkich innych wydawnictw naukowych i popularnonaukowych,
  • prowadzenie biblioteki w zakresie dyscyplin reprezentowanych w Muzeum oraz dyscyplin pomocniczych, udostępnianie zbiorów bibliotecznych pracownikom nauki, młodzieży uczącej się i nauczycielom
  • szkolenie własnych pracowników
  • współpracę merytoryczną i szkoleniową z innymi muzeami,
  • współpracę z osobami i organizacjami społecznymi, których cele i zadania zbliżone są ze statutowymi zadaniami Muzeum
  • organizowanie innych form działalności kulturalnej, takich jak: koncerty, spektakle teatralne, konkursy, szkolenia, sesje, spotkania autorskie oraz inne przedsięwzięcia (w tym plenerowe) promujące zespół pałacowo-parkowy, zamek i ich zbiory.

Działy w muzeum[edytuj | edytuj kod]

W skład struktury organizacyjnej muzeum wchodzą następujące działy[3]:

Grób szkieletowy w Muzeum Zagłębia
  • historii
  • archeologii
  • etnografii
  • broni i uzbrojenia
  • upowszechniania
  • plastyczno – techniczny
  • finansowo – administracyjny
  • biblioteka

Wystawy w zamku[edytuj | edytuj kod]

Uzbrojenie ochronne na wystawie: "Dawna broń"

Wystawa: Dawna broń

Ekspozycja stała, która zajmuje pomieszczenia na I i II piętrze pałacu. W obu salach zamkowych zaprezentowano kolekcję przedstawiającą rozwój broni i uzbrojenia od XVI do początków XX wieku. Zebrano na niej wiele egzemplarzy broni białej: siecznej i drzewcowej, broń palną, miotającą i elementy uzbrojenia ochronnego. Kolekcja zawiera europejską broń regulaminową, galanteryjną, myśliwską i sportową, ozdobioną masą perłową, hebanem i kością.

Na pierwszym piętrze prezentowana jest broń palna, wraz z akcesoriami strzeleckimi oraz broń artyleryjska. W zbiorach przeważa zbiór zachodnioeuropejskiej broni palnej m.in. broń lontowa, skałkowa i kapiszonowa Ekspozycja zawiera również broń myśliwską. W sali na drugim piętrze wystawiono broń białą i uzbrojenie ochronne, m.in. zbroje, hełmy, przyłbice, szturmaki, szyszaki i moriony oraz fragmenty zbroi płytowych: napierśniki, rękawice, naręczaki i naramienniki.

Nagrobek rabina na wystawie: "Dzieje Będzina"

Wystawa: Dzieje Będzina

W sali na parterze zamku zgromadzono zostały eksponaty dotyczące historii Będzina od początków jego istnienia do XX wieku. Są to m.in. dokumenty będzińskich cechów i średniowieczny pergamin z zapisem hymnu ku czci św. Katarzyny, patronki cechu. Kolejną grupę stanowią zebrane mapy, plany, pamiątki i zdjęcia dokumentujące Będzin i życie jego mieszkańców sprzed lat. Na wystawie zebrano również kamienie i płaskorzeźby związane z najważniejszymi wydarzeniami w historii miasta.

Wystawa: "Początki Będzina" w Muzeum Zagłębia

Wystawa czasowa: Początki Będzina

Od 18 czerwca 2008 do końca roku 2008 na ostatnim piętrze zamku można obejrzeć wystawę planszową z informacjami na temat osadnictwa na Górze Zamkowej oraz historii Będzina. Wystawa została przygotowana przez Dział Archeologii i Dział Historii Muzeum Zagłębia, a jej autorami są: Aleksandra Rogaczewska i Jarosław Krajniewski, opracowanie graficzne plansz – Bartosz Gawlik.

Pierwszą archeologiczną część wystawy przedstawiono na 7 planszach:

  • osada ludności kultury łużyckiej ze schyłku epoki brązu i początków żelaza.
  • gród z okresu plemiennego – usytuowanie, stosunki administracyjne, obronność.
  • kontakty handlowe grodu plemiennego.
  • system obronny grodu piastowskiego.
  • wytwórczość rzemieślnicza w grodzie.
  • działalność gospodarcza na terenie refugium.
  • cmentarz w obrządku chrześcijańskim.
Wystawa: "Początki Będzina" w Muzeum Zagłębia

Drugą historyczną część ekspozycji zaprezentowano na 8 planszach:

  • lokacja miasta
  • zamek górny
  • zamek dolny
  • miasto
  • kościół
  • przywileje i dokumenty
  • mieszkańcy
  • herb, pieczęcie

Wystawy w pałacu Mieroszewskich[edytuj | edytuj kod]

Wnętrze salonu na wystawie w pałacu Mieroszewskich

Wnętrza stylowe XVIII – XIX wieku

Na I piętrze budynku wyeksponowano dawne reprezentacyjne umeblowanie pałacu m.in. sekretery, komody i fotele. Wewnątrz salonów zgromadzono kominki, rzeźby, stylowe tkaniny, wyroby ze srebra, porcelany i cyny zebrane z okolicznych kamienic mieszczańskich (z XVIII do początków XX wieku). Na ścianach umieszczono obrazy malarzy z Będzina i Zagłębia Dąbrowskiego. W czterech salonach : " Wodzów Antycznych", "Myśliwskim", "Medalionów Portretowych" i "Turniejowym", można obejrzeć zachowane polichromie z II poł. XVIII wieku przedstawiające m.in.: Scypiona Afrykańskiego, Pompejusza, Hanibala i Fabiusza Kunktatora.

Dowód osobisty Jana Świderskiego wydany przez Akademię Sztuk Pięknych w Krakowie

Kolekcja malarza i grafika – Samuela Cyglera

W jednej z sal muzeum zgromadzono prace będzińskiego artysty Samuela Cyglera m.in. obrazy olejne i akwarele. W swym dorobku opierał się głównie na postimpresjonizmie i kubizmie. Głównym tematem w jego twórczości są widoki miasteczek. Kolekcja muzeum zawiera kilkadziesiąt prac Cyglera. W sali poświęconej artyście możemy obejrzeć m.in. "Jatki w Kazimierzu", "Uliczka w Kazimierzu" i "Widok na farę".

Sala im. prof. Jana Świderskiego

W sali zgromadzono obrazy, zdjęcia, kopie dokumentów i pamiątki po zmarłym Janie Świderskim. Inauguracja pierwszej ekspozycji miała miejsce 2 czerwca 2006 roku. Uroczystego otwarcia wystawy dokonali: żona artysty Janina Kraupe-Świderska, senator RP Zbigniew Szaleniec, poseł Na Sejm RP Grzegorz Dolniak, prezydent Będzina Radosław Baran, Przewodniczący Rady Miasta Sławomir Brodziński i dyrektor będzińskiego muzeum Anna Smogór.

Kuchnia w izbie zagłębiowskiej.

Izba zagłębiowska

Na wystawie etnograficznej zrekonstruowano wnętrze i wyposażenie zagrody chłopskiej tzw. chaty jednoizbowej z Zagłębia Dąbrowskiego z początków XX wieku. Chałupa składa się z izby i sieni. W sieni wydzielona jest także obórka dla bydła. Wewnątrz chaty zgromadzono sprzęt gospodarstwa domowego m.in. naczynia i meble. W sieni i pomieszczeniu dla bydła można obejrzeć narzędzia rolnicze i sprzęty używane dawniej w gospodarstwie.

Wnętrze chaty łużyckiej

W łużyckiej osadzie i średniowiecznym grodzie. Archeologia terenów dzisiejszego Będzina

W salach na parterze pałacu zrekonstruowano wnętrze chaty łużyckiej wykonanej w konstrukcji sumikowo – łątkowej. Wewnątrz znajduje się palenisko i podstawowe, proste wyposażenie. Obok chaty można również obejrzeć odtworzony grób szkieletowy i pochówek popielnicowy.

W drugiej części wystawy zebrano szereg przedmiotów z okresu wczesnego średniowiecza związanych z codziennym życiem mieszkańców grodu. Z posiadanych zbiorów zrekonstruowano: kuźnię, plac budowy, warsztat szewski i garbarski. Na wystawie zaprezentowano również biżuterię wykonywaną z najrozmaitszych surowców, pochodzącą z odkrytego na wzgórzu zamkowym cmentarzyska.

Wystawa: "Od pantalonów do stringów"

Wystawa czasowa: Od pantalonów do stringów

Na wystawie czasowej trwającej do 10 września 2008 zgromadzono bieliznę damską i męską z ostatnich 100 lat m.in. majtki, gorsety, halki, koszule nocne, szlafroki i garderobę nocną. Ekspozycja pozwala zaobserwować zmiany jakie dokonały się w modzie bieliźnianej w tym czasie. Autorką wystawy jest Aleksandra Trella kierownik Działu Odzieży z Centralnego Muzeum Włókiennictwa. Kolekcja bielizny pochodzi z Centralnego Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.

Wystawa czasowa: Onegdaj w Będzinie

W związku z 650-leciem nadania praw miejskich miastu Będzin Muzeum Zagłębia w czasie od 6 maja 2008 do 21 września 2008 zorganizowało wystawę pt. "Onegdaj w Będzinie", składającą się z 3 części. Pierwsza część ekspozycji zawiera 20 fotografii Bronisława Arciszewskiego, który na początku XX wieku prowadził atelier w Będzinie. Na drugiej części wystawy wyeksponowano m.in. kasety na negatywy, szklane klisze i pudełka po negatywach i studio fotograficzne wraz z wyposażeniem. Na ostatniej części wystawy zaprezentowano wnętrze mieszkalne z okresu międzywojennego i wiele przedmiotów używanych w tym czasie w gospodarstwie domowym tj. maszyna do szycia, wózek dziecięcy czy gramofon. Pomysłodawczynią wystawy, oraz autorem scenariusza ekspozycji jest etnograf Muzeum Zagłębia – Dobrawa Skonieczna-Gawlik. Aranżację plastyczną wykonał Bartosz Gawlik.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. www.bedzin.bip.info.pl: Muzeum Zagłębia w Będzinie (pol.). [dostęp 8 września 2008].
  2. Muzeum Zagłębia w Będzinie: Muzeum Zagłębia w Będzinie (pol.). [dostęp 8 września 2008].
  3. a b www.bedzin.bip.info.pl: STATUT MUZEUM ZAGŁĘBIA W BĘDZINIE (pol.). [dostęp 3 września 2008].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]