Nadmanganiany

Jon nadmanganowy
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
addyt.	tetraoksydomanganian(1−)
	Inne nazwy i oznaczenia
półsyst.	nadmanganian
Stocka	manganian(VII)
	Ogólne informacje
Wzór chemiczny	MnO4−
Masa molowa	118,93 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	14333-13-2
PubChem	24401
SMILES
	[O-][Mn](=O)(=O)=O
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Hasło w Wikisłowniku

Nadmanganiany, nazwa Stocka: manganiany(VII) – związki nieorganiczne, sole nietrwałego kwasu nadmanganowego (HMnO₄), występującego wyłącznie w roztworach wodnych. Mają postać fioletowych kryształów, które rozpuszczają się w wodzie^[2].

Otrzymywanie

Wodny roztwór kwasu nadmanganowego można otrzymać poprzez stechiometryczny dodatek kwasu siarkowego do roztworu nadmanganianu baru(inne języki)^[2]:

Ba(MnO₄)₂ + H₂SO₄ → BaSO₄ + 2HMnO₄

Inną metodą jest utlenienie związków manganu na II stopniu utlenienia silnymi utleniaczami, takimi jak PbO₂^[3]^[4]:

2MnSO₄ + 5PbO₂ + 3H₂SO₄ → 2HMnO₄ + 5PbSO₄ + 2H₂O

Manganiany(VI)(inne języki), takie jak K₂MnO₄, są stabilne wyłącznie w roztworach silnie zasadowych (pH powyżej 13), w bardziej kwasowych roztworach dysproporcjonują do jonu nadmanganianowy i MnO₂^[5]^[4]:

3MnO₄²⁻ + 4H⁺ → 2MnO₄²⁻ + MnO₂↓ + 2H₂O

Właściwości

Roztwory nadmanganianów posiadają intensywną, różowofioletową barwę, związaną z przejściem typu charge transfer w jonie MnO₄⁻. W roztworach kwaśnych redukują się do soli manganowych(II), zawierających jon Mn²⁺^[2]:

MnO₄⁻ + 8H⁺ + 5e⁻ → Mn²⁺ + 4H₂O

Roztwory Mn²⁺ są bezbarwne. Fakt ten wykorzystywany jest w manganometrii, za pomocą której można miareczkować szereg substancji utlenianych w środowiskach kwasowych^[2].

W roztworach obojętnych lub słabo zasadowych redukują się do tlenku manganu(IV)^[2]:

MnO₄⁻ + 2H₂O + 3e⁻ → MnO₂ + 4OH⁻

a w roztworach zasadowych do manganianów(VI)^[2]:

MnO₄⁻ + e⁻ → MnO₄²⁻

Zastosowanie

Stosowane jako utleniacze^[5]^[4]^[2], środki dezynfekujące^[4] i antyseptyczne^[6], w obróbce metali^[4]. Były wykorzystywane jako składniki paliw rakietowych przez Luftwaffe (mieszanina nadmanganianu wapnia z nadtlenkiem wodoru)^[7]:

Ca(MnO₄)₂ + 5H₂O₂ → Ca(OH)₂ + 2MnO + 4H₂O + 5O₂

Związki

nadmanganian amonu, NH₄MnO₄
nadmanganian potasu, KMnO₄
nadmanganian wapnia, Ca(MnO₄)₂

Zobacz też

Przypisy

1 2 Table IX Names of homoatomic, binary and certain other simple molecules, ions, compounds, radicals and substituent groups, [w:] Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G., TureT. Damhus TureT., Richard M.R.M. Hartshorn Richard M.R.M., Alan T.A.T. Hutton Alan T.A.T., Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 313, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Manganowce, [w:] AdamA. Bielański AdamA., Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 6, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 940–941, ISBN 978-83-01-16282-5, OCLC 867940592 .
↑ John HenryJ.H. Reedy John HenryJ.H., Industrial General Chemistry, 1929, s. 115 [dostęp 2024-11-07] (ang.).
1 2 3 4 5 Manganowce, [w:] John DavidJ.D. Lee John DavidJ.D., Zwięzła chemia nieorganiczna, wyd. 4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 346–347, ISBN 83-01-12352-4 .
1 2 Advanced Inorganic Chemistry, F. AlbertF.A. Cotton (red.) i inni, wyd. 6, New York–Weinheim: Wiley, 1999, s. 770, ISBN 978-0-471-19957-1 .
↑ WHO Model Prescribing Information: Drugs Used in Skin Diseases: Antiseptic agents: Potassium permanganate [online] [zarchiwizowane z adresu 2009-07-06] .
↑ Michel VanM.V. Pelt Michel VanM.V., Rocketing into the Future: The History and Technology of Rocket Planes, New York: Springer, Praxis Publishing, 2012, s. 60, ISBN 978-1-4614-3200-5 (ang.).

[RB-1] 1 2 Table IX Names of homoatomic, binary and certain other simple molecules, ions, compounds, radicals and substituent groups, [w:] Neil G.N.G. Connelly Neil G.N.G., TureT. Damhus TureT., Richard M.R.M. Hartshorn Richard M.R.M., Alan T.A.T. Hutton Alan T.A.T., Nomenclature of Inorganic Chemistry. IUPAC Recommendations 2005 (Red Book), International Union of Pure and Applied Chemistry, RSC Publishing, 2005, s. 313, ISBN 978-0-85404-438-2 (ang.).

[Bielański-2] 1 2 3 4 5 6 7 Manganowce, [w:] AdamA. Bielański AdamA., Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 6, t. 2, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 940–941, ISBN 978-83-01-16282-5, OCLC 867940592 .

[John_Henry_Reedy1929-s115-3] John HenryJ.H. Reedy John HenryJ.H., Industrial General Chemistry, 1929, s. 115 [dostęp 2024-11-07] (ang.).

[Lee-4] 1 2 3 4 5 Manganowce, [w:] John DavidJ.D. Lee John DavidJ.D., Zwięzła chemia nieorganiczna, wyd. 4, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997, s. 346–347, ISBN 83-01-12352-4 .

[Advanced_inorganic_chemistry-s770-5] 1 2 Advanced Inorganic Chemistry, F. AlbertF.A. Cotton (red.) i inni, wyd. 6, New York–Weinheim: Wiley, 1999, s. 770, ISBN 978-0-471-19957-1 .

[WHO_Model_Prescribing_Information-6] WHO Model Prescribing Information: Drugs Used in Skin Diseases: Antiseptic agents: Potassium permanganate [online] [zarchiwizowane z adresu 2009-07-06] .

[Michel_Van_Pelt2012-s60-7] Michel VanM.V. Pelt Michel VanM.V., Rocketing into the Future: The History and Technology of Rocket Planes, New York: Springer, Praxis Publishing, 2012, s. 60, ISBN 978-1-4614-3200-5 (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]