Njaja i wajsieszika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Njaja i wajsieszika (sanskryt: nyāya-vaiśeşika) – dwa systemy ortodoksyjnej filozofii indyjskiej, które później stopiły się w jeden system.

Njaja zajmowała się logiką i teorią wnioskowania, natomiast wajsieszika była atomistycznym systemem filozofii przyrody. Njaja i wajsieszika operowały siedmioma kategoriami rzeczywistości: substancją, jakością, czynnością, relacją całości, szczególnością, zawieraniem się (w konieczny sposób) oraz niebytem. Filozofia przyrody głosiła, że wszystkie rzeczy materialne składają się z niezniszczalnych atomów. Kiedy kończy się epoka w dziejach świata, powiązania między atomami rozpadają się i w powstałym chaosie tworzy się nowy świat.

Historia Njaji i jej przedstawiciele oraz ich dzieła:

1. Stara szkoła – Dialektyka i prosta filozofia przyrody.

„Njaja sutra”
„Njajabhaszja” („Szczegółowy komentarz do systemu njaji”)
„Njajawarttika” („Uzupełniający komentarz do systemu njaji”)
„Njajawarttikatatparjatika” („Subkomentarz co do prawdziwego sensu Njajawarttiki”)
„Njajamańdżari” („Bukiet logiki”)
„Njajasara” („Kwintesencja logiki”)
„Njajabhuszana” („Klejnot logiki”)
„Njajawarttikatatparjaparisiudhi” („Wyjaśnienie prawdziwego sensu Njajawarttiki”)

2. Nowa szkoła – Teoria poznania i logika, filozofia przyrody wajsiesziki – System (synteza) Wajsiesika – Njaja

„Supta-padarthi” („O ośmiu kategoriach”)
„Tarkika-raksa” („Obrona logiki”)
„Tarka-bhesa” („Podręcznik logiki”)
„Tattvacintamani”

Historia Wajsiesziki i jej przedstawiciele oraz ich dzieła

1. Stara szkoła

„Vaisesika sutra”
„Dasiapadarthasiastra” („Podręcznik 10 kategorii”)
„Padarthadharmasamgraha” („Synteza własności kategorii”)
„Vaisesika sutra vritti” (komentarz do dzieła Kanady) (VIIX wiek)
„Wjomawati” (komentarz do dzieła Prasiastapady)

2. Nowa szkoła

„Kiranawali” („Krąg płomieni”)
„Njajakandali”(„Kwitnące drzewo logiki”)
„Vaisesika-sutropaskara” (komentarz do dzieła Kanady) (XV wiek)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Treść zaczerpnięta za zgodą autora strony – http://www.religieifilozofie.prv.pl
  • Erich Frauwallner „Historia filozofii indyjskiej”, tom I – II, Warszawa, PWN, 1990
  • „Filozofia Wschodu” pod redakcją Beaty Szymańskiej, Kraków, Wyd.U.J. 2001
  • Louis Frederic „Słownik cywilizacji indyjskiej”, tom I – II, Katowice, Książnica, 1998