Pasmo Pełczańskie
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/%D0%92%D0%B8%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D1%8F%D1%80_%C2%AB%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%80%D0%BD%D1%8F%C2%BB_%D0%B7_%D0%BF%D1%96%D0%B2%D0%B4%D0%BD%D1%8F.jpg/220px-%D0%92%D0%B8%D0%B4_%D0%BD%D0%B0_%D1%8F%D1%80_%C2%AB%D0%9A%D0%B0%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D1%8F%D1%80%D0%BD%D1%8F%C2%BB_%D0%B7_%D0%BF%D1%96%D0%B2%D0%B4%D0%BD%D1%8F.jpg)
Pasmo Pełczańskie (ukr. Повчанська височина) – pasmo wzgórz na Ukrainie, część Wyżyny Wołyńskiej.
Pasmo Pełczańskie stanowi wschodnie przedłużenie Grzędy Sokalskiej i znajduje się między dolinami Styru i Ikwy. Nazwa tej jednostki fizycznogeograficznej została zaproponowana przez A. Borusiewicza i pochodzi od miejscowości Pełcza[1]. Rzadziej używaną nazwą są Góry Pełczańskie[2][3]. Najwyższy szczyt pasma (i całej Wyżyny Wołyńskiej) wznosi się na wysokość 358[4] lub 361[5] m n.p.m.; dla porównania, średnia maksymalna wysokość otaczającej równiny wynosi ok. 270–280 m[5].
W niektórych wersjach regionalizacji fizycznogeograficznej Pasmo Pełczańskie i stanowiące jego wschodnie przedłużenie Pasmo Mizockie traktuje się łącznie jako Pasmo Pełczańsko-Mizockie[6]. Ze względu na różnice w budowie geologicznej (Pasmo Pełczańskie – dewon i kreda; Pasmo Mizockie – głównie miocen)[7] i geomorfologii[8] obecnie jednostki te ujmuje się częściej oddzielnie[9][10]. Granicą między tymi pasmami jest dolina Ikwy[1].
Pierwotna roślinność Pasma Pełczańskiego miała przeważnie charakter leśny (w znacznej mierze grądów), ale mniej więcej między 1922 a 1933 znaczną część lasów wycięto. Na południowych stokach wzgórz rozwijały się zbiorowiska stepowe[4].
W Paśmie Pełczańskim odsłaniają się skały dewońskie. Są to jedyne odsłonięcia skał tego wieku między Górami Świętokrzyskimi a Podolem[11]. Opisano stamtąd środkowodewońskie[12] ramienionogi (np. Emanuella volhynica Kelus, 1939; gatunek nazwany od łacińskiej nazwy Wołynia) i koralowce[13][14].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b A. Borusiewicz , Krainy geograficzne Wołynia (English summary: Natural divisions of Volhynia), „Rocznik Wołyński”, 8, Równe 1939, s. 1–25 .
- ↑ Józef Siemiradzki , Geologja ziem polskich. Tom 1: Formacje starsze, do jurajskiej włącznie., wyd. 2, Lwów: Nakładem Muzeum im. Dzieduszyckich, 1922 .
- ↑ Ilustrowany przewodnik po Wołyniu - 1929 r. (19) [online], wolynskie.pl [dostęp 2024-04-08] .
- ↑ a b Roman Kobendza , Kilka uwag o roślinności płaskowzgórza Pełczańskiego na Wołyniu [Einige Bemerkungen über die Flora des Plateaus von Pełcza in Wolhynien], „Acta Societatis Botanicorum Poloniae”, 10 (2), 1933, s. 291–295, ISSN 0001-6977 .
- ↑ a b Новак Тарас Андрійович , Рельєф Волинської височини: проблеми просторової диференціації, Кваліфікаційна наукова праця, Дисертація на здобуття наукового ступеня кандидата географічних наук, Львів 2020 .
- ↑ Jerzy Kondracki , Fizycznogeograficzna regionalizacja Europy Wschodniej w układzie dziesiętnym, „Przegląd Geograficzny”, 67 (3–4), 1995, s. 349–354 .
- ↑ Henryk Maruszczak , Ina Sirenko , Problemy regionalizacji geomorfologicznej wschodniej części wału metakarpackiego, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska (Lublin – Polonia)”, 44/45 (2), 1990, s. 37–65 .
- ↑ Taras Novak , Andriy Bermes , Relationships between tectonics and drainage network planar geometry of the Povcha and Mizoch uplands, NW Ukraine, „Prace Studenckiego Koła Naukowego Geografów Uniwersytetu Pedagogicznego w Krakowie”, 4, Kraków 2015, s. 109–120, ISSN 2300-3928 .
- ↑ Ирина Руденко (red.), Загальногеографічний атлас України, Kyïv: DNVP "Kartohrafii︠a︡", 2004, ISBN 978-966-631-500-0 .
- ↑ Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej , Uchwała KSNG nr 4/2012 z dn. 25 kwietnia 2012 r. dotycząca przyjęcia, zmiany i skasowania polskich nazw geograficznych świata .
- ↑ Jan Samsonowicz , Dewon Wołynia, „Acta Geologica Polonica”, 1 (4), 1950, s. 401–520 [dostęp 2024-04-08] (ang.).
- ↑ Данило Михайлович Дригант , Девонські конодонти південно-західної окраїни Східноєвропейської платформи (Волино-Поділля, Україна) [Devonian Conodonts from South-West Margin of the East European Platform (Volyn'-Podolian, Ukraine)], Київ: Академперіодика, 2010, s. 155 .
- ↑ Aleksander Kelus , Ramienionogi i koralowce dewońskie okolic Pełczy na Wołyniu, „Państwowy Instytut Geologiczny, Biuletyn”, 8, Warszawa: Skład Główny w Kasie im. Mianowskiego, 1939 [dostęp 2024-04-08] .
- ↑ Adam T. Halamski , Diversity of the Schizophoria lineage (Brachiopoda: Orthida) in the Lower and Middle Devonian of Poland and adjacent areas, „Paläontologische Zeitschrift”, 86 (4), 2012, s. 347–365, DOI: 10.1007/s12542-012-0136-2, ISSN 1867-6812 (ang.).