Pierścień biskupi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pierścienie biskupie i arcybiskupie w Narodowym Muzeum Wieków Średnich w Paryżu

Pierścień biskupi – jeden z symboli władzy biskupiej w religii chrześcijańskiej. Noszony na serdecznym palcu prawej dłoni jest znakiem zaślubin biskupa z diecezją[1]. Biskup ma obowiązek nosić go każdego dnia, w czasie każdej liturgii z wyjątkiem Wielkiego Piątku[2]. Kolista forma pierścienia, nie mająca ani początku, ani końca symbolizuje wieczność. Noszenie pierścienia jest także znakiem wierności[3]

Historia[edytuj | edytuj kod]

Najstarszy znany pierścień należał do Arnulfa z Metzu (633), związana jest z nim również legenda, według której wrzucił on pierścień do rzeki, prosząc Boga, aby pozwolił mu go odnaleźć, gdy uzyska przebaczenie grzechów[4]. Pierwotnie pierścienie biskupie były prawdopodobnie pierścieniami sygnetowymi i dlatego miały praktyczne znaczenie. Później stosowany był złoty pierścionek z kamieniem szlachetnym[2].

Pierścienie używane przez duchowieństwo dzieliło się na dwie kategorie:

  • pontyfikalne[5][6]: używane w czasie mszy solennych (mogło być ich kilka) i ozdobione pojedynczym klejnotem,
  • zwykłe[6]: noszone na co dzień, mające kamień pojedynczy bądź w połączeniu z brylantami, często też wygrawerowany herb.

Rodzaj kamienia, który jest umieszczony w pierścieniu, symbolizuje stopień noszącego go kapłana (szafir lub rubin dla kardynała, żółty topaz dla arcybiskupa; ametyst dla biskupa)[7]. Biskupi zwykły pierścień mogli ozdabiać każdym kamieniem, poza szafirem, który dodatkowo otaczały brylanty. Brak brylantów charakteryzował codzienne pierścienie opackie oraz protonotariuszy de numero. Dodatkowo pierścień kardynała zawiera herb papieża[8]. Pierścienie mogli nosić też duchowni z tytułem doktora, jednak nie były one w żaden sposób opisane przepisami: ich użycie ograniczone było tylko do czynności pozakościelnych[8].

Obecnie powrócono jednak do prostszej formy i biskup nosi tylko jeden pierścień.

Pierścień biskupi jest wręczany podczas konsekracji[2].

Odniesienie do Pisma Świętego[edytuj | edytuj kod]

W Księdze Rodzaju, faraon przekazał pierścień Józefowi, gdy ten był w Egipcie, przez co nakazał Egipcjanom posłuszeństwo, względem nowego władcy[9][10]. W przypowieści o synu marnotrawnym, ojciec każe dać synowi „najlepszą szatę” i „pierścień na rękę” (Łk 15, 22). W ten sposób nie tylko przywraca go do łaski ojcowskiej, ale też przywraca mu dawne uprawnienia[11]. Bóg kieruje też przez Aggeusza wyrocznię, w której pierścień staje się znakiem wybrania: “W tym dniu wezmę cię i uczynię z ciebie jakby sygnet, bo sobie upodobałem w tobie” (Ag 2,23)[12].

Sposób oddania czci[edytuj | edytuj kod]

W kościele katolickim istnieje wywodzący się z IX wieku zwyczaj całowania biskupa w pierścień symbolizujące oddawanie hierarsze czci jako reprezentantowi Boga[13]. Przy ucałowaniu pierścienia przyklęka się na jedno kolano, jeżeli hierarcha znajduje się na terenie swojej jurysdykcji; w innych przypadkach jedynie całuje się z ukłonem. Przed papieżem i kardynałem przyklęka się na całym świecie, przed opatem na terenie jego opactwa, a przed delegatem apostolskim na terenie jego delegatury[8]. Zgodnie z decyzją papieża Piusa X, za ucałowanie pierścienia kardynała czy biskupa można uzyskać odpust 50 dni dla dusz cierpiących w czyśćcu. Później Stolica Apostolska wydłużyła odpust – za ucałowanie pierścienia papieża do 300 dni, a pierścienia kardynała do 100 dni[14]. Całowanie hierarchów kościelnych w pierścień to zanikający zwyczaj[15]. Przeciwny tradycji całowania pierścienia był papież Benedykt XVI[16]. Papież Franciszek zwraca się z prośbą do wiernych, aby go nie całowali w pierścień na powitanie[17].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Pierścień biskupi - Projektujemy pierścienie biskupie Pektorały, fabrykabizuterii.com [dostęp 2020-12-07].
  2. a b c IT, Insygnia biskupa Wilmera, www.sercanie.pl [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  3. Dariusz Kwiatkowski, Insygnia biskupa, Portal OPOKA [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  4. Sant' Arnolfo di Metz su santiebeati.it, Santiebeati.it [dostęp 2020-12-21].
  5. Peter R. Coss, Maurice Keen, Heraldry, Pageantry and Social Display in Medieval England, Boydell Press, 2003, ISBN 978-1-84383-036-8 [dostęp 2020-12-21] (ang.).
  6. a b Why bishops have a pectoral cross, ring, mitre, crozier, and pallium?, Catholic Straight Answers, 21 maja 2013 [dostęp 2020-12-21] (ang.).
  7. Holyart, The symbolic value of bishop rings, Holyart.com Blog, 12 marca 2019 [dostęp 2020-12-21] (ang.).
  8. a b c Pektorały i pierścienie – I komu to przeszkadzało? [dostęp 2020-12-07] (pol.).
  9. Pierścień świętego Józefa - Karmel.pl, Karmel - Karmelici Bosi, 11 lipca 2017 [dostęp 2021-01-02] (pol.).
  10. Pierścień, obrączka, niedziela.pl [dostęp 2020-12-21] (pol.).
  11. http://fabrykabizuterii.com/pierscien-biskupi
  12. Pierścień, obrączka, niedziela.pl [dostęp 2021-01-02] (pol.).
  13. Jakub Radyk, Postawy i gesty w liturgii, Archidiecezja Przemyska [dostęp 2021-10-02] (pol.).
  14. Pektorały i pierścienie, gloria.tv, 29 marca 2019 [dostęp 2020-12-07] (ang.).
  15. Coraz dalej od monarchii, Onet Wiadomości, 28 czerwca 2011 [dostęp 2021-10-02] (pol.).
  16. Dlaczego katolicy całują pierścień papieża? I dlaczego on nie chce, żeby to robili? [WYJAŚNIAMY], DEON.pl, 28 marca 2019 [dostęp 2021-10-02] (pol.).
  17. Papież Franciszek naprawdę ma dość całowania po rękach. Dał o tym dobitnie znać, naTemat.pl [dostęp 2021-10-02] (pol.).