Olgiate Molgora
45°44′N 9°24′E/45,733333 9,400000
| gmina | |||
 Panorama ze wzgórza Monte di Brianza | |||
| |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Region | |||
| Prowincja | |||
| Kod ISTAT |
097058 | ||
| Powierzchnia |
7 km² | ||
| Populacja (2004) • liczba ludności |
| ||
| • gęstość |
822,1 os./km² | ||
| Numer kierunkowy |
039 | ||
| Kod pocztowy |
22056 | ||
| Tablice rejestracyjne |
LC | ||
Położenie na mapie Lombardii  | |||
Położenie na mapie Włoch  | |||
| 45°44′N 9°24′E/45,733333 9,400000 | |||
| Strona internetowa | |||
Olgiate Molgora (w dialekcie brianzolo: Ulgiàa[1][2], wymowa fonetyczna IPA: /ulˈʤaa/; do 1863 po prostu Olgiate) – miejscowość i gmina we Włoszech, w regionie Lombardia, w prowincji Lecco, położona w dystrykcie Meratese na wysokości 287 m n.p.m. Powierzchnia terytorium wynosi około 7,2 km².
Gmina zajmuje centralną pozycję względem miast Mediolan, Lecco, Como, Bergamo i Monza, co sprawia, że jest dobrze skomunikowana z głównymi ośrodkami miejskimi, turystycznymi i produkcyjnymi. Dzięki obecności stacji kolejowej Olgiate-Calco-Brivio, obsługiwanej przez kolej podmiejską Mediolanu, istnieją częste połączenia umożliwiające dotarcie do Mediolanu (30 minut), nad jezioro Como (20 minut), a także na lotniska Mediolan-Malpensa, Bergamo-Orio al Serio i Mediolan-Linate[3].
Olgiate Molgora jest miastem partnerskim Huddersfield-Stocksmoor w West Yorkshire w Wielkiej Brytanii od 1998 roku oraz miasta Oisterwijk w Holandii od 2024 roku[4].
Geografia fizyczna
[edytuj | edytuj kod]Terytorium
[edytuj | edytuj kod]
Olgiate Molgora to gmina położona w krainie Brianza, a dokładniej na terytorium Meratese w prowincji Lecco.
Przy wysokiej gęstości zaludnienia – prawie 1000 mieszk./km² – Olgiate Molgora zachowuje dobrą równowagę między obecnością człowieka a przestrzeniami naturalnymi. Ta wysoka gęstość wskazuje na silną urbanizację obszaru, który pod względem socjologicznym i urbanistycznym należy do obszaru metropolitalnego Mediolanu, jednego z najludniejszych w Europie i drugiego w Unii Europejskiej[5].
Olgiate Molgora wyróżnia się swoim kontekstem środowiskowym, silnie naznaczonym zielenią i walorami krajobrazowymi. Rozciąga się na terenie pagórkowatym, typowym dla Prealp Lombardzkich, charakteryzującym się naprzemiennym występowaniem obszarów leśnych, upraw i zabudowy mieszkaniowej. Ma powierzchnię 7,12 km² i średnią wysokość 287 m n.p.m.
Graniczy z gminami: Airuno, Brivio, Calco, Merate i Santa Maria Hoè.
Klimat
[edytuj | edytuj kod]Zgodnie z klasyfikacją klimatu Köppena, Olgiate Molgora posiada typowy klimat umiarkowany szerokości średnich, deszczowy lub ogólnie wilgotny o każdej porze roku, z bardzo gorącym latem.
Opady koncentrują się w okresach od marca do maja, z lekkim spadkiem w miesiącach letnich i ponownym nasileniem w okresie od października do późnego listopada.
Etymologia nazwy
[edytuj | edytuj kod]Toponim Olgiate prawdopodobnie pochodzi od celtyckiego słowa olca i wskazuje na płaski obszar poddany orce[6].
Dodatek Molgora, w nawiązaniu do potoku o tej samej nazwie przepływającego przez terytorium, nastąpił w 1863 roku, aby odróżnić gminę od Olgiate Comasco i Olgiate Olona[7].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Terytorium Olgiate było zamieszkane od najdawniejszych czasów. Do dziś zachowały się różne świadectwa rzymskie i wczesnośredniowieczne, z których większość znajduje się w Beolco. Ta frakcja (sołectwo) przechowuje piękny ołtarz rzymski z nieznanej epoki, a w kościele San Pietro z XI-XII wieku, słynną płytę nagrobną Aldo i Grauso, szlachciców longobardzkich pochowanych tu około 700 roku i wspomnianych przez Pawła Diakona w jego Historia Langobardorum. Beolco było jednym z głównych ośrodków wczesnośredniowiecznych Brianzy, do tego stopnia, że urodziła się tu Ferlinda, żona ostatniego hrabiego Lecco, zmarłego w 975 roku.
Innymi starożytnymi ośrodkami są Pianezzo i Porchera (Vicus Porcarius w dokumencie z 960 roku), oba o rzymskim rodowodzie, Olgiate Vecchio (obecna Villa Sommi Picenardi) i Borlengo (przy San Zeno), jądra o prawdopodobnym pochodzeniu longobardzkim lub frankijskim. Rozwój rolniczy strefy promowała królowa longobardzka Teodolinda, która rozpoczęła osuszanie bagnistego terenu, tworzącego się między Beolco a Casternago z powodu wylewów potoku Molgora[6].
W późnym średniowieczu rozwinęły się ośrodki zamieszkane takie jak Mondonico czy Olcellera. Niektóre osady zostały założone lub rozwinięte przez ważne klasztory; Porchera była lennem opactwa San Pietro al Monte z Civate, a Olcellera podlegała klasztorowi San Dionigi z Mediolanu na mocy darowizny arcybiskupa Ariberta z Intimiano (przekazanie przypieczętowane przez Konrada II w dokumencie z 23 marca 1026[6]).
Bunt pod wodzą Giovanniego da Cicognola przeciwko lokalnym feudałom został krwawo stłumiony[6].
Z dokumentów z 1345 roku wynika, że najważniejszymi autonomicznymi ośrodkami były Beolco, Porchera, Olgiate i Mondonico. W ciągu wieków Olgiate, Pianezzo, Porchera, Mondonico, Olcellera i Borlengo stały się autonomicznymi gminami. Austriacy połączyli te wszystkie jednostki w dwie gminy (Olgiate i Mondonico).
W czasach Franciszka Sforzy strefa Olgiate stanowiła lenno rodziny Del Corno[6]. W 1491 roku terytorium stało się lennem Bartolomeo Calco[6]. W 1646 Olgiate wykupiło się z lenna[6].
W 1863 roku, po zjednoczeniu Włoch, gmina Olgiate przyjęła nazwę Olgiate Molgora, aby odróżnić się od innych miejscowości o tej samej nazwie[7].
W 1927 roku do Olgiate Molgora przyłączono gminy Calco i Mondonico; w konsekwencji, rok później gmina zmieniła nazwę na Olgiate Calco. Po II wojnie światowej, w 1953 roku, odtworzono gminę Calco, a Olgiate Calco odzyskało nazwę Olgiate Molgora.
Symbole
[edytuj | edytuj kod]Herb i sztandar zostały nadane Dekretem Prezydenta Republiki z 8 października 1976 roku. Herb przedstawia srebrną tarczę z czerwonym zamkiem, murowanym na czarno, zwieńczonym błękitnym rogiem myśliwskim.
Zabytki i interesujące miejsca
[edytuj | edytuj kod]Architektura sakralna
[edytuj | edytuj kod]- Kościół parafialny San Zeno (XVIII wiek)[8]
- Kościół parafialny Matki Bożej Kościoła (1978)
- Kościół San Miro (XVII-XVIII wiek)
- Kościół San Pietro w Beolco (XI-XII wiek), z absydą zawierającą rzeźby romańskie[9]
- Kościół San Carlo al Foppone (1630)
- Kościół San Biagio w Mondonico (1536)
- Kościół Beata Vergine Addolorata w Porchera (1587)
- Kościół San Michele w Pianezzo (XVI wiek)
- Kościół świętych Rocha i Sebastiana w Monticello (1919)
- Oratorium San Giuseppe w San Zeno (ok. 1840)
Architektura świecka
[edytuj | edytuj kod]
- Wieża w Porchera (Torre di Porchera), zbudowana w XIII wieku, przebudowana w XV wieku.
- Villa Sala Sommi Picenardi (XVII wiek), otoczona ogrodem w stylu angielskim, mieści kolekcję modeli mebli. Willa w stylu neoklasycystycznym, pierwotnie budynek barokowy.
- Villa Gola (XVI wiek), zwana "il Buttero", rezydencja szlacheckiej rodziny Gola (z której pochodził malarz Emilio Gola).
- Cascina Buon Martino
- Cascina Casino (XVIII wiek)
- Villa Maria (XVII-XVIII wiek)
- Villa Guzzoni
- Villa Gerli (XVIII wiek)
- Villa Lucini
- Ratusz (Municipio) przy Via Stazione 20
- Biblioteka Miejska im. Marco Sommi Picenardi (1922-1932)
Społeczeństwo
[edytuj | edytuj kod]Religia
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość składa się z dwóch parafii: Maria Madre della Chiesa (Matki Bożej Kościoła) i San Zeno.
Ewolucja demograficzna
[edytuj | edytuj kod]W 1861 roku populacja wynosiła 1062 mieszkańców, w 1901 wzrosła do 1314, a w 1951 do 5964 (wliczając ówcześnie połączone Calco). Obecnie gmina liczy ponad 6000 mieszkańców.
Grupy etniczne i mniejszości zagraniczne
[edytuj | edytuj kod]Cudzoziemcy przebywający w gminie stanowią około 11,3% populacji. Najliczniejsze grupy to obywatele Rumunii, Maroka, Albanii i Indii.
Infrastruktura i transport
[edytuj | edytuj kod]Drogi
[edytuj | edytuj kod]- Przez miejscowość przebiega Droga państwowa nr 342 "Briantea" (Como – Bergamo).
Kolej
[edytuj | edytuj kod]Miejscowość posiada własną stację kolejową (Stacja kolejowa Olgiate-Calco-Brivio) na linii Lecco-Mediolan.
Administracja
[edytuj | edytuj kod]Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]
Wielka Brytania Stocksmoor (od 1998)
Holandia Moergestel / Oisterwijk (od 2024)
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ AA. VV.: Dizionario di toponomastica. Storia e significato dei nomi geografici italiani. Milano: Garzanti, 1996, s. 452. ISBN 88-11-30500-4.
- ↑ Amanzio Aondio - Felice Bassani (red.), Dialetto da salvare, Oggiono: Cattaneo Editore, 1983, s. 221.
- ↑ Linea Lecco-Carnate-Milano P.ta Garibaldi | Trenord. www.trenord.it. [dostęp 2025-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2024-12-07)]. (wł.).
- ↑ Merateonline: Comitato Gemellaggi. Merateonline. [dostęp 2025-04-15]. (wł.).
- ↑ ISTAT, Le aree metropolitane in Italia: caratteristiche socio-economiche e insediative, 2023.
- 1 2 3 4 5 6 7 Borghese: {{{tytuł}}}. s. 339-340.
- 1 2 Dekret Królewski z 8 lutego 1863, nr 1192
- ↑ Parrocchiale di S. Zeno - complesso.
- ↑ Belloni et al.: {{{tytuł}}}. s. 124.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Luigi Mario Belloni, Renato Besana, Oleg Zastrow, Castelli basiliche e ville - Tesori architettonici lariani nel tempo, Como - Lecco, La Provincia S.p.A. Editoriale, 1991.
- Lorenzo Brusetti, Massimo Cogliati, Olgiate Molgora, una storia in cammino, Missaglia, Bellavite Editore, 2001.