Pomnik Zwycięstwa w Rydze

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pomnik Zwycięstwa
Uzvaras piemineklis
Ilustracja
Państwo  Łotwa
Miejscowość Ryga
Miejsce Park Zwycięstwa w Rydze
Typ pomnika obelisk
Projektant praca zbiorowa
Całkowita wysokość 79 m
Data odsłonięcia 1985
Położenie na mapie Rygi
Mapa lokalizacyjna Rygi
Pomnik Zwycięstwa
Pomnik Zwycięstwa
Położenie na mapie Łotwy
Mapa lokalizacyjna Łotwy
Pomnik Zwycięstwa
Pomnik Zwycięstwa
Ziemia56°56′12,49″N 24°05′08,91″E/56,936803 24,085808

Pomnik Zwycięstwa[1] (łot. Uzvaras piemineklis), pomnik żołnierzy radzieckich[2]; pełna oficjalna nazwa: Pomnik żołnierzy Armii Radzieckiej – wyzwolicieli radzieckiej Łotwy i Rygi z rąk okupantów niemiecko-faszystowskich[2]) – kompleks pomnikowy w Rydze, na Zadźwiniu (łot. Pardaugava), w Parku Zwycięstwa.

Historia i opis[edytuj | edytuj kod]

Konkurs na projekt pomnika został rozpisany w 1978 r. Po zapoznaniu się z kilkunastoma pracami komisja konkursowa nie wskazała zdobywcy pierwszej nagrody, a jedynie jedno drugie miejsce i trzy trzecie miejsca. Następnie zasugerowała połączenie dwóch grup artystów w jedną, formując tym kolektyw w składzie: architekci Ermēns Bāliņš (kierownik grupy), Edvīns Vecumnieks oraz Viktors Zilgalvis, malarz Aleksandr Bugajew, rzeźbiarze Lew Bukowski i Aivars Gulbis[2]. Projekt pomnika, zwłaszcza centralnej stelli z pięcioramienną gwiazdą, był wielokrotnie modyfikowany i korygowany. Ostateczną wersję, na podstawie przygotowanej przez Bugajewa makiety, zatwierdził marszałek Związku Radzieckiego Iwan Bagramian[2].

Pomnik był wznoszony przez pracowników moskiewskiego „Metrostroju” oraz pracowników z Kijowa. Rzeźby żołnierzy i Ojczyzny odlano w Leningradzie[2]. Łączny koszt budowy wyniósł 2,5 mln rubli[2]. Monument został odsłonięty w listopadzie 1985 r.[2]

W centralnej części monumentu znajduje się obelisk z gwiazdą o wysokości 79 metrów, pokryty dolomitem z Saaremy. Poniżej rozmieszczono trzy platformy: jedną przeznaczoną na trybuny i dwie, na których znajdują się kompozycje rzeźbiarskie. Pierwsza z nich to dziesięciometrowa figura Matki Ojczyzny odlana z brązu, druga – grupa figur żołnierzy o wysokości 7,5 metra[2]. Za kompozycjami umieszczono w celach dekoracyjnych wodne kaskady[2].

Po upadku ZSRR ze strony łotewskich polityków, a także w mediach pojawiały się sugestie, by przenieść lub rozebrać pomnik[2][3]. 6 czerwca 1997 r. członkowie skrajnie nacjonalistycznej organizacji Pērkonkrusts (nawiązującej do ugrupowania przedwojennego) próbowali wysadzić kompozycję w powietrze. W wywołanej przez nich eksplozji zginęły dwie osoby[4]. W 2016 r. do łotewskiego Sejmu został zgłoszony projekt ustawy o przywróceniu placowi, na którym znajduje się pomnik, przedwojennego wyglądu, co oznaczałoby także rozbiórkę całej kompozycji. Został on jednak odrzucony[5].

W rocznicę zwycięstwa nad nazistowskimi Niemcami, 9 maja, przed pomnikiem odbywają się uroczystości, w których biorą udział łotewscy Rosjanie[2][6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uzvaras piemineklis Rīgā: vēsture un politika, „Latvijas Okupācijas muzejs” [dostęp 2018-05-04] (łot.).
  2. a b c d e f g h i j k Памятник советским воинам и Парк Победы в Риге —, www.russkije.lv [dostęp 2018-05-04].
  3. WWII veterans call for removal of Soviet monument in Riga, www.baltictimes.com [dostęp 2018-05-04] (ang.).
  4. Latvia, 10 stycznia 2009 [dostęp 2018-05-04] [zarchiwizowane z adresu 2009-01-10].
  5. В Латвии снова пытаются снести Памятник освободителям Риги [dostęp 2018-05-04] (ros.).
  6. Взять и взорвать памятник Освободителям Риги, vesti.lv [dostęp 2018-05-04] (ros.).