Pinus dalatensis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pinus dalatensis
ilustracja
Systematyka[1][2][3]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

nagonasienne

Klasa

iglaste

Rząd

sosnowce

Rodzina

sosnowate

Rodzaj

sosna

Gatunek

P. dalatensis

Nazwa systematyczna
Pinus dalatensis Ferré
Synonimy
  • Pinus wallichiana A.B.Jacks. var. dalatensis (Ferré) Silba.
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 NT pl.svg

Pinus dalatensis Ferré – gatunek drzewa iglastego z rodziny sosnowatych (Pinaceae). Występuje w centralnym i południowo-centralnym Wietnamie i Laosie[5].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewo o stożkowatej koronie.
Pień
Osiąga wysokość 15–25(45) m i średnicę 60–100 cm (120 cm[6]). Kora szara.
Liście
Igły zabrane po 5 na krótkopędach, o długości (3)5–10(14) cm i szerokości 0,5–1 mm.
Szyszki
Szyszki żeńskie pojedyncze, liczą 20–30 łusek nasiennych, żółtawo brązowe, ciemnoszare po osiągnięciu dojrzałości. Osiągają długość 6–23 cm. Nasiona brązowe, o długości 7–10 mm, opatrzone skrzydełkiem o długości do 2,5 cm.
Gatunki podobne
Pinus dalatensis jest podobna do P. wallichiana i P. strobus, ale różni się pyłkiem i występuje na stanowiskach odległych geograficznie od obu gatunków.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Nasiona zaczynają dojrzewać w lutym i marcu, osiągają dojrzałość od października do grudnia[7]. Siewki wykształcają 8–10 liścieni.

Występuje w górach, na wysokościach powyżej 1500 m n.p.m. (1400–2300 m[4]), w gęstych, wilgotnych, wiecznie zielonych lasach podzwrotnikowych. Często razem z P. krempfii, P. kesiya, Dacrydium elatum i Fokienia hodginsii. Rośnie w grupach od kilku do ok. 30 drzew, otoczonych przeważnie przez drzewa liściaste.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Synonimy: Pinus wallichiana A.B.Jacks. var. dalatensis (Ferré) Silba.

Pozycja gatunku w obrębie rodzaju Pinus[5]:

  • podrodzaj Strobus
    • sekcja Quinquefoliae
      • podsekcja Strobus
        • gatunek P. dalatensis

W obrębie populacji i pomiędzy nimi istnieje duża zmienność w morfologii igieł, szyszek i pędów, dlatego gatunek dzielony jest na podgatunki i odmiany[6]:

  • P. dalatensis var. dalatensis Businsky – odmiana typowa
  • P. dalatensis var. bidoupensis Businsky
  • P. dalatensis subsp. procera Businsky

Populacja P. dalatensis znaleziona w Laosie została także opisana jako odrębny gatunek Pinus anemophila Businsky[8].

Zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

W 1998 r. międzynarodowa organizacja IUCN uznała ten gatunek za narażony na wyginięcie i przyznała mu kategorię zagrożenia VU (Vulnerable). W 2007 r. zmieniła klasyfikację na kategorię DD (data deficient), w związku z niepewnym statusem systematycznym taksonu. Kategoria ta oznacza, że nie ma dostatecznych danych o sytuacji taksonu, aby ocenić stopień jego zagrożenia. W 2010 r. ponownie poddano takson ocenie i przyznano mu status NT (near threatened), uznając za bliski zagrożeniu. Podstawą do nadania tej kategorii był rozmiar powierzchni zajmowanej przez populacje (mniej niż 2 tys. km²), występowanie w mniej niż 10 lokalizacjach oraz niewielkie zmniejszenie liczebności oraz pogorszenie jakości siedlisk[4].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2021-03-26] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Pinales : Pinaceae, [w:] Angiosperm Phylogeny Website [online], Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-28] (ang.).
  3. M.J.M. Christenhusz i inni, A new classification and linear sequence of extant gymnosperms, „Phytotaxa”, 19 (1), 2011, s. 55–70, DOI10.11646/phytotaxa.19.1.3 (ang.).
  4. a b c P. Thomas, K.L. Phan, Pinus dalatensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] [dostęp 2009-07-22] (ang.).
  5. a b Christopher J. Earle: Pinus. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-07-22]. (ang.).
  6. a b Luu Nguyen Duc To, Philip Ian Thomas: Cay La Kim Vietnam. Conifers of Vietnam. Darwin Initiative, 2004, s. 38–41. ISBN 1-872291-64-3. [dostęp 2009-07-22].
  7. Christopher J. Earle: Pinus dalatensis. [w:] The Gymnosperm Database [on-line]. [dostęp 2009-07-22]. (ang.).
  8. R. Businský. A new species of soft pine from the Vietnamese border of Laos. „Acta Pruhoniciana”. 96, s. 5–13, 2010. (ang.).