Czyściec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy religii. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Anioł uwalnia dusze w czyśćcu pędzla Ludovico Caracciego (ok. 1610)

Czyściec (łac. purgatorium) – według Kościoła katolickiego dochodzenie duszy do absolutnie doskonałej miłości, koniecznej do osiągnięcia szczęścia Nieba.

Uzasadnienie na podstawie fragmentów Pisma Świętego[edytuj | edytuj kod]

W Piśmie Świętym brak wyraźnego wskazania co do rzeczywistości czyśćca (co było przyczyną odrzucenia nauki o czyśccu przez protestantów)[1].

Teologowie katoliccy odwołują się jednak do tekstu z wtórnokanonicznej 2 Księgi Machabejskiej mówiącej o modlitwie i ofierze Judy za zmarłych. Ich zdaniem fragment ten (2 Mch 12,43-46) suponuje możliwość odpuszczania grzechów po śmierci i celowość przebłagalnych ofiar za tych, którzy "pobożnie zasnęli"[2]. Zdaniem teologów katolickich wzmianki dotyczące czyśćca można znaleźć także w księgach protokanonicznych. Powołują się oni na to, że Pismo Święte ukazuje jak wiele razy Bóg, chcąc odnowić przymierze ze swoim ludem, ukazywał mu się w ogniu (Rdz 15,17; Wj 3,1-2; Lb 9,15; Dz 2,3).

Zdaniem teologów katolickich wzmianki pośrednio wskazujące na istnienie czyśćca można znaleźć również w następujących fragmentach Nowego Testamentu:

Quote-alpha.png
tak też jawne się stanie dzieło każdego: odsłoni je dzień [Pański]; okaże się bowiem w ogniu, który je wypróbuje, jakie jest. (...) Ten zaś, którego dzieło spłonie, poniesie szkodę: sam wprawdzie ocaleje, lecz tak jakby przez ogień. (1 Kor 3)

Ogień czyśćcowy oczyszcza więc świętych przed spotkaniem Ognia, który pochłania – Boga (Hbr 12,29).

Czyściec w Nowym Testamencie[edytuj | edytuj kod]

Jezus naucza o możliwości oddania pewnego długu:

Quote-alpha.png
Pogódź się ze swoim przeciwnikiem szybko, dopóki jesteś z nim w drodze, by cię przeciwnik nie podał sędziemu, a sędzia dozorcy, i aby nie wtrącono cię do więzienia. Zaprawdę powiadam ci: nie wyjdziesz stamtąd, aż zwrócisz ostatni grosz. (Mt 5, 25)

Jezus naucza również:

Quote-alpha.png
I uniesiony gniewem pan jego kazał wydać go katom, dopóki mu całego długu nie odda. Podobnie uczyni wam Ojciec Mój niebieski, jeśli każdy z was nie przebaczy z serca swemu bratu. Mt 18, 34)

Jezus rozróżniał między "małą" i "wielką chłostą" (Łk 12,47). Mówił także o możliwości odpuszczenia grzechów w "przyszłym wieku" (Mt 12,32).

Zgodnie z tym, co pisał Apostoł Paweł w 6 rozdziale Listu do Rzymian, nasze życie jest zatapianiem "starego człowieka", a więc wyzbywaniem się grzechu.

Czyściec według różnych religii[edytuj | edytuj kod]

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

Czyściec na miniaturze ze Złotej legendy w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu w Heidelbergu

Określenie "czyściec" (łac. purgatorium) po raz pierwszy pojawiło się pomiędzy rokiem 1160 a 1180. Od tego zaczęła się kształtować w teologii katolickiej idea czyśćca jako określonego miejsca. Teologowie katoliccy dostrzegają jednak początki idei czyśćca znacznie wcześniej.

Ich zdaniem Kościół głosił istnienie czyśćca już od czasów apostolskich. Jednym ze starożytnych pism, które – według teologów katolickich – zawiera wzmiankę o stanie określanym dziś mianem czyśćca jest "Didache" (I wiek n.e.). Dokument ten nawiązuje do Mt 5,25-26:

Quote-alpha.png
Wsadzony do ciemnicy, odpowie za wszystkie swoje czyny i nie wyjdzie stamtąd, aż ostatni grosz zwróci (Mt 1,5).

Katechizm Kościoła Katolickiego streszcza doktrynę o czyśćcu w punktach KKK 1030 i 1031, a o modlitwie za zmarłych w punktach 1032 i 1371.

Stan duszy w czyśćcu[edytuj | edytuj kod]

Czyściec to przejściowy stan, a nie miejsce, który trwa do chwili powszechnego zmartwychwstania[2]. Dostępują go dusze osób umierających w łasce, ale które nie są całkowicie oczyszczone (KKK 1030). Boże miłosierdzie dopuszcza możliwość oczyszczenia miłości z egoistycznych przywiązań, do których doprowadziły popełnione grzechy. Ciężar kary czyśćcowej zależy od rodzaju oraz liczby popełnionych grzechów. Oczyszczenie dokonuje się przez "ogień", który nie jest fizycznej natury, lecz jest bólem duchowym wynikającym z uświadomienia sobie miłości Boga i własnych niedoskonałości. Innym oczyszczającym cierpieniem jest tęsknota za Bogiem. Katechizm Kościoła Katolickiego podkreśla, że cierpienia czyśćcowe są inne niż piekielne (KKK 1031). Po ukończeniu oczyszczenia dusze z czyśćca trafiają do nieba (nie ma możliwości przejścia z czyśćca do piekła).

Pomoc duszom czyśćcowym[edytuj | edytuj kod]

Kościół katolicki podaje do wierzenia, że można pomagać duszom w czyśćcu przez modlitwę, posty (KKK 1498), odpusty, nieszpory za zmarłych, dobre czyny, odprawianie w ich intencji mszy świętej (zwyczaj mszy gregoriańskich) i przystępowanie do Komunii Świętej. W intencji dusz cierpiących w czyśćcu wierni mogą również, po spełnieniu ustalonych przez Kościół warunków, uzyskiwać odpusty.

Wizje czyśćca[edytuj | edytuj kod]

Wizję czyśćca miała także św. Faustyna Kowalska. Tak to opisała w swoim Dzienniczku:

Quote-alpha.png
Ujrzałam Anioła Stróża, który mi kazał pójść za sobą. W jednej chwili znalazłam się w miejscu mglistym, napełnionym ogniem, a w nim całe mnóstwo dusz cierpiących. Te dusze modlą się bardzo gorąco, ale bez skutku dla siebie, my tylko możemy im przyjść z pomocą. Płomienie, które paliły je, nie dotykały się mnie. Mój Anioł Stróż nie odstępował mnie ani na chwilę. I zapytałam się tych dusz, jakie ich jest największe cierpienie? I odpowiedziały mi jednozgodnie, że największe dla nich cierpienie to jest tęsknota za Bogiem. Widziałam Matkę Bożą odwiedzającą dusze w czyśćcu. Dusze nazywają Maryję "Gwiazdą Morza". Ona im przynosi ochłodę. Chciałam więcej z nimi porozmawiać, ale mój Anioł Stróż dał mi znak do wyjścia. Wyszliśmy za drzwi tego więzienia cierpiącego. [Usłyszałam głos wewnętrzny], który powiedział: Miłosierdzie moje nie chce tego, ale sprawiedliwość każe. Od tej chwili ściśle obcuję z duszami cierpiącymi[3]

Podobne wizje z pogranicza NDE podaje również wcześniej obojętna religijnie kolumbijska lekarka - Gloria Polo, która przeżyła udokumentowane trafienie piorunem[4].

Pozostałe kościoły i wyznania chrześcijańskie[edytuj | edytuj kod]

Chrześcijaństwo przed reformacją[edytuj | edytuj kod]

O czyśćcu nauczali między innymi:

O modlitwie za zmarłych u pierwszych chrześcijan świadczą pisma Tertuliana, Cypriana, Arystydesa oraz Męczeństwa św. Perpetuy i Felicyty[e], a także niektóre apokryfy.

Prawosławie[edytuj | edytuj kod]

XII-wieczna ikona z klasztoru św. Katarzyny przedstawiająca Drabinę do raju o symbolicznych 30. stopniach

Naukę o czyśćcu, w odmiennej formie niż ta przedstawiana przez Kościół rzymskokatolicki, znajdujemy w teologii prawosławnej, inspirowanej nauczaniem Jana Klimaka. Oczyszczenie po śmierci jest tam przedstawione w symbolicznej postaci drabiny prowadzącej do nieba, której szczeblami są poszczególne cnoty, opanowane za życia. Przy drabinie stoją demony i starają się ściągnąć dusze z drabiny do piekła, gdy w niej brakuje jakiegoś stopnia (cnoty).

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Protestantyzm odrzuca doktrynę o czyśćcu, kojarząc ją z handlem odpustami. Autorzy nurtu protestanckiego uważają doktrynę o czyśćcu za sprzeczną z nauką Pisma Świętego[7]. Odrzucają ją również Świadkowie Jehowy[8].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Quote-alpha.png
    W ogóle, jeśli więzienie owo, o którym świadczy Ewangelia (Mt 18,21-35) rozumiemy jako otchłań podziemną i wyjaśniamy, że w oczekiwaniu na zmartwychwstanie należy również odpokutować do ostatniego szelążka za najmniejszy występek... (O duszy 58)[5]
  2. Quote-alpha.png
    Czymś innym jest oczekiwać na przebaczenie, a czymś innym przejść do chwały - być wrzuconym do więzienia i nie wyjść stamtąd, aż się spłaci ostatni szelążek lub natychmiast otrzymać nagrodę za wiarę cnotę (List 55:20).[5]
  3. Quote-alpha.png
    Zmarli są bowiem wspomagani ofiarami, które sprawują żywi (Testamentum 72,78)[5]
  4. Quote-alpha.png
    Nieśmy im pomoc i pamiętajmy o nich. Jeśli synowie Hioba zostali oczyszczeni przez ofiarę ich ojca, dlaczego mielibyśmy wątpić, że nasze ofiary za zmarłych przynoszą im jakąś pociechę? Nie wahajmy się nieść pomocy tym, którzy odeszli, i ofiarujmy za nich nasze modlitwy[6].
  5. Quote-alpha.png
    Dinokrates był moim rodzonym bratem. Zmarł […] za niego zatem się modliłam. Dzieliła nas jednak ogromna otchłań i ani ja do niego, ani on do mnie nie mogliśmy się przedostać […] Wtedy oprzytomniałam i uświadomiłam sobie, że brat mój cierpi. Byłam jednak przeświadczona o tym, że mogę mu ulżyć w jego cierpieniach[5]

Przypisy

  1. Jacek Salij OP: Nadzieja poddawana próbom
  2. 2,0 2,1 Encyklopedia Katolicka, t.3. Lublin: Tow. Naukowe Katol. Uniw. Lub., 1989, s. 939.
  3. Dzienniczek Siostry Faustyny (pol.). Nasza Arka. [dostęp 2015-07-22].
  4. Strona oficjalna Glorii Polo
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Andrzej Wronka: Ojcowie Kościoła o czyśćcu.
  6. Św. Jan Chryzostom: Homiliae in primuam ad Corinthios. s. 594-595.
  7. Czyściec. W: Szukaj Boga [on-line]. [dostęp 2013-10-17].
  8. Czyściec. W: Prowadzenie rozmów na podstawie Pism, wyd. 2 [on-line]. Biblioteka Internetowa Strażnicy, 2001. s. 66-68.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]