Poka-yoke

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Poka yoke to określenie pochodzące z języka japońskiego (Poka to z jap. błędy oraz Yokeru - z jap. zapobieganie). Inne określenia: ang. mistake proofing, error proofing – metoda zapobiegania defektom pochodzącym z pomyłek w odróżnieniu od baka-yoke ang. fool proofing, potocznie: odporność na głupotę, idiotoodporność. Istotne w tłumaczeniu Poka Yoke jest używanie pełnego zwrotu: zapobieganie nieumyślnym błędom. Główną zasadą w systemie Poka Yoke jest to, że za błędy nie należy winić ludzi, a tylko procesy.

Analizując proces powstawania wad produktu zwrócono uwagę, że pomiędzy pomyłką a wynikającym z niej defektem jest jeszcze jedna, potencjalna możliwość: zauważenie pomyłki i jej poprawienie. Stąd wniosek, że sposobem ograniczenia wadliwości jest stwarzanie warunków w których błąd nie może się zdarzyć, albo będzie natychmiast widoczny.

Rozwiązania Poka Yoke cechują się tym, że nie dopuszczają do powstawania błędu w procesie. To tylko jedna z ich zalet. Do innych atutów z pewnością można zaliczyć[1]:

  1. mniejszy nakład czasu na szkolenia pracowników;
  2. eliminacja wielu operacji związanych z kontrolą jakości;
  3. odciągnięcie operatorów od powtarzalnych operacji;
  4. promowanie działań związanych z doskonaleniem pracy;
  5. zmniejszenie ilości braków;
  6. natychmiastowe działanie w momencie pojawienia się problemu;
  7. 100% kontroli w procesie.

Przykłady rozwiązań Poka Yoke[edytuj]

Przykładem realizacji tej idei jest stanowisko montażowe wyposażone w pojemniki odpowiednie dla każdej z montowanych części. Przed przystąpieniem do montażu wszystkie pojemniki powinny być zapełnione. Kształt pojemników dostosowany do kształtu montowanych części zapewni, że zostanie zgromadzonych odpowiednia ilość właściwych części. Kolejność ustawienia pojemników sugeruje kolejność montowania części. Po zmontowaniu – wszystkie pojemniki powinny być puste.

Przykładem obiektu zaprojektowanego niezgodnie z ideą poka-yoke jest karta bankomatowa: można ją wkładać do bankomatu na cztery sposoby, z których tylko jeden jest właściwy. Prosty zabieg obcięcia narożnika powoduje, że podobna pomyłka nie jest możliwa w przypadku podobnych płaskich, prostokątnych obiektów jak: dyskietka, karta telefoniczna, karta SIM. Dodatkowo w bankomatach istnieje drugie rozwiązanie Poka Yoke - najpierw należy pobrać kartę bankomatową, a dopiero potem gotówkę. Ta sekwencja wynika z tego, że ludzie idąc do bankomatu myślą o celu wizyty: pobraniu pieniędzy. Gdyby ta sekwencja była odwrotna to wówczas wiele osób nieumyślnie mogłoby nie zabrać karty bankomatowej.

Obecnie rozwiązania Poka Yoke realizowane są poprzez środki techniczne. Takim przykładem jest zastosowanie rozwiązania SawStop na pile elektrycznej. Dzięki niemu piła zatrzymuje się natychmiastowo po kontakcie z ręką człowieka. Przedstawione rozwiązanie Poke Yoke na pile elektrycznej można zobaczyć na filmie wideo.

Rozwiązania Poka Yoke a Instrukcje Pracy Standaryzowanej[edytuj]

Rozwiązania Poka Yoke upraszczają pracę. Wyraża się to poprzez eliminację wskazówek w procesie. Gdyby karta SIM nie miała ściętego narożnika, to część merytoryczna instrukcji pracy standaryzowanej dla operacji jej montażu wyglądałaby tak, jak przedstawiono w tabeli 1[1].

Tab. 1. Część instrukcji pracy standaryzowanej dla operacji montażu karty SIM do telefonu bez rozwiązania Poka Yoke

Główny krok Wskazówka Przyczyny
1. Włóż kartę SIM do telefonu 1.Napisem do góry 1.W ten sposób chip zostanie umieszczony w czytniku, a karta SIM będzie działać.
Rozwiązanie Poka Yoke na karcie SIM

Jeżeli narożnik karty SIM zostanie ścięty i w ten sam sposób zostanie przygotowana forma w telefonie, to wówczas nie da się włożyć karty SIM inaczej. Tak jak to pokazano na rysunku 1. Ta wskazówka, dzięki temu pomysłowi, nie będzie potrzebna.

Gdy kartka SIM ma ścięty narożnik, włożymy ją tylko w jeden, konkretny sposób. Ścięty narożnik to rozwiązanie Poka Yoke, które wyeliminuje wskazówkę: napisem do góry. W tabeli 2 zaprezentowano nową część instrukcji dla operacji montażu karty SIM, gdzie uwzględniłem rozwiązanie Poka Yoke[1].

Tab. 2 Część instrukcji pracy standaryzowanej dla operacji montażu karty SIM do telefonu z rozwiązaniem Poka Yoke

Główny krok Wskazówka Przyczyny
1. Włóż kartę SIM do telefonu --- ---

Rozwiązania Poka Yoke eliminują wskazówki z instrukcji pracy standaryzowanej. Im mniej wskazówek, tym mniejsza szansa na błąd człowieka.

Przypisy[edytuj]

  1. a b c Kaizen, czyli doskonalenie metod pracy - LeanTrix, „LeanTrix”, LeanTrix [dostęp 2016-01-19] (pol.).